Syrie: liệu có thể hưu chiến vào dịp lễ "Aïd" (Lễ tế trừu)?

 

Nhữ Đình Hùng

*Nhiều người dân Irak theo hồi giáo Chiite chiến đấu cạnh lực lượng quân đội của Bachar al Assad.Những người dân Irak này nằm trong hệ giáo chiite thuộc "ayatollah' Ali Khameini,vị hướng dẫn tối cao cuộc cách mạng hồi giáo ở Iran.Theo họ,cuộc nổi dậy chống Bachar al Assad ở Syrie,một quốc gia có đa số dân theo hồi giáo sunnite, đe dọa đến ảnh hưởng chiite trong vùng và bổn phận của họ là bảo vệ phe Assad thuộc thiểu số hồi giáo alaouite,một nhánh của chiite.Như thế,cuộc nổi dậy chống Bachar al Assad đang dần dần thay đổi từ chống độc tài sang nội chiến và đang khoác áo chiến tranh hệ giáo.
Moktadar Sadr
Trong số những người Irak chiến đấu cạnh lực lượng quân sự của chế độ Damas ,có sự hiện diện của cựu chiến đấu quân của lực lượng quân sự Mahdi,một phong trào vũ trang của 'imam' Moktadar Sadr,thân với Iran và những phong trào Assaib al Haq và Katãib Hezbollah,những nhóm đã từng chiến đấu chống lại lực lượng Mỹ tại Irak năm 2003.

Những người Irak này một số đã có mặt tại Syrie trước khi cuộc nổi dậy xảy ra,một số mới đến sau này,đã tham dự việc chống nổi dậy với tư cách cá nhân,không có việc được các thủ lãnh của họ hay chánh quyền Irak cho phép!Họ đã thành lập được một binh đoàn có quân số lên đến 500 người gồm người Irak,Syrie và nhiều nước khác. Theo một người xưng tên Abou Hadjar,dân Irak nhưng có mặt ở Syrie từ trước khi có cuộc nổi dậy 2011,"khi có giao tranh xảy ra trong khu vực chúng tôi,chúng tôi làm các cuộc hành quân phối hợp với quân đội Syrie để tảo thanh các vùng bị quân nổi dậy chiếm".Một người khác,Abou Moujahid,cho biết nhóm của ông ta chỉ có nhiệm vụ bảo vệ các mồ mả,thánh thất và khu vực chiite xung quanh Damas. "Chúng tôi không có chiến trường rõ rệt,một đôi khi chúng tôi mở các hành quân chung với quân đội để tấn công lực lượng quân đội nổi dậy ,quân đội Syrie tự do (ASL)".Quân nổi dậy Syrie được sự hỗ trợ của các vương quốc sunnite trong vùng.

Vẫn theo Abou Moudjahid 'quân đội Syrie không có khả năng kiểm soát diện địa. Mỗi ngày họ đến trong vòng một vài giờ để giải phóng các vùng bị quân nổi dậy chiếm sau đó giao lại cho chúng tôi và cư dân chiite trong khu vực quản trị lấy".

Trong khi đó,tại những vùng cạnh biên giới Liban,đã có những đụng trận giữa chiến đấu quân Hezbollah và quân nổi dậy Syrie.
Hezbollah,lực lượng võ trang chiite tại Liban là đồng minh chính của chế độ Damas.Phần lớn các làng cận biên giới Liban của Syrie có đa số dân Liban cư ngụ.Các cuộc giao tranh diễn ra trong tỉnh Homs,tiếp giáp với Liban,có khoảng 30.000 dân Liban.
Hassan Nasrallah
Quân nổi dậy ở Syrie cũng xác nhận có những giao tranh trong vùng biên giới.Họ nói quân Hezbollah chuyên chở vũ khí và đạn dược trong các xe cứu thương và không ngừng lại ở các trạm biên giới.

Một thủ lãnh của Hezbollah, Hassan Nasrallah, nói rằng có những người của Hezbollah chiến đấu tại Syrie nhưng với tư cách cá nhân,không có phép của ban lãnh đạo Hezbollah. Một số lớn người của Hezbollah cư trú trong vùng biên giới Liban-Syrie đã mua vũ khí để phòng vệ dù đối với quân đội Syrie hay quân nổi dậy!
Lakhdar Brahimi
*Trong lúc chiến cuộc tại Syrie vẫn đang tiếp diễn,đặc sứ Lakhdar Brahimi của TTK LHQ và của liên đoàn ả-rập đã trở lại Trung Đông để tìm kiếm một giải pháp cho cuộc khủng hoảng Syrie. Đây là lần thứ hai ông trở lại trong vùng.Trong ngày thứ sáu 13.10,ông đã gặp vua Arabie Saoudite,Abdullah bin Abdul Aziz Al Saud tại Djeddah.Cách nhìn của ông Brahimi không thay đổi: "Chỉ có đối thoại, và không phải là một sự can thiệp quân sự,mới có thể đóng góp vào việc giải quyết cuộc khủng hoảng ở Syrie". Được biết Arabie Saoudite là một vương quốc chống lại chế độ Damas và viện trợ cho quân nổi dậy Syrie,(Qatar cũng viện trợ cho quân nổi dậy nhưng Arabie Saoudite trên nguyên tắc nhận tham gia vào nhóm 4 quốc gia tìm cách giải quyết khủng hoảng Syrie gồm Ai Cập,Iran,Thổ và Arabie Saoudite). Sau Arabie Saoudite,ông Brahimi đã sang Thổ Nhĩ Kỳ và sau đó sang Iran.Tại Iran,ông đã đưa ra lời kêu gọi ngưng bắn trong dịp lễ Aïd al-Adha. Ngày thứ ba ông Brahimi sang Ai Cập,ở đây,ông có cuộc thảo luận với tổng thư ký liên đoàn ả rập Nabil al-Arabi.
Ali Akbar Salehi
Tại Téhéran,ngoại trưởng Iran Ali Akbar Salehi đã chuyển đến ông Lakhdar Brahimi một đề nghị nghiên cứu nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng Syrie. Đề nghị này cũng được trao cho Thổ Nhĩ Kỳ,Ai Cập và Arabie Saoudite,theo tuyên bố của ông Salehi trên truyền hình Al-Alam.Ông Selehi cũng nói Iran hỗ trợ những nỗ lực của ông Brahimi. Về phần ông Brahimi,ông này ca ngợi sáng kiến của Iran,coi những ý kiến này có thể giúp bằng cách bổ túc cho những điều đã được các nước khác đưa ra,cũng quan trọng đối với tình hỉnh Syrie.Trong chiều chủ nhật,ông Brahimi đã được tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad tiếp,ông này đã nhắc lại đề nghị của Iran,cho biết Iran sẵn sàng hợp tác và cung cấp một viện trợ để nhân dân Syrie có thể có được sự yên tĩnh và an ninh:"Không ai có thể thử áp đặt ý kiến của mình đối với người khác và nhân dân Syrie phải có quyền phát biểu trong các cuộc tuyển cử hoàn toàn tự do.Mọi người phải tôn trọng sự lựa chọn của nhân dân Syrie".
Tayip Erdogan
Trong ngày thứ ba 16.10,thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Tayip Erdogan cho biết đã gợi ý cho tổng thống Iran một cuộc họp tay ba gồm Ai Cập,Thổ Nhĩ Kỳ và Iran vì Arabie Saoudite chống sự hiện diện của Iran trong nhóm bốn nước do Ai Cập đề ra. Ông Erdogan cho biết có những đề nghị bộ ba khác nhau như Nga,Iran,ThổThổ,Ai Cập,Arabie Saoudite.

Cho đến nay Thổ,Arabie Saoudite và Ai Cập công khai ủng hộ quân nổi dậy, nhưng Ai Cập chống mọi sự can thiệp quân sự vào Syrie. Hiện Thổ có căng thẳng với Syrie về vấn đề biên giới.Nhưng thái độ của Erdogan cho thấy có một thay đổi nhỏ cho phép người ta nghĩ có cơ thực hiện một cuộc ngưng bắn vào dịp lễ Aïd Al Adha cũng còn gọi là Aïd el Kebir sẽ khởi sự vào ngày 25 tháng mười và kéo dài trong nhiều ngày. Trong ngày thứ ba 16.10,thủ tướng Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ đã tuyên bố hỗ trợ cho những nỗ lực của ông Brahimi trong việc đạt đến một cuộc ngưng bắn ở Syrie sau 19 tháng giao tranh:"Brahimi đã có một sáng-kiến.Chúng ta hãy đạt tới một cuộc ngưng bắn trong dịp lễ Aïd al Adha".

Về phiá Syrie,người ta cũng ghi nhận có sự thay đổi dù nhỏ. Damas cho biết vào ngày thứ ba 16.10 sẵn sàng nghiên cứu đề nghị ngưng bắn của đặc sứ quốc tế Lakhdar Brahimi. Phát ngôn viên của bộ ngoại giao Syrie Jihad Makdissi trong một cuộc phỏng vấn đã nói "Syrie sẵn sàng để xem xét nhiệm ý này" nhưng ông ta cũng nói thêm là để chấm dứt các bạo động,những người nổi dậy,bị chánh quyền Damas gọi là quân khủng bố, và những nước ngoài hậu thuẫn của họ cũng phải dính líu đến.""Chúng tôi muốn nhanh chóng thảo luận với ông Brahimi để biết vị thế của những nước khác có ảnh hưởng mà ông ta đã thảo luận trong chuyến đi của ông...Liệu rằng họ sẽ làm áp lực trên các nhóm võ trang mà họ chưa chấp,tài trợ và vũ trang,bằng cách tôn trọng việc ngăn bắn"
Abdel Basset Seyda,
Phe đối lập 'hội đồng quốc gia Syrie' (CNS) cũng sẵn sàng nghiên cứu đề nghị này. Theo tuyên-bố của Abdel Basset Seyda, việc này cần hai điều kiện.Thứ nhất là quân đội Syrie tự do cũng chấp nhận (điều này cho thấy CNS không có thẩm quyền với ASL,các thành phần đối lập chưa hay không thống nhứt được với nhau).Thứ hai là Damas phải là phe chấm dứt thù nghịch đầu tiên!

Boris Dolgov,một chuyên gia của học viện Đông Phương thuộc Hàn Lâm Viện Khoa Học Nga đưa ra nhận định theo đó việc phe đối lập Syrie nhận mở các thương thảo về ngưng bắn là một vận động có khuynh hướng tích cực trong cuộc khủng hoảng Syrie nhưng việc ký kết không phải là không có vấn đề. Sergueï Demidenko chuyên gia của học viện lượng định và phân tích chiến lược cho rằng cán cân hiện nay hình như nghiêng về phe chánh quyền,dân chúng ngày càng tập trung quanh chánh quyền tại vị như là một sự bảo đảm ổn định nào đó..nếu như quân phiến loạn hiểu ra vị thế của họ đang xuống,có thể họ chấp nhận ngưng bắn.

Phiá tây phương đã cho phổ biến đề nghị của ông Brahimi mặc dù cho rằng khó có thể thực hiện,tuy thế, vẫn dự trù việc gởi 3000 quân mũ xanh sang Syrie.

Đại diện đặc biệt của tổng thống Nga về Cận Đông, Mikhail Bogdanov,cho biết Nga chờ đợi ông Brahimi đến Moscou để cho biết những đánh giá của Nga về đề nghị của ông Brahimi và những đề nghị của Nga về việc giải quyết khủng hoảng Syrie!

Qua tuyên bố của Hồng Y Bertone trên Radio Vatican,Giáo Hoàng Benoït XVI đã quyết định gởi một phái đoàn sang Damas trong những ngày sắp tới để bày tỏ sự liên đới với toàn thể dân chúng Syrie.

Trong ngày thứ tư 17.10,ông Brahimi đã đưa ra lời cảnh cáo "cuộc khủng hoảng này không thể mãi mãi bị giữ trong lãnh thổ Syrie. Hoặc nó được giải quyết,hoặc nó trở nên trầm trọng hơn,tràn lan và đưa cả vùng vào vòng máu lửa".Lời tuyên bố được đưa ra ở thủ đô nước Liban,nơi ông đã thành công trước đây cho một giải pháp ngưng bắn ở Liban.Nhưng đây cũng là một cảnh cáo với các quốc gia trong vùng có liên hệ đến cuộc khủng hoảng Syrie,trong số có Liban.

Đề nghị hưu chiến trong dịp lể hồi giáo Aïd al Adha cũng được liên đoàn ả rập loan báo.

*Nếu như phiá tây phương tiếp tục bày tỏ sự bi quan về đề nghị của Brahimi, coi đề nghị này khó có cơ hội thành công và luôn luôn lên án chánh quyền Damas đã đàn áp phe nổi dậy và vi phạm nhân quyền,phe nổi dậy trong những ngày vừa qua đã có những nỗ lực nhằm chiếm giữ vùng lãnh thổ dọc biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, đã có những trang bị vũ khí phòng không hữu hiệu khiến phi cơ của chánh quyền Syrie phải oanh kích từ trên cao.Ngoài ra,phe nổi dậy cũng đang có những nỗ lực để thống nhất các nhóm đối lập. Trong những điều kiện như thế,khó có thể nói là đề nghị của Brahimi sẽ được dễ dàng chấp nhận.Nhưng,điều khiến người ta có đôi chút hi vọng là đề nghị này không bị các phe lâm chiến ở Syrie bác bỏ ngay,ngược lại,phe chánh quyền Syrie và phe nổi dậy đều có những lưu ý.

Damas đã bày tỏ việc sẵn sàng thảo luận về ngưng bắn nếu như phe nổi dậy tôn trọng hưu chiến và những nước ủng hộ quân nổi dậy phải can dự vào (dù không nói rõ là những nước nào nhưng mọi người đều biết Syrie muốn ám chỉ Thổ,Qatar,Arabie Saoudite và một số nước tây phương).Phe nổi dậy cũng không chống lại việc ngưng bắn nhưng đòi chế độ Damas phải đi bước trước là không quân Syrie phải ngưng ngay các cuộc oanh tạc.Trong khi đó,lần đầu tiên các thành viên của ủy ban điều tra LHQ về Syrie nói đến sự hiện diện của các chiến đấu quân ngoại quốc qua lời thừa nhận của Paulo Pinheiro:"sự hiện diện của các dân binh (milices) nước ngoài thuộc thành phần cực đoan,hồi giáo,thánh-chiến-quân (djihadistes) làm chúng tôi quan ngại nhiều".Liệu các thành phần này có tuân theo lệnh ngưng bắn?

Vua Maroc- Vua Arabie Saoudite
Theo các tin tức, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Ai Cập và liên-đoàn ả-rập sẽ đưa ra một lời kêu gọi các phe lâm chiến ở Syrie hãy hưu chiến. Ngoại trưởng Davutoglu của Thổ nói "hi vọng là các phe tôn trọng cuộc hưu chiến và máu sẽ ngưng chảy ở Syrie,dù là trong một thời gian"

Cùng lúc,vua Abdallah của Arabie Saoudite cũng có thảo luận với vua Mohammad VI của Maroc về vấn đề Strie tại Djeddah.(phụ tá của ông Brahimi về việc giải quyết khủng hoảng Syrie là một người xứ Maroc..

Trước đây,Pháp đòi Bachar al Assad phải ra đi, nhưng khi nhận xét về đề nghị hưu chiến của Brahimi, ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius đánh giá "có mục tiêu rất tốt với điều kiện có kèm theo các phương tiện giám sát,bởi vì trong lúc này,các phương tiện này chưa tập hợp". Về phiá Nga, Poutine nói không ai có thể giới hạn việc Nga bán vũ khí cho nước ngoài, ngoại trừ quyết định của HĐBA LHQ. Điều này hàm ý nếu cấm Nga cung cấp vũ khí cho Syrie thì các nước khác cũng phải làm y như thế vì việc cấm bán vũ khí cho Syrie sẽ phải là một lệnh cấm chung!

Trong lúc tình hình Syrie ngày một trở nên tồi tệ hơn,đề nghị của Brahimi mới chỉ ở bước đầu và cũng có thể giống như dự án sáu điểm của Koffi Annan, sẽ bị yểu vong. Điều khác với Annan,ông Brahimi chỉ đưa một điểm: ngưng bắn.Những tin tức thu thập nói rằng ông đã đề nghị với ông Bachar al Assad một cuộc ngưng bắn ba ngày có thể kéo dài sau đó.Ông sẽ gặp ông al-Assad vào cuối tuần này.Kết quả không chỉ tuỳ thuộc vào chế độ Damas mà còn tùy thuộc vào quân nổi dậy và các thế lực hỗ trợ. Trước mắt không ai chống hưu chiến. Và cuộc khủng hoảng Syrie đã bước vào tháng thứ hai mươi.

Nhữ Đình Hùng/tổng hợp và bình luận/18.10.2012

  • Tham khảo:

-http://www.lorientlejour.com/category/Liban/article/783261/Trois_jours_de_treve_de_
l'Adha_renouvelables_ad_vitam....html
-http://tempsreel.nouvelobs.com/monde/20121016.REU8371/erdogan-suggere-des-
pourparlers-a-trois-sur-la-crise-syrienne.html
-http://www.lorientlejour.com/category/Liban/article/783258/_La_petite_phrase_de_Brahimi....html
-http://french.ruvr.ru/2012_10_17/91589609/
-http://geotribune.com/4493-syrie-laspect-religieux-du-conflit.html
-http://www.metrofrance.com/info/syrie-brahimi-met-en-garde-contre-un-embrasement/
mljr!lyGFIRHcFCAgE/