Tunisie đang hướng tới một cuộc cáchmạng thứ nhì

Nhữ đình Hùng

Điều gì đã khiến cho người dân Tunisie nổi dậy trong 'mùa xuân ả-rập'? Nếu không phải là cảm-tưởng bị bỏ quên,bị phó mặc. Nếu không phải là việc phải chịu đựng những bạo hành của cảnh-sát? Nếu không phải là việc chánh-quyền tai ngơ mắt lấp trước những chờ mong, trước những yêu cầu của nhân-dân về việc cải-thiện sinh-hoạt về chánh-trị cũng như về kinh tế?

Người dân Tunisie đã nổi dậy ,đã lật đổ chế-độ của Ben Ali.

Một chế-độ độc tài bị lật đổ,một trang lịch-sử được lật qua. Có phải một chế độ dân-chủ đang hình-thành ở Tunisie? Hai năm đã trôi qua, nhưng chế-độ mới xem chừng không rút được bài học từ cuộc nổi dậy 'mùa xuân ả-rập'. Người dân vẫn cảm thấy luôn bị bỏ rơi,vẫn bị cảnh sát đàn áp và chánh-quyền vẫn tiếp tục tai ngơ mắt lấp trước các nguyện vọng của nhân dân. Cũng giống như cách đây hai năm dưới thời Ben Ali, mà có thể còn tệ hơn. Bởi vì chánh-quyền hiện nay phát xuất từ một cuộc bầu cử tự do và trong suốt, nói khác đi, một chánh-quyền của dân,do dân và vì dân. Chánh quyền đó lẽ ra phải thân-cận với dân, lắng nghe nguyện vọng của nhân dân và đáp ứng với yêu cầu nhân dân. Làm được điều đó,chánh quyền mới duy trì được tính cách chánh-đáng của nó.Nhưng,chánh-quyền đó ngày nay đã không còn tính-cách chánh-đáng khi cho lệnh cảnh sát nã đạn vào đám dân chúng biểu tình.
Cảnh sát bắn trên 300 người bị thương
Cuộc biểu tình tại Siliana ngày 27 tháng 11.2012 đòi thanh lọc chánh quyền và cải thiện sinh hoạt, cảnh sát đã bắn đạn chài làm bị thương trên 300 người
trong số có khoảng hai chục người bị thương ở mắt. Bảo rằng đám biểu tình đã bị kích động, bị vận dụng cũng có thể đúng, nhưng bắn vào đám biểu tình không vũ trang có thể nào là điều được chấp nhận?

Ali Larayedh
Tổng trưởng nội vụ Ali Larayedh
biện-minh là cảnh-sát đã tự-vệ chánh-đáng nhưng lý do này không
đứng vững, bởi vì cảnh sát, để trấn áp biểu tình, trước hết phải bắn cảnh cáo chỉ thiên,sau đó,nếu phải tự vệ, chỉ bắn vào chân, đằng này những người bị thương ở mắt cho thấy cảnh sát đã nhắm bắn vào đầu, ngực nghĩa là có mục tiêu sát hại! Mặt khác vị tỉnh trưởng không bị thay thế nhưng người phụ tá ông ta sẽ thay mặt giải quyết công vụ, như vậy chánh quyền Tunisie cố thủ ở vị trí của mình!

Dân chúng nổi dậy ở các thị trấn trên toàn nước Tunisie


Chokri Belaïd bị ám sát chết
Tình hình chống đối giữa nhân dân Tunisie và chánh quyền 'dân sự' có qua cuộc tuyển cử tự do sau 'mùa xuân ả rập' vẫn tiếp tục dai dẳng. Cho đến ngày 06.02.2013 một biến cố xảy ra đã khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn : đó là việc chánh-khách Chokri Belaïd bị ám sát chết
.Việc này cho thấy chánh quyền buông thả và để mặc kệ đối với việc quá đà và lạm dụng bạo động trong xã hội Tunisie, nếu nói chánh-quyền là đồng loã trong việc ám sát này có lẽ cũng là điều đáng ngờ. Bởi vì, liên đoàn bảo vệ cách mạng, gồm các dân binh hồi giáo xuất phát từ các ủy ban khu vực,có võ trang, chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ Ennahda, đảng cầm quyền!
Trong khi đó, tổ chức chánh trị Mặt trận Bình Dân (Front Populaire),qua lời tuyên bố của Hamma Mammami đã lên tiếng kêu gọi trầm tĩnh và đoàn kết để tránh việc đẩy cả nước vào tình trạng bất ổn. Nhưng liệu rằng những người hồi giáo có để yên?
Sau việc ông Chokri Belaïd bị ám sát chết,một làn sóng phản đối và bạo động đã diễn ra trên khắp nước Tunisie. Nhiều cuộc đụng độ giữa cảnh sát và người biểu tình đã xảy ra.


Dân biểu tình đòi chánh phủ Tunisie phải từ chức trong lúc làm đám táng
Ông Chokri Belaïd bị phe "Ennahda (??) ám sát


Thủ tướng Hamdi Jebali
Các người thân cận của ông Chokri Belaïd cáo buộc đảng hồi giáo cầm quyền Ennahda chịu trách nhiệm về vụ ám sát này.Thủ tướng Hamadi Jebali
trong buổi chiều thứ tư 06.02.2012 loan báo việc sẽ thành lập một nội các gồm các chuyên viên không có màu sắc chánh trị cho việc quản trị quốc sự, có nhiệm kỳ giới hạn cho tới khi có tuyển cử sẽ được tổ chức trong thời hạn ngắn nhất.
Trong buổi chiều ngày 07.02.2013,phát ngôn viên của phủ tổng thống, Adnene Manser cho biết phủ tổng thống chưa nhận được một tin tức nào về thành-phần nội các mới gồm các chuyên-viên như thủ tướng Hamadi Jebali loan báo ngày hôm trước: 'Tổng thống chưa nhận được sự từ chức của thủ tướng cũng như không có chi tiết về nôi các thu gọn gồm các chuyên viên..' vẫn theo phát ngôn viên phủ tổng thống, 'mọi thay đổi về chánh quyền phải được diễn ra trong khuôn khổ luật định mà cho tới nay quốc hội lập hiến vẫn là nguồn gốc nền tảng cho quyền lực.Tổng thống cũng thuận hợp với việc thành lập một chánh quyền đồng thuận quốc gia gồm các chuyên viên đứng đầu các bộ kinh tế và kỹ thuật...Các cuộc thảo luận đang được diễn ra giữa các thủ lãnh phe đối lập và Tổng Thống Marzouki, ông này sẽ tiếp thủ tướng trong buổi tối'. Nhưng, các dân-biểu của Ennahda cho biết họ chống lại việc thành lập một nội các chuyên viên.Ennahda có được 89 trên 217 ghế tại quốc-hội.
Houcine Abassi
Nhiều cuộc đụng độ giữa những người biểu tình và lực lượng bảo vệ an ninh đã diễn ra hầu như trên toàn nước Tunisie.Tại Siliana, trụ- sở địa phương của Ennahda đã bị đốt. Các nhân vật đối lập như Ahmed Nejib Chebbi ( thủ lãnh đảng cộng-hoà), Houcine Abassi (tổng thư ký nghiệp đoàn trung ương UGTT) cho biết họ nhận được những đe dọa ám sát vì đã có thái độ chống hồi-giáo.
Nghiệp đoàn UGTT đã đưa ra lời kêu gọi đình công vào ngày thứ sáu 08.02.2013 và lời kêu gọi đã được đáp ứng! Không những chỉ có nghiệp đoàn đưa ra lời kêu gọi, còn có bốn nhóm chính-trị cũng đưa ra lời kêu gọi tổng đình công, đó là Mặt Trận Bình Dân, Al-Massar (tả phái) đảng Cộng Hoà và Nidaa Tounes (cánh trung tâm). Những nhóm này cũng ngưng việc tham dự các phiên-họp của quốc hội lập hiến;Các luật sư,thẩm phán,các giáo chức cũng tham dự cuộc tổng đình công.
Tổng thống Moncef Marzouki
Trước tầm vóc rộng lớn của cuộc phản kháng, Tổng thống Monce Marzouki của Tunisie đã phải hủy bỏ chuyến công du Ai Cập và Pháp để trở về Tunis,cho triệu tập một phiên họp với những nhà lãnh đạo cao cấp về chánh trị và an ninh.

Việc ám sát một nhân vật đối lập, Chokri Belaïd, cũng như việc đe dọa sát hại các viên chức trách nhiệm các đảng phái,cho thấy phe hồi giáo dùng sự khủng bố để đe dọa nhằm giữ chặt chánh quyền. Nhưng dân chúng Tunisie đã có những phản ứng ngược lại và đảng Ennahda trở thành mục tiêu chính cho việc chống đối. Nếu như thủ tướng Jebali đề nghị việc thành lập một chánh quyền chuyên viên, đây chỉ là một cách tránh né vì ông Jebali là người của Ennahda! Mặc dù ông là người ôn hoà và được phe đối lập tin tưởng!
Noureddine Khademi
Trong lúc việc ám sát Chokri Belaïd đang đưa đến một khủng hoảng chánh-trị,,đám tang của ông đã tạo nên một tranh luận kịch liệt.

Tổng-trưởng giáo vụ Noureddine Khademi trong một thông cáo đã phê bình đám tang 'có những vi phạm rõ ràng về nghi thức mai táng và vi phạm không chối cãi được về tính cách thiêng liêng của phần mộ'. Quả thật là Coran cấm việc phụ nữ tham dự lễ an táng của một người đàn ông,trong khi đó, bà quả phụ Belaïd và hai người con gái có mặt trong tang lễ.
Hamma Hammami
Hamma Hammami, thủ lãnh của đảng lao động Tunisie,thành viên của liên hợp chánh đảng do Chokri điều khiển trước đây, đã phản công mạnh mẽ:

"Ông tổng trưởng giáo vụ đã bầy tỏ sự dè bĩu vì rằng 'basma',vợ goá của Chokri Belaïd đã tham dự tang lễ của chồng bà. Ông ta đã dè bĩu bởi một người con gái đã tham dự tang lễ của người cha,một người chị đã tham dự tang lễ một người em...Ông tổng trưởng đã bị đảo lộn khi thấy những người đàn bà ở nghiã địa hơn là bởi việc ám sát một con người, bởi những đụng chạm xảy ra trong nghĩa địa và những đe dọa khai quật tử thi. Chúng tôi không nghe tiếng ông tổng trưởng khi hơn 40 miếu mộ có chứa những bản kinh Coran bị phóng hoả..Chúng tôi cũng không nghe tiếng của ông khi Mộ của các Thánh bị phá hủy và hài cốt bị đào xới..Và chúng tôi cũng không nghe ông ta khi các 'imam' đe dọa giết Chokri Belaïd và Ahmed Néjib Chebbi...Tất cả những việc này không làm đảo lộn ông Nourredine Khademi, chỉ cần sự hiện diện của những người đàn bà ở nghĩa địa là đủ tạo ra việc đó với ông ta..."

Amed Nejib Chebbi
Trong ngày thứ sáu, ông Amed Néjib Chebbi đã bị các thành viên của liên đoàn bảo vệ cách mạng đe dọa. Theo nhà báo Samy Ghorbal,các thành viên của liên đoàn phần lớn là những quân lưu manh (voyou),một số đã từng làm việc cho chế độ cũ. Trong một thông cáo chính thức của Ennahda vào ngày thứ bảy, đã kêu gọi phóng thích và phục hồi cho những người bị bắt cách đây vài tháng ở Tataouine trong việc giết hại thành viên của Nida Tounès. Nhà lãnh đạo của Ennahda, ông Rached Ghannouchi, đã mệnh danh liên đoàn là 'lương tri của cách mạng'!

Trong ngày thứ hai 11.02.2013, hàng trăm người dân Tunisie đã tụ tập trước quốc hội lập hiến để đòi chánh quyền từ chức. Bà quả phụ Chokri Belaïd cũng có mặt trong cuộc biểu tình này. Bà này nói rằng chánh quyền phải từ chức ngay hôm nay, không phải là ngày mai hay ngày mốt. Bà cũng nói bộ nội vụ không trả lời về yêu cầu bảo vệ bà và hai người con gái. Đám đông hô các khẩu hiệu "từ chức, từ chức", "nhân dân muốn thấy chế độ sụp đổ".

Cùng lúc đó, tổng thống Moncef Marzouki đã thoả hiệp với Ennahda,từ chối lời đề nghị của thủ tướng Jebali về việc lập chánh phủ chuyên viên. Việc ông Marzouki được bầu làm tổng thống là nhờ Ennahda và Jebali là thành viên của Ennahda đã được chỉ định làm thủ tướng. Ông này được coi là ôn hoà và có sự ủng hộ của đối lập. Hiện nay,ông này đang có cuộc chống cự với nhân vật số một của Ennahda là Rached Ghannouchi. Jebali muốn cải tổ chánh phủ và giao các bộ Nội Vụ, Tư Pháp, Ngoại Giao cho những nhân vật độc lập.Ông Jebali đe dọa sẽ từ chức vào ngày thứ tư sắp tới,13.02.2013! Ông cho rằng nếu không có chánh phủ đoàn kết quốc gia, Tunisie có thể rơi vào hỗn loạn.
Ennahda tìm cách lấy lại uy tín. Lợi dụng một lời tuyên bố của tổng trưởng nội vụ Pháp đề cập tới 'phát xít hồi giáo phải bị lên án..'! Bộ trưởng ngoại giao Tunisie Rafik Abdessalem đã phản đối lời tuyên bố này và Ennahda đã qui tụ 3000 người để biểu tình ở Tunis để chống việc can thiệp của Pháp vào nội bộ Tunisie với khẩu hiệu "nước Pháp, cút xéo".


Phe hồi giáo cuồng tín Ennadah biểu tình chống Pháp
Tình hình chánh-trị ở Tunisie có thể tóm tắt như sau. Kể từ cuộc bầu cử 23 tháng mười 2011, ba đảng đã liên kết với nhau để có đa số để nắm chánh-quyền : đảng hồi giáo Ennahda,đảng Ettakatol (trung tâm thiên tả) và đảng cánh tả CPR(Congrès pơur a république) Nghị Hội Cộng Hòa. Tuy đa số, Ennahda đã để cho CPR nắm quyền tổng thống với nhân vật Moncef Marzouki, dành cho Ttakatol chức vụ chủ tịch quốc hội qua nhân vật Mustafa Ban Jaâfar, còn Ennahda nắm chánh quyền với thủ tướng là Hamadi Jebali với các bộ quan trọng (Nội vụ,tư pháp và ngoại giao).Nếu như Jebali được coi là mềm dẻo thì ngược lại Ennahda rất cứng rắn, muốn áp đặt chế độ hồi giáo. Do đó,tam đầu chế chỉ có bề ngoài, còn thực sự không hợp nhau. Cách mạng mùa xuân không đem lại gì cho dân Tunisie, họ vẫn nghèo,vẫn sống trong tình trạng bất ổn, tạm bợ. Họ đã nổi dậy để lật đổ chế độ Ben Ali để gặp một chế độ tệ hại hơn.Việc làm một cuộc cách mạng lần thứ hai xem chừng cần thiết!

Rached Ghannouchi.
Sự cứng rắn của Ennahda là do nhân vật số một: Rached Ghannouchi
. Ông này là thủ lãnh của Ennahda từ 30 năm qua ,điều chứng tỏ khuynh hướng 'bắt bù lon vô ghế'. Để thực hiện ý định hồi giáo hoá xã hội Tunisie, Ghannouchi dùng đến các dân binh trong những liên đoàn bảo vệ cách mạng hiện diện ở kháp môi khu phố, một thứ công an đặc biệt song song với lực lượng cảnh sát công an chánh thức. Các dân binh này được dùng để tấn công đối lập. Ennahda theo cách nhìn của Ghannouchi là biến một chế độ dân chủ thành một chế độ giáo quyền.Người dân Tunisie không bằng lòng điều này.Họ chỉ có một cách : nổi dậy.

Nhữ Đình Hùng/tổng hợp/11.02.2013


Tham khảo: Courrier international,Le Monde,Le Point,Les Échos,L'Express,Nouvel Obs.