Dân tù và Quan tù
 
 
Bùi Tín
 
Mạng Dân Làm Báo ngày 24/1/2014 vừa thuật lại chuyến đi thăm tù nhân Đinh Nguyên Kha của mẹ anh là bà Nguyễn Thị Kim Liên. Bà vừa thực hiện một chuyến đi Hoa Kỳ, gặp gỡ cộng đồng người Việt và các nhà báo quốc tế tại Quận Cam, rồi sang thủ đô Washington, cùng đoàn đại biểu các gia đình tù lương tâm điều trần trước cơ quan Quốc hội Mỹ. Sau hơn mươi ngày vất vả vì đường xa, trở về nhà là bà đi ngay ra trại giam Xuyên Mộc, Bà Rịa, ngày 22/1 /2014 để thăm Kha. Đinh Nhật Uy em của Kha, cũng từng bị tù cùng anh, cùng đi với mẹ. Uy đã thuật lại tỷ mỷ cuộc thăm nuôi rất cảm động này cho một số nhà báo. Các bài viết kể về chuyến thăm con của người mẹ thuật lại niềm vui gia đình người tù được có những giây phút ấm cúng của nghĩa tình ruột thịt khi Tết Giáp Ngọ sắp đến, niềm vui thêm sâu lắng khi người tù được nghe kể về chuyến đi vận động quốc tế ở Hoa Kỳ của mẹ mình.
 
Nhưng theo lời Uy kể lại thì cuộc gặp đã mang lại nhiều lo âu và bị phủ một không khí buồn thảm. Bà Kim Liên rơi nước mắt thấy cậu con trai yêu quý gầy rộc đi và đen sạm khác hẳn lần thăm trước. Anh run rẩy vì lạnh, không có áo ấm. Anh kể với mẹ và em trai rằng anh nằm trên chiếc chiếu mỏng trài trên nền đất, lạnh không sao chợp mắt. Anh phải ra ngoài ruộng trồng lúa và trồng rau; từ sinh viên anh mất tự do, mất học, thành anh nông dân lam lũ, đói khổ. Anh còn cho biết trại không cho đóng cửa phòng nên gió lạnh thổi vào, nhiều người nhất là người tù lớn tuổi ho suốt đêm. Uy kể lại rằng thế là người mẹ nổi nóng vì xót xa thấy con mình bị hành hạ. Bà đưa ngay cho người giám thị có mặt những câu chất vấn gay gắt và những lời dạy bảo thẳng thắn. Bà chất vấn: "Sao các ông không cứu xét cho người ta mang áo ấm, chăn ấm vào? Các ông có biết lạnh không? Sao các ông lại không cho đóng cửa khi trời lạnh? Rồi khi mưa bão thì sao, ai chịu thấu được? Các ông thử đặt mình vào cảnh như anh chị em bị giam như thế này thì có chịu được không? Tôi đề nghị các ông phải đề nghị lên cấp trên có chính sách nhân đạo với người bị giam, cho gia đình được mang áo quần ấm và thức ăn thăm nuôi, những ngày thường cũng như những ngày Tết sắp đến".
 
Bài báo mới trên Dân Làm Báo (25/1) cho biết bà Kim Liên từ một nông dân chân chất sau khi 2 con trai bị bắt giam đã thay đổi hẳn. Bà ham đọc báo, nghe đài, còn xem cả tin tức trên com-pu-tơ, ăn nói lưu loát. Bố của Nguyên Kha và Nhật Uy từ chỗ rất ít nói cũng trở nên linh hoạt khác trước. Khi mới bị bắt Nguyên Kha lỡ mồm nhận tội chỉ vì – theo anh kể lại – họ dọa là không nhận thì họ sẽ bắt giam cả bố và mẹ, làm cho anh kinh hoàng. Thế là anh phát hoảng. Nghe xong bố anh nói: “Mày đừng có sợ, họ bắt tao đi tù tao cũng không sợ. Mình sống ngay thẳng mà.” Ông trở nên người hoạt bát mạnh mẽ khác hẳn trước. Uy kể rằng tay giám thị khi bị mẹ anh chất vấn rất lúng túng. Anh ta đổ lỗi cho cấp trên, mọi sự là “do trên quy định”, do “quyết định của cấp trên”, “chúng tôi sẽ đề nghị lên cấp trên giải quyết”… Anh ta nói: “Trên quy định người tù được phát 2 áo ngắn tay, 2 áo dài tay, 2 quần, 1 chiếc chiếu, thế thôi”. Anh ta hứa sẽ đề nghị lên trên và riêng việc đóng cửa khi trời lạnh thì anh ta sẽ giải quyết.
 
Qua cuộc sống ở trại giam Xuyên Mộc, Vũng Tàu, có thể thấy phần nào trại giam của Cộng sản, từ những Goulag rùng rợn của Liên Xô cũ đến những trại lao cải của Trung cộng, cho đến trại giam ở Việt Nam tàn bạo ác độc ra sao đối với tù nhân là dân thường, trong đó các tù nhân vốn là chiến sỹ đòi dân chủ và nhân quyền cho toàn dân còn bị bạc đãi đặc biệt.
 
Để dễ bề so sánh rất nên xem lại những bài báo nói lên cảnh trong tù của những quan to Cộng sán khi sa cơ do phạm tội.
Bộ trưởng năng lượng Vũ Ngọc Hải bị tòa án Hà Nội tuyên án 3 năm tù giam do phạm tội vô trách nhiệm làm thất thoát hàng ngàn tỷ đồng, nhưng chỉ sau có 1 năm + 3 tuần lễ là được đặc xá. Rồi Trung tướng Bùi Quốc Huy bị tòa án Sài Gòn tuyên án 4 năm tù giam trong vụ đại án Năm Cam, nhưng chỉ ngồi tù chưa đến 2 năm là được đặc xá. Đó là “2 đồng chí tù”, từng là đảng viên CS, là ủy viên Trung ương đảng, là loại tù cao cấp. Theo luật, mọi người tù đều mất quyền công dân, đều bình đẳng như nhau. Nhưng đó là trên giấy tờ mà thôi. Hãy đọc bài viết của Xuân Ba trên báo Lao Động ngày 22 tháng 6/2008 ghi lại chuyện ở tù do ông Hải thích thú kể lại sau khi được tự do trước thời hạn.
Năm 2006 khi ông Hải vào tù ở trại Thanh Xuân, Hà Nội, chính Thứ trưởng Bộ Công an Lê Minh Hương vào tại trại giam chỉ đạo làm một phòng riêng cho ngài nguyên bộ trưởng. Trại cũng chọn một tù nhân được ở cùng với ông Hải, hẳn là để giảm bớt sự quá riêng biệt, nhưng lại có lợi là ông Hải có kẻ để giúp đỡ, sai bảo. Đi tù như thế còn có mặt hơn là tại ngoại.
Ông Hải kể rằng Thủ tướng Võ Văn Kiệt nhiều lần vào thăm, có khi đi cùng vợ là bà Cầm, lần nào cũng có quà quý, 2 hay 3 chai rượu sâm banh loại đặc biệt. Thủ tướng Kiệt còn gắn huy hiệu kỷ niệm đường dây Bắc - Nam cho ông. Phó Thủ tướng Phan Văn Khải cũng vào thăm và mở chai rượu quý chia vui cùng với ông trại trưởng. Ông Hải còn khoe rằng riêng cấp bộ trưởng và thứ trưởng số vào thăm ông là 28 người, chưa kể cán bộ cấp thấp hơn. Chuyện lao động mới hài hước làm sao! Ông Hải bảo vợ mua mấy con gà mái và mấy bịch thức ăn cho gà, ông nuôi gà lấy trứng và thịt gà tự cải thiện và mời bạn bè, được tiếng là “lao động tự cải tạo”, lại không phải làm ruộng, nuôi lợn, trồng rau.
 
Tù cấp cao, tù quý phái, tù cao cấp có khác. Chưa hết, ông Hải được đặc cách không phải tập họp điểm danh, không cần có mặt để nghe Trại trưởng huấn thị, kiểm điểm, vì “chả lẽ bắt tôi ngồi xổm dưới đất để nghe trại trưởng lên lớp", ông Hải kể. Người nhà ông được vào thăm thoải mái, mang quà vào cũng tha hồ, áo quần chăn màn, tất chân tất tay đủ hết. Trên đà phấn chấn ông Hải còn kể cho 2 nhà báo Thọ Bình và Bá Kiên của VN Express rằng ông được trại giam Thanh Xuân cho mang vào cả từng thùng bia, và nhiều lần Trưởng trại có khách sai người chạy xuống phòng ông xin bia và cả rượu quý để đãi khách. Ông có riêng một máy truyền hình để theo dõi tin tức và giải trí.
 
Hãy so sánh cuộc sống trong tù của Đinh Nguyên Kha và Vũ Ngọc Hải. Hai thái cực. Một trời một vực. Anh Nguyên Kha gầy đen thiếu ăn thiếu ngủ, nằm trên chiếu mỏng trải trên nền đất, co ro vì đói lạnh. Ông Hải vào tù như đi nghỉ mát, lao động nuôi gà kiểu công tử bột, lên cân vì không phải lo nghĩ gì, ra tù còn khối tiền phân tán để tiêu xài suốt đời. Tù 3 năm mà hơn một năm đã ra tù. Ra tù còn kiêu ngạo, tự mãn và hãnh diện. Một chế độ mất dạy không cải tạo nổi kẻ xấu.
 
Có cả một Cục quản lý trại giam nặng nề của Bộ Công an chịu trách nhiệm các trại giam trong cả nước, mà để cho tình hình bê bối, tùy tiện đến vậy, để cho hàng chục vạn tù nhân sống khổ sở lầm than kêu trời không thấu. Chính vì thế khi từ biệt con trai bà Kim Liên rớt nước mắt an ủi con: “Mẹ càng thấy phải làm mọi cách để sớm cứu con ra khỏi nơi này”.
So sánh 2 cảnh tù để cho bà con cả nước ta và toàn thế giới thấy rõ nền tư pháp VN chậm tiến, tệ hại đến mức nào. Họ phân biệt đối xử, kỳ thị độc ác với bà con dân oan, với các chiến sỹ dân chủ và nhân quyền bao nhiêu thì họ càng bênh che, dấu tội, xử nhẹ, khoan dung, lại còn ưu đãi những bầy sâu mọt ngay khi chúng đã bị kết án để “hối cải ăn năn trong thời gian bị mất tự do”, nhưng thực tế là như vậy đó. Có 2 cán cân xét xử, cũng có 2 loại tù: dân tù và quan tù, tù cực khổ và tù cực sướng.
Đây mới chính là nơi cần đột phá, cần thay đổi cơ chế, đổi mới quan điểm, chính sách để có một nền tư pháp chỉ dựa trên luật, không bị chi phối bởi độc quyền đảng trị, công bằng, bình đẳng cho mọi công dân.
 
BBC (30-1-14): Phút Giao thừa của tù nhân lương tâm
Hôm 30/01/2014, nhân dịp Việt Nam sắp chào đón Tết cổ truyền và năm mới Giáp Ngọ, BBC đã liên hệ với một số gia đình tù nhân lương tâm và cựu tù nhân để cập nhật tình hình Tết này của họ: Blogger Điếu Cày tức Nguyễn Văn Hải bị đau dạ dày và tiếp tục gửi các kháng nghị mà không được hồi đáp, Tiến sỹ Cù Huy Hà Vũ bị chuyển sang phòng giam mới nơi ông phải nằm sàn xi măng, luật sư Lê Quốc Quân bị tước giấy bút viết và Kinh Thánh, bị giam chung với 'tù nghiện', theo người nhà các tù nhân lương tâm này từ Việt Nam.
Thêm nữa, hôm 30/01, ông Phạm Văn Trội nói với BBC ông là một trong số nhiều cựu tù nhân lương tâm bị chính quyền liên tục cô lập, sách nhiễu và khủng bố, dù đã được trả tự do: "Gia đình nhà tôi cũng chuẩn bị Tết năm nay cũng giống như mọi năm thôi, nói chung là cũng không khí buồn, không vui lắm. Trước đấy mây hôm, an ninh đã rất nhiều lần họ rằn mặt gia đình tôi, về vấn đề đi lại, tết nhất, trong dịp Tết này, chắc là khó khăn trong vấn đề đi lại."
 
***
Tin thêm: * Tù nhân lương tâm Nguyễn Hữu Cầu vẫn chưa về nhà để đón Tết cùng gia đình, mặc dù giao thừa sắp đến. Thông tin này được con trai ông Cầu là anh Trần Ngọc Bích xác nhận. Như vậy, ở tuổi 67, người tù thế kỷ Nguyễn Hữu Cầu sẽ phải tiếp tục đón cái tết lần thứ 39 trong tù tại trại giam Z30A – Xuân Lộc (Đồng Nai). Mặc dù trước đó, vào hôm 14/1/2014, phía công an đã đến gặp gia đình và hứa sẽ thả ông Cầu vào 'trước Tết'.
           * Ngày 26/1/2014 vừa qua, cháu Nguyễn Trung Đức, con trai duy nhất của tù nhân lương tâm Hồ Thị Bích Khương, đã vào trại giam số 5 Thanh Hóa để thăm mẹ. Khi về nhà cháu cho biết: Hiện tại chị Bích Khương đang rất yếu, gầy và xanh xao. Theo lời cháu Đức kể lại thì thời gian vừa qua do xương vai bị gẫy đã lâu không được chữa trị nên đã thành tật và rất đau đớn. Chị không thừa nhận là mình có tội gì và vì chỗ xương gẫy đau nhức liên tục nên chị không tham gia lao động “cải tạo”. Nhưng vì vậy mà cán bộ trại giam chỉ thị cho các tù nhân khác đánh đập chị nhiều lần. Chỉ trong tháng 1/2014 chị đã 2 lần bị những phạm nhân cùng buồng giam là những người nghiện ma túy đánh đập. Xin nhắc lại đây là lần thứ 3 chị Hồ hị Bích Khương bị nhà nước CHXHCNVN kết án. Chị bị bắt lần thứ 3 vào ngày 15/1/2011 bị cáo buộc tội danh “Tuyên truyền chống nhà nước CHXHCNVN” theo điều 88 Luật Hình Sự. Sau đó chị bị kết án 5 năm tù giam và 3 năm quản chế. Hoàn cảnh gia đình chị rất neo đơn bởi chồng chị đã qua đời. Chị chỉ có một con trai duy nhất hiện đang theo học bổ túc văn hóa tại Trung tâm giáo giục thường xuyên tỉnh Nghệ an. Liên lạc giúp đỡ: Nguyễn Trung Tôn - ĐT: 01628387716.
 
 
Cuối năm mặn đắng
 
 
Mặc Lâm (biên tập viên RFA, Bangkok)

Tất tả rồi cũng qua khi ngày cuối cùng ba mươi Tết tới từng gia đình Việt Nam. Bên cạnh những mái ấm trông chờ thời khắc của nửa đêm không ít những gia đình mãi tới ngày 30 vẫn không biết Tết là gì.
Những người không có Tết
Giống như đích đến của một cuộc đua ngày ba mươi Tết vắng vẻ và êm ả lạ thường sau một tuần lễ chuẩn bị cho ngày mùng một Tết. Ngày ba mươi đường xá thường vắng lặng, mọi người ở nhà làm những công việc cuối cùng của một năm. Ngồi thảnh thơi thở phào chờ thời khắc giao thừa để thêm một niềm hy vọng mới. Thế nhưng không phải ai cũng thở phào trút được âu lo trong ngày cuối cùng này nhất là người nghèo, những cuộc đời mà đồng tiền cuối cùng trong ba ngày Tết phụ thưộc vào người mua sắm hay từ các ông chủ doanh nghiệp trả lương cho người công nhân. Đáng ra thì lương phải được phát trước vào ngày 23 tháng chạp cho công thợ mua sắm tết nhưng năm nay qua tổng kết cuối năm từ báo chí bức tranh ảm đạm của nhiều doanh nghiệp đã báo động một kết quả tối tăm trong năm 2013, kết quả ấy kéo theo sự khất lương công nhân khiến giới này phải bấm bụng ăn một cái Tết khó thể nghèo hơn.
Một người sống tại thành phố cho biết ngày ba mươi trong gia đình của ông khi con cái tới 28 Tết mới nhận được một phần lương ít ỏi: "Công nhân của mình tiền đem về trả tiền lương không có cho công nhân nên khờ khạo hết. Nó hứa cuối năm nó trả tiền nhưng chờ chực đến 28, 29 Tết cũng không có gì. Thằng nhỏ về nói lãnh được mấy đồng gì đó để ăn Tết sơ vậy thôi.
Lương tiền công nhân trực tiếp ảnh hưởng tới sự mua bán của tiểu thương, nhất là tiều thương nhỏ. Đồng tiền ít ỏi của công nhân không thể vào siêu thị mà những chợ nho nhỏ chung quanh thành phố, thị trấn là nơi họ có thể tựa vào nhau trong từng nồi cơm đạm bạc hay bó rau khiêm nhường. Một chị tiểu thương tại một chợ nhỏ như thế than thở vào ngày cuối năm: "Bán ba bữa Tết bán bậy bạ có gì bán nấy. Ôi cha năm nay bẩn chật lắm ai cũng vậy hết. Năm nay đâu bằng mọi năm ra chợ rồi ngồi coi thôi, năm nay thấy nó khổ hơn năm ngoái chợ búa không đông đảo như năm ngoái".
Giống như mọi năm một số huyện nghèo được nhà nước hỗ trợ cho người dân nghèo, trong hay dưới ngưỡng nghèo một ít thực phẩm và tiền để gọi là ăn cho qua ngày Tết, thế nhưng không hiểu sao năm nay lại có sự trợ giúp rất đáng buốn khi tại Khu phố 7 phường 5 thành phố Đông Hà tỉnh Quảng Trị mỗi hộ nghèo như vậy được trợ giúp 4 kg muối. Chị Lê Thị Phương Anh cho biết: "Dạ mọi năm vẫn có được 15 kg gạo với 3 trăm nghìn nhưng năm nay có được 4 ký muối thôi ạ. Họ tới nhà họ gọi họ phát và tất cả hộ nghèo đều được như vậy". Nói về sự trợ giúp của chính quyền địa phương trong những năm trước chị Phương Anh chia sẻ: "Đa số họ đã bớt xén. Mấy năm trước có một năm họ cho một thùng mì tôm một chai nước mắm một gói mì chính. Họ ghi ra là hộ nghèo được 500 nghìn nhưng thực ra chỉ có 120 nghìn thôi". Bà Trần Ngọc Anh khi thấy trên TV có phóng sự về sự trợ giúp này cho biết cảm nghĩ của mình: "Năm nay nhà nước lên TV họ nói là họ giúp đỡ cho người nghèo, lá lành đùm lá rách nhưng thật sự người dân oan đã bị họ đẩy ra ngoài lề xã hội không được ai quan tâm, thậm chí người dân oan còn đáng thương hơn là người nghèo hay nạn nhân thiên tai bão lụt. Từ chuyện này tụi tôi rất bức xúc muốn vào ngày mùng hai tết sẽ thể thể hiện cho quốc tế và mọi người biết đảng cầm quyền này nó cướp đất của dân oan chúng tôi rồi nó đẩy chúng tôi ra ngoài lề xã hội. Bây giờ chúng tôi đói khổ mất trắng không còn gì. Đi làm thuê làm mướn một năm trời ba ngày Tết cũng không có để mà ăn nữa. Thậm chí bây giờ con cái đi làm cù bất cù bơ ở thành phố mà giờ chưa về nữa. Bây giờ phải đi làm luôn cả ngày mùng một mùng hai Tết để kiếm sống. Chính cái đảng cộng sản Việt Nam đã đẩy chúng tôi vào con đường không còn lối thoát".
Chính quyền không thể giúp hết mọi người nghèo trên đất nước này và vì vậy hàng xóm láng giềng sẽ tự giúp nhau. Gia đình bà Hồ thị Lan, chị ruột của tù nhân lương tâm Hồ Thị Bích Khương là một ví dụ. Bà Lan kể về em mình trong tù cũng như chính bản thân của bà bên ngoài nhà tù: "Hổm rày tết bận rộn và tôi không có đi thăm Bích Khương thì thằng cháu có đi về nó nói lại Khương bị trại cho con nghiện đánh đập ở trong tù. Chòm xóm có cho 10 ký gạo chứ nhà nước đâu cho gì đâu. Không có gì cả. Nông thôn thì bây gìờ có sao ăn vậy chứ biết sao được?".
Trưa ba mươi tết vườn hoa Mai Xuân Thưởng tại Hà Nội không còn một bóng dân oan. Họ về đâu không ai biết. Họ ăn Tết thế nào cũng chẳng ai hay. Số phận của những người dân oan này khó thể diễn tả cho ra ngọn nguồn khi chính bản thân của họ cũng đã quá quen với sự lưu lạc ngay trong những ngày cuối cùng sau một năm chờ đợi giải quyết đơn thư của mình trong tuyệt vọng. Bà Trần Thị Huỳnh Mai có kinh nghiệm nhiều năm với vườn hoa này kể lại: "Tuy tôi không ở lại ăn tết nhưng mà qua thông tin của bà con người ta ở lại thì tôi cũng biết là nửa đêm hai ba giờ đêm thì công an họ dùng mọi biện pháp để đưa dân oan về họ sợ để vậy thì các lãnh đạo biết đâm ra không hay nên họ lấy lý do an ninh thủ đô nhưng thật sự tôi nghĩ đó là hình thức bưng bít thông tin không cho lãnh đạo biết là dân còn đang khổ, còn oan ức như thế".
 

Tết trong tù
Dân oan dù sao cũng còn chút tự do để ngắm nhìn người khác ăn tết, những tù nhân chính trị không có cơ hội bằng vàng ấy. Người tù trẻ tuổi Nguyễn Tiến Trung đã khá lâu không được ai nhắc tới có lẽ năm nay anh ăn Tết với gia đình đầm ấm hơn mọi năm. Theo lời mẹ anh là bà Lê Thị Minh Tâm kể lại thì anh sẽ có ba tiếng đồng hồ hạnh phúc do trại giam ban cho. Trong ba tiếng đồng hồ ấy có thể anh sẽ được nghe kể lại về một ngày ba mươi Tết buồn hiu bên ngoài song sắt: "Hôm 28 Tết có đi gửi quà cho Trung anh ạ. Thế còn ngày mùng 6 tết thì được gặp Trung, coi như người ta nói ngày đó là ngày hạnh phúc. Những tù nhân khác thì người ta được gặp cả ngày, riêng Trung thì chỉ được ba tiếng thôi. Trong ba tiếng đó thì gia đình được ngồi ăn uống với nhau nhưng người ta cũng cho hai công an cùng ngồi với mình".
Cũng là tù nhân nhưng số tù của anh Đặng Xuân Diệu thì khác. Anh là một trong 14 thanh niên Công giáo đang bị giam cầm và mới đây đã tuyệt thực chống lại sự đối xử thô bạo của trại giam. Có lẽ vì vậy mà anh bị cấm thăm nuôi trong ba ngày trước Tết. Chiều 30 Tết anh Đặng Xuân Hà anh ruột của Đặng Xuân Diệu cho biết: "Tết năm nay riêng Đặng Xuân Diệu thì không hề nhận được gì của người nhà đâu anh ơi vì mình đi thăm thì họ không cho đưa vào".
Cũng là con người như nhau nhưng xem ra nếp gấp giữa hai giai tầng xã hội vẫn còn quá lớn, đặc biệt nó không còn là nếp gấp nữa mà đã trở thành một ung nhọt khi vết thương Nhân quyền vẫn còn hành hạ thân thể Việt Nam kể cả trong ngày cuối cùng của một năm, ngày ba mươi Tết.