Cựu Hoàng Campuchia, Norodom Sihanouk
băng hà tại Bắc-Kinh ngày 14.10.2012
Nhữ Đình Hùng

Norodom Sihanouk - Shang Hai 2004
Cựu-hoàng Campuchia Norodom Sihanouk đã băng hà tại Bắc Kinh vào sáng thứ hai (tối chủ nhật ở Paris) thọ 89 tuổi.Ông được coi như người đã giành được độc lập cho Campuchia và là người đã kết nối được các nhóm bị xé nát do cuộc nội chiến ở nước này.Ông đã trị vì ở Campuchia trong hơn 60 năm với sự gián đoạn một vài thời gian ngắn.
Ngày 06 tháng mười năm 2004,Sihanouk đã nhường ngôi lại cho con là Norodom Sihamoni.
Norodom Sihamoni
Đây là một ngoại-lệ. Bởi vì vương triều Campuchia không mang tính cách cha truyền,con nối nhưng mang tính cách chọn lựa. Khi nhà vua chết đi, một hội đồng sẽ họp để chọn lựa người kế nghiệp giữa những người trong hoàng tộc. Điều này được thừa nhận trong hiến pháp 1993.Trong quá khứ, việc thừa kế bằng cách chọn lựa này đã tạo ra những tranh chấp, điều giải thích cho sự suy vong của đế quốc Khmers kể từ thế kỷ XIII.

Norodom Sihanouk là một nhân vật 'ngoại-hạng'. Bởi vì ông ta có thể quay ngoặt 180° dễ dàng. Ông ta lên ngôi năm 1941, bỏ ngôi năm 1955, trở lại ngôi năm 1960. Ông ta chống Khmers đỏ nhưng đã đứng với khmers đỏ cùng cộng sản Việt-Nam để chống lại Lon Nol khi bị Lon Nol đảo chánh năm 1970. Bị Khmers đỏ đặt trong tình trạng quản thúc từ 1975 đến 1979 tại Phnom Penh, 5 người con của Sihanouk bị Khmers đỏ giết, điều này không ngăn cản ông đứng chung với Khmers đỏ để chống lại cộng sản Việt Nam.

Khi được hậu thuẫn trở lại chánh quyền,ông bắt tay với cựu Khmers đỏ Hun Sen để chống lại Khmers đỏ. Giới chức ngoại giao Pháp coi ông là 'không thể chìm' cũng như chính Sihanouk tự nhận là 'không thể bị đánh chìm'. Ở thế kỷ XX, có bao nhiêu chánh khách đã được như ông? Tại Đông Dương, trong ba vương triều Campuchia, Lào, Việt Nam, chỉ có vương triều Campuchia là còn tồn tại đến nay. Sau việc từ trần của 'samdech' Norodom Sihanouk,không biết vương triều này sẽ còn tiếp tục được bao lâu? Điều không chối cãi là nhân dân Căm-bu-chia yêu mến ông Norodom Sihanouk. Họ đã gọi ông là 'Samdech euv' có thể dịch như 'cha già dân tộc'.

Những lãnh tụ Khmer đỏ khát máu


Hun Sen


Pol Pot

Khieu Samphan


*Cùng lúc với việc nước Pháp xâm chiến Nam Kỳ Lục Tỉnh',nước Pháp cũng đã vươn dài tầm tay sang Campuchia: năm 1863, Campuchia trở thành một nước bảo hộ của Pháp và dù danh xưng như thế nào đi chăng nữa, năm 1887,Campuchia trở thành trên thực tế một nước thuộc địa trong Đông Dương thuộc Pháp. Cũng như ở Việt Nam, Pháp can thiệp vào các cuộc chỉ định người kế vị và thao túng trong việc lật đổ các vua không được Pháp vừa ý, tình hình tại Campuchia cũng không khác. Năm 1941,khi vua Sisowath Monivong băng hà, toàn quyền Pháp tại Đông Dương lúc bấy giờ là đô đốc Decoux, thuộc chính quyền Vichy, đã can thiệp vào việc chỉ định người thừa kế.Các người thừa kế sẽ được chọn lựa trong hai nhánh của hoàng tộc là Norodom và Sisowath. Thẩm quyền Pháp ở Đông Dương thiên về Norodom Sihanouk, khi đó còn là một du học sinh tại Saigon, nam Việt Nam, trường Chasseloup Laubat. Lý do cho sự lựa chọn này là Sihanouk không có vẻ thích về chính trị mà chỉ thích vui chơi. Thế là Sihanouk được chỉ định để kế nghiệp của Sisowath Monivong.

Trong đệ nhị thế chiến, chế độ Vichy đã không thể chi viện cho Đông Dương (vào hồi đó chính 'thuộc quốc' đã phải chi viện cho mẫu quốc về nhân lực (cái gọi là lính thợ ) và cả về tài chánh (rồng Nam phun bạc đánh Đức tặc), chánh quyền thuộc địa để bỏ mặc tự xoay sở lấy đã phải chấp nhận để Nhật đặt căn cứ quân sự ở Đông Dương nhưng hành chánh vẫn do Pháp quản trị..

Ngày 09 tháng ba 1945, Nhật làm cuộc binh biến chiếm Đông Dương và bắt bỏ tù các viên chức hành chánh Pháp. Lực lượng quân sự Pháp, phần bị giết, phần bị cầm tù, một phần trốn sang được các tỉnh Trung Hoa sát biên giới Hoa Việt. Với sự h
trợ và áp lực của Nhật, Norodom Sihanouk ra tuyên cáo hủy bỏ các hiệp ước bất bình đẳng đã ký kết với Pháp, tuyên bố lấy lại chủ quyền và gia nhập khối Đại Đông Á. Nhưng n lực lật đổ chánh quyền Pháp tại Đông Dương của Nhật là một n lực sau cùng của đế quốc Nhật trước khi bại trận. Ba tháng sau tướng Leclerc đưa lực lượng viễn chinh Pháp ở Viễn Đông trở lại Đông Dương. Sihanouk chấp nhận Campuchia nằm trong Liên Hiệp Pháp với một quyền tự trị rộng rãi. Sihanouk đã làm điều này không những chỉ vì thân Pháp nhưng cũng còn vì quyền lợi của chính ông ta, lúc đó, một thủ lãnh Khmer là Sơn Ngọc Thành, thân Nhật Bản đã tuyên bố lập chánh phủ ngày 09 tháng 08,nhưng ông này đã bị bắt giam sau đó.
Sơn Ngọc Thành
Trong suốt cuộc chiến của Pháp tại Đông Dương, nước chịu đựng chiến tranh ác liệt nhất là Việt Nam, kế đó là Lào nhưng với một mức độ khá thấp, Campuchia được coi là nước thanh bình. Tại nước này,các cuộc đấu tranh chánh trị diễn ra khá gay gắt. Dựa vào sự h
trợ của thẩm quyền Pháp tại Đông Dương, Sihanouk mạnh tay với những đảng đối lập, nhất là đảng dân chủ. Từ 1946 đến 1955, sự chống đối giữa chánh quyền Sihanouk và đảng tự do luôn luôn gay gắt. Đảng tự do gồm phần lớn những người trí thức Campuchia, đã theo học tại Pháp, chịu ảnh hưởng nặng tinh thần cách mạng 1789, mong muốn đưa Campuchia ra khỏi tình trạng phong kiến và sự bảo hộ của nước ngoài. Đảng dân chủ chiếm đa số trong các kỳ bầu cử quốc hội , đã thường xuyên tổ chức chống Pháp trên toàn nuớc Campuchia. Để đối phó,Sihanouk thoả thuận vào tháng 06.1952 việc tăng cường hiện diện quân sự của Pháp tại Campuchia. Ngày 13 tháng giêng 1953, Sihanouk triệu tập quốc hội (được bầu vào năm 1951 với đa số thuộc đảng dân chủ) để đòi có những quyền đặc biệt, đương nhiên quốc hội từ chối. Sihanouk giải tán quốc hội và ban hành tình trạng thiết quân luật. Tháng hai 1953, ông đưa ra phong trào đòi độc lập và vận động quần chúng chống lại sự hiện diện của Pháp tại Campuchia, vào lúc Pháp đang bị sa lầy trong cuộc chiến ở Việt Nam. Không thể cùng lúc mở hai mặt trân,chánh phủ của Joseph Laniel điều đình, chấp nhận bàn giao các quyền hành lại cho Campuchia. Ngày 09 tháng mười một 1953, Campuchia thu hồi độc lập không mất một viên đạn, mà cũng không cần có sự tiếp tay của cộng sản Campuchia. Hơn thế, so với Việt Nam, Campuchia giữ được sự toàn vẹn lãnh thổ, không bị chia cắt. Từ kết quả đó, Norodom Sihanouk mở cuộc trưng cầu dân ý để xin có toàn quyền và được chấp thuận với đa số 99,8%,nhưng đảng dân chủ luôn luôn chống lại việc gia tăng quyền hạn của nhà vua. Tháng 03 năm 1955, Sihanouk từ chức, nhường ngôi cho thân phụ ông là Norodom Suramarit và lập ra một phong trào chánh trị Sangkum Reastr Niyum, yêu cầu các đảng phái chánh trị gia nhập. Ngoại vi của đảng cộng sản Campuchia là Pracheachun (đảng cộng sản Căm-bu-chia tiếp tục hoạt động trong bí mật) và đảng dân chủ từ chối lời yêu cầu này. Sihanouk cho tổ chức tuyển cử quốc hội trong khung cảnh bạo động và đa dọa, chiếm được 91 ghế, đảng dân chủ tan rã và dân chủ ở Campuchia cũng bị biến mất.

Chế độ Norodom Sihanouk bắt đầu và kéo dài 15 năm cho đến 1970 khi ông bị tướng Lonol lật đổ. Năm 1960, khi thân phụ ông băng hà, Norodom không lên nối ngôi nhưng thay thế trong chức vụ Quốc Trưởng với tước hiệu hoàng-thân, từ đây người ta gọi ông là Prince Sihanouk. Nhưng trong tín ngưỡng của dân gian, ông ta là một Thiên-Vương, người trung gian giữa các thần linh và dân chúng.

Sihanouk lo củng cố quyền lực của mình bằng cách thu nạp các nhân vật hoạt động chánh trị vào phong trào Sangkum mà ông từ chối không chịu gọi là đảng. Trong số những người công tác với ông, người ta thấy có Khieu Samphan, Hu Nim và Hu Youn là những người cộng sản lúc đó còn giấu mặt trá hình. Nhưng do việc có nhiều khuynh hướng, Sihanouk phải luôn luôn 'đi giây giữ thăng bằng', kết quả là chánh phủ ở trong tình trạng bất ổn!

Tuy nhiên,trong thời kỳ này, Campuchia vẫn được coi là nơi thanh bình, so với cuộc nội biến ở Indonésie để lật đổ Soekarno đã gây ra việc thảm sát Hoa Kiều ở nơi đây(lên tới cả nửa triệu người) và các thương vong trong chiến cuộc ở Việt Nam và ở Lào!

Lon Nol - Sisowath Sirik Matak

Ngày 18 tháng ba năm 1970, trong khi Sihanouk công du ở Liên Sô, tướng Lon Nol và hoàng thân Sisowath Sirik Matak đã đảo chánh Sihanouk và lập ra cộng hoà Campuchia . Biến cố này nếu trực tiếp là do quân đội dưới quyền Lon Nol và do CIA gây ra, gián tiếp là do việc Sihanouk đã không thành công trong việc giữ Campuchia ngoài vòng tranh chấp của cuộc chiến Việt Nam. Sihanouk đã nhắm mắt để cho cộng sản Việt Nam xử dụng lãnh thổ Campuchia để vận chuyển tiếp liệu cho lực lượng cộng sản tại miền nam. Đường mòn Hồ Chí Minh đã được nối dài qua Campuchia qua các tỉnh Ratanakiri và Mondolkiri. Nhưng đường mòn này không chưa đủ, còn một đường khác ít được nói tới, đó là đường Sihanouk các tiếp tế cho cán binh cộng sản miền nam được vận chuyển từ Trung Hoa lục-địa đến bằng tàu qua cảng Sihanoukville và chuyển theo đường bộ về phiá đông để đến Việt Nam. Điều đã khiến xảy ra cuộc đảo chánh!

Sihanouk lập tức đi sang Bắc Kinh và từ đây, ông đã đưa ra lời kêu gọi kháng chiến. Với sự h
trợ của Trung Cộng, cộng sản Việt Nam (miền Bắc Việt Nam) và Việt Cộng (Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam Việt Nam), Sihanouk đã tạo lập ra chánh phủ vương quốc thống nhất Campuchia và phong trào thống nhất quốc gia Campuchia (FUNK). Trong cả hai tổ chức này có sự tham dự của các cán bộ cộng sản Campuchia cao cấp. Một số không ít dân chúng đã đi theo phong trào vì thích Sihanouk trong số có những người chống Mỹ và chống cộng. Ngày 23 tháng ba 1970, Sihanouk trở thành chủ tịch của FUNK,ông khởi xướng ở Canton hội nghị thượng đỉnh nhân dân đông-dương với sự tham dự của bắc Việt (Phạm Văn Đồng),Việt Cộng (Nguyễn Hữu Thọ), Neo lao Haksat thường được biết dưới danh xưng Pathet Lao (Souphanouvong).


Dân chúng Phnompenh ùn ùn bỏ chạy khi Khmer đõ tiến chiếm thành phố ngày 17.4.1975

Ngày 17 tháng tư 1975, lực lượng FUNK chiến thắng, Sihanouk trở thành chủ tịch của Campuchia dân chủ nhưng thực quyền nằm trong tay Khmers Đỏ. Tháng tư 1976, Sihanouk bị cưỡng bách từ chức và bị đặt trong tình trạng quản thúc. Năm 1979, cộng sản Việt Nam tấn công Campuchia và đánh bại Khmers Đỏ, nhưng Khmers đỏ đã đưa Sihanouk sang tị nạn ở Bắc Hàn.

Năm 1981,Sihanouk lập ra FUNCIPEC,lập ra chính phủ lưu vong 1982, nhưng chỉ giữ vai trò danh-dự và tiếp-tục lưu vong ở Bắc-Kinh. Năm 1991, hội đồng quốc gia tối cao bầu Sihanouk làm chủ tịch. Sau thoả hiệp Paris về Campuchia 1991,một hiến pháp mới thành lập chế độ quân chủ lập hiến, Sihanouk trở lại tước hiệu Quốc Vương năm 1993. Ông từ ngôi năm 2004 vì lý do bệnh để nhường cho con là Norodom Sihamoni. Ông thường xuyên điều trị ở Bắc Hàn và Bắc Kinh. Ông sẽ được 90 tuổi vào cuối tháng mười nhưng, ông đã ra đi vĩnh viễn vào ngày 14 tháng 10,thọ 89 tuổi.

Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp/15.10.2012


  • Tham khảo:

- tài liệu wikipédia
-http://www.leparisien.fr/international/norodom-sihanouk-l-ancien-roi-du-cambodge-est-
decede-a-pekin-15-10-2012-2232215.php
-http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2012/10/15/la-chine-annonce-la-mort-de-l-
ex-roi-du-cambodge_1775307_3216.html
-http://blogs.mediapart.fr/blog/raoul-marc-jennar/151012/norodom-sihanouk-1922-2012
-http://asie-info.fr/2012/10/15/cambodge-norodom-sihanouk-est-mort-511629.html