Một hội nghị quốc tế về Syrie tại Genève vào đầu tháng sáu?

 
Nhữ Đình Hùng
 
Xem chừng thái-độ của Mỹ về việc giải-quyết cuộc khủng-hoảng ở Syrie đang có thay đổi.Cách đây vài tháng, ngoại trưởng Mỹ John F. Kerry còn nói đến việc cần thiết thay đổi tương-quan lực-lượng trên diện địa nhằm lật đổ tổng thống Syrie, Bachar Al Assad, mà ngay cả cách đây vài tuần, Hoa-Kỳ còn nói đến việc có thể cung cấp võ khí cho quân nổi dậy.
Nhưng bây giờ, xem chừng Hoa Kỳ đang cài số de!
 
Chẳng những không đưa ra áp-lực nào nhằm buộc ông Assad phải rời bỏ chánh-quyền, ông Kerry đang tổ chức một hội nghị về Syrie với sự tham dự của Nga vào đầu tháng sáu. Điều đáng nói là chế độ của ông Bachar Al Assad được mời tham dự. Trong tuyên bố ngày 14.05, ông Kerry cho biết từ chối cung cấp vũ khí cho quân nổi dậy, nhưng  Hoa Kỳ sẽ đem đến một sự hỗ trợ nhiều hơn cho đối lập nếu như tổng thống Al Assad lại phạm sai lầm một lần nữa bằng cách từ chối tham dự hội nghị. Phe đối lập Syrie cho tới nay từ chối việc nói chuyện với chế độ Damas trừ khi ông Bachar Al Assad ra đi!
 
Theo các tin tức, chế độ của ông Assad đang có nhiều thắng lợi trên diện địa nhờ có sự trợ giúp đến từ Liban. Phe đối lập bị vướng mắc vào các tin tức cho thấy đã xử dụng vũ khí hoá học trong đó có hơi 'sarin', vừa qua, vào ngày thứ ba 14.05 còn bị dư luận quốc tế lên án khi một vidéo  cho thấy cảnh một quân nổi dậy đã mổ bụng một lính của chế độ Damas (thuộc hệ-giáo alouite của ông Al Assad), và moi gan, tim ra ngoài trước khi cắn những  cơ quan này Người nổi dậy này, được nhận diện là Khalid al-Hamad ( còn được biết dưới tên Abu Sakkar, chỉ huy trưởng một lực lượng nổi dậy), đã trả lời cho báo Times trong một cuộc phỏng vấn bằng Skype là anh ta đã  làm việc này này vì tìm thấy trong diện thoại di động của người lính chết cảnh người lính này làm nhục một phụ nữ khoả thân và hai con gái của người này! Hành vi của anh được coi như sự trả thù trước các bạo hành của quân đội chánh quyền Damas.Vidéo này đã được phổ biến từ nhiều tuần qua nhưng kể từ ngày thứ ba 14.05,công luận đã lên án mạnh mẽ việc này.Thực sự , đã có nhiều vidéo cho thấy các sự dã man của quân nổi dậy như việc chặt đầu  các tù binh, nhưng lần này, cách 'trả thù' của quân nổi dậy đã đi đến chỗ không chấp nhận được. Lúc đầu,người ta nghĩ vidéo này là do chế độ Damas ngụy tạo nên không có phản ứng mạnh, nhưng phản ứng trở nên dữ dội sau khi báo Times phỏng vấn al-Hamad và được người này xác nhận. Quân đội Syrie tự do (ASL) đã lên án hành động này nhưng trên thực tế, không có khả năng ngăn chặn các hành vi dã man và bạo ngược như thế, bởi vì quân nổi dậy vũ trang ước lượng lên tới 200.000 thuộc về nhiều binh đoàn (brigade) địa phương không thuộc vào một tổ chức có phân cấp nào cả. ASL là một tổ chức 'hữu danh vô thực',chỉ có một bộ tham mưu ở Thổ Nhĩ Kỳ với khoảng trên dưới 50 sĩ quan cao cấp, thường xuyên tham dự các hội nghị quốc tế nhưng không trực tiếp chỉ huy trên chiến trường. Ngay trong một binh đoàn cũng không có một hệ thống chỉ huy đúng nghĩa, một đôi khi còn có cả những chống đối ngay trong cùng một binh đoàn!
 
Một vidéo khác trong ngày 16.05 cũng cho thấy cảnh quân nổi dậy hành quyết mười một binh sĩ của chế độ Damas.Quân nổi dậy, thuộc lực lượng Front Al Nosra,có  dính líu với Al Qaïda, che mặt, đã bắn vào những tù binh bị bịt mắt, thuộc quân chính phủ và bị quỳ gối, một viên đạn vào sau gáy. Sau mỗi tù binh bị bắn chết, quân nổi dậy giơ cao lá cờ đen và hô to "Allah vĩ đại"
Quân nổi dậy nói trong vidéo là họ thi hành lệnh của một toà án hồi giáo thuộc tỉnh Daïr Az Zour. Vào ngày thứ tư,một vidéo khác cho thấy cảnh ba tù binh bị giết, cũng bằng cách bị bắn một viên đạn vào sau gáy Và trước cđó nhiều vidéo cho thấy các thi thể bị làm tàn phế!
 
 Giải thích về những sự việc dã man của quân nổi dậy,nhiều bình luận gia cho rằng đó là sự phẫn nộ của quân nổi dậy vì đã không thành công trong việc lật đổ chế độ Damas, chẳng những thế, chế độ này đã gây nhiều thiệt hại cho quân nổi dậy và xem chừng hiện nay đang ở thế mạnh trên chiến-địa.
Mặc dù có những vidéo chứng tỏ sự dã man của quân nổi dậy, ngày thứ tư 15.05,ĐHĐ LHQ đã phê chuẩn một quyết nghị lên án các lực lượng Trung thành với tổng thống Bachar Al Assad và xác nhận sự ủng hộ với liên minh đối lập, coi liên minh quốc gia Syrie (CNS) là người đối thoại thực sự và đại biểu cần thiết cho việc chuyển quyền chánh trị, với 107 phiếu thuận, 12 phiếu chống và 59 nước không bỏ phiếu. ( một quyết nghị tương tự vào tháng 08.2012 đã có được 133 phiếu thuận, như thế đã có 26 nước ngưng ủng hộ quân nổi dậy). 
 
Ngành ngoại giao Hoa Kỳ đang có những nỗ lực nhằm có thể đưa đến một hội nghị quốc tế về tranh chấp ở Syrie vào đầu tháng sáu tại Genève, đương nhiên là có sự đồng ý của Nga.Nhưng trong ngày 14.05, trong cuộc gặp gỡ với thủ tướng Do Thái Benjamin Netanyahu tại Sotchi, tổng thống Nga  Vladimir Poutine đã đưa ra lời kêu gọi cần thiết phải tránh những hành động có nguy cơ gây hỗn loạn hơn nữa trong nước Syrie. 
Vào đầu tháng năm, Do Thái đã tấn công bằng không quân vào một điểm gần Damas nhằm ngăn chặn việc chuyển giao vũ khí cho Hezbollah ở Liban,đồng minh của chế độ Damas. Và cuộc viếng thăm Nga của thủ tướng Do Thái Netanyahu đã được loan báo ngày thứ ba ngay sau khi có tin Nga có ý định chuyển giao cho Syrie các hoả tiễn S-300 có khả năng ngăn chận các phi cơ hay hoả tiễn được điều khiển. Điều này sẽ gây khó khăn cho Do Thái trong các nỗ lực tấn công mới vào Syrie cũng như gây khó khăn cho việc lập vùng cấm bay ở Syrie!
 
Trong chuyến công du ở Stockholm, ngoại trưởng Mỹ Kerry đã nói đến việc thực hiện một hội nghị quốc tế về Syrie vào đầu tháng sáu, trong tuần lễ đầu tiên hay tuần lễ thứ hai, có lẽ tại Genève. Ngoại trưởng Mỹ cũng tiết lộ là ngoại trưởng Nga Sergueï Lavrov đã có trong tay danh sách những người có thể thương thuyết do chánh quyền Damas cung cấp.  Ngoại trưởng Mỹ cũng đã kêu gọi tổng thống Assad nắm lấy cơ hội  để ngồi vào bàn hội nghị với quân phiến loạn.
Ngoài Mỹ, các nước khác cũng có những vận động tích cực. Các nước 'bạn của Syrie' (đúng hơn bạn của quân nổi dậy) cũng sẽ có phiên họp cấp tổng trưởng vào giữa tuần tới tại Jordanie. Mười một nước bạn của Syrie gồm Mỹ, Anh,Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ,Qatar, Arabie Saoudite,Emirats arabes unis,Ai Cập, Jordanie, Đức và Ý đại lợi.
 
Trong ngày thứ ba 14.05, tại Washington đã có cuộc họp giữa tổng thống Mỹ Obama và thủ tướng Anh Cameron. Trong cuộc họp báo sau đó, ông Obama đã nói đến việc "sẽ tiếp tục có nỗ lực chung để gia tăng áp lực với chế độ Assad, để cung cấp viện trợ nhân đạo cho nhân dân Syrie đã chịu thống khổ từ lâu, để tăng cường phe đối lập ôn hoà và để chuẩn bị một nước Syrie dân chủ".
Về việc gia tăng áp lực,người ta có thể nghĩ đến những đề nghị trong các tuần lễ vừa qua về việc thiết lập 'vùng cấm bay' cũng như việc tăng cường lực lượng quân sự Mỹ ở Jordanie,láng giềng của Syrie.
Trong khi đó, Do Thái đã có những vận động với Nga để nước này bỏ ý định Cung cấp hoả tiễn S-300 cho Syrie trong chuyến công du Nga của thủ tướng Netanyahou. Nhưng, nếu Nga loan báo ý định Cung cấp S-300 cho Syrie chính vì việc lập vùng cấm bay ở Syrie.
Obama cũng đề nghị dến việc tập hợp  'trong những tuần lễ sắp tới, tại Genève, các đại diện cho chế độ và đối lập để thoả thuận về một tổ chức chuyển tiếp cho phép chuyển quyền từ Assad cho tổ chức quản trị này. Cung lúc,chúng ta tiếp tục thực hiện việc thiết lập các sự kiện về việc xử dụng vũ khí hoá học ở Syrie và những sự kiện này sẽ chuẩn bị những giai đọan kế tiếp của chúng ta". Trong khi đó, Cameron đã ca ngợi các thảo luận với Poutine vào ngày thứ sáu 10.05 tại Sotchi 'chúng tôi cùng nhau làm một nỗ lực ngoại giao quan trọng nhằm đưa các phe đến bàn và thành công trong việc thay đổi trên  trên đầu nước Syrie, bằng cách có thể thực hiện sự thay đổi mà nước này cần đến'.
 
Dẫu sao người ta cũng ghi nhận có sự thay đổi trong cách nói. Khi nói đến những đại diện của chế độ,điều này hàm ý không đòi ông Bachar al Assad phải ra đi tức khắc. Khi nói đến thiết lập các sự kiện về việc dùng vũ khí hoá học,  đã có việc ngưng xác nhận việc chánh quyền Syrie xử dụng vũ khí hoá học như đã tố cáo trước đây.
Dư luận Mỹ cũng bắt đầu có sự thay đổi thái độ với tình hình Syrie. bình luận gia của báo Financial Times, Gideaon Rachman đã viết " nếu chúng ta sẽ tiếp tục giao vũ khí cho quân phiến loạn, làm thế nào có thể biết điều này không giản dị đưa đến một cuộc đổ máu lớn hơn.." Tham dự chương trình truyền hình 'Face the Nation' vào ngày chủ nhật, Robert Gates, cựu bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ dưới thời Georges W. Bush và nhiệm kỳ đầu của Obama, nói rằng một hành động quân sự Mỹ ở Syrie là một 'sai lầm '
và coi việc can thiệp Mỹ vào Libye cũng đã là một sai lầm. Ông nói thêm là theo ông,cần phải thận trọng về việc giao vũ khí cho những nhóm này và về việc dính líu quân sự Mỹ.
 
Nhữ Đình Hùng/16.05.2013
 
 
Nguồn: