Syrie với những biến chuyển mới quan trọng

Nhữ Đình Hùng

Tình hình Ai Cập, Tunisie và Libye đã phần nào làm lôi kéo sự chú ý của giới truyền thông về những nước này và đề cập ít hơn về tình hình Syrie. Tuy nhiên, những biến chuyển ở Syrie có thể có một tầm ảnh hưởng quan trọng trong vùng, chiến-sự  ở Syrie xem chừng đang lan sang Liban và Irak. Để ngăn chặn điều này, cần phải tìm một lối thoát cho cuộc khủng hoảng Syrie. Một số dấu hiệu mở đường đã được thấy.
Ahmad Assi Jarba
Trước hết là những dấu hiệu trong phe đối lập. Vào ngày 06.07.2013, Ahmad Assi Jarba đã được bầu làm chủ-tịch Liên Hiệp Quốc Gia Các Lực Lượng Đối Lập và Cách Mạng  (CNFOR = Coalition nationale des forces de l'opposition et de la révolution) để thay thế cho Moaz Al-Khatib, từ-nhiệm vào tháng ba vừa qua để phản đối việc 'bất-động' của cộng-đồng quốc-tế trong việc giải-quyết khủng-hoảng ở Syrie. Tổ chức này được thành lập khi cuộc nội chiến xảy ra ở Syrie với sự tham dự của nhiều  thành phần chống đối chế độ Damas, trong số đó có CNS do Georges Sabra điều khiển.

Ahmad Assi Jarba, sinh năm  1969 ở Kameshli , Syrie, tốt nghiệp luật khoa của đại học ả rập tại Beyrouth, là một nhân vật chánh-trị của Syrie, là thủ lãnh của thị tộc (bộ lạc) Chemmar, một thị tộc nằm ở phiá đông Syrie nhưng cũng hiện diện cả ở Irak, Arabie Saoudite và Jordanie. Thị tộc chemmard  phát tích ở vùng Nejd, hiện thuộc Arabie Saoudite, do đó, Jarba được Arabie Saoudite ủng hộ. Jarba là người đã chống đối Hafez al Assad ( cha của tổng thống Bachar al Assad), đã từng bị cầm tù từ 1996-1998 vì lý do này, sau đó lại bị giam vào tháng ba 2011 ngay sau khi cuộc nổi dậy bắt đầu. Được phóng thích vào tháng 08.2012, ông bỏ trốn sang Liban rồi sang Arabie Saoudite, sau đó tham gia hội đồng quốc gia Syrie rồi liên hiệp quốc gia các lực lượng đối lập và cách mạng (CNFOR được thành lập vào tháng 11.2012) với tư cách là đại diện các thị tộc ở Syrie. Trong CNFOR, ông lo về vấn đề cứu tế những người tị nạn  Syrie, sau đó lo về hồ sơ võ trang cho cho các lực lượng đối lập và cách mạng.


Bầu cử chủ tịch CNFOR
Trong công việc này,ông tham gia nhiều phái đoàn của quân nổi dậy đi vận động việc võ trang cho quân nổi dậy ở các quốc gia ả-rập và Âu-Châu. Tháng 03.2013 ông rời khỏi CNFOR một thời gian ngắn để chống lại việc Ghassan Hitto được bầu làm thủ tướng, sau đó gia nhập lại  CNFOR với sự ủng hộ của nhóm đối lập Michel Kilo.

Cuối cùng, vào ngày 06.07.2013, ông được bầu vào chức vụ chủ tịch CNFOR vào ngày 06.07.2013 tại Istanbul, thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ (để thay thế cho Mouaz al-Khatib từ chức vào tháng tư 2013 để phản đối sự bất-động của tây phương và áp lực của Arabie Soudite và Qatar, chức vụ chủ tịch CNFOR được Georges Sabra xử lý). Cuộc bầu cử diễn ra gay go vì có tranh chấp ảnh hưởng giữa Arabie Saoudite và Qatar, phải đến vòng ba, Ahmad Assi Jarba (thân Arabie Saoudite) mới thắng đối thủ là Mustafa al-Sabbagh ( tổng thư ký CNFOR, thân Qatar) với tỉ lệ khít khao 55/52 phiếu trên tổng số 114 phiếu.

Mustafa al-Sabbagh - Ahmed Assi Jarba ( chủ tịch CNFOR)
Ban lãnh đạo của CNFOR, ngoài Jarba là chủ tịch còn có ba phó chủ tịch là Suheir Atassi, Mohammed Fayrouk Tayfur, và Salim Muslit, chức tổng thư ký được trao cho Badr Jamous. Như vậy, có thể coi phe thân Arabie Saoudite đã thắng thế đối với phe thân Qatar, đưa tới việc thiếu hoặc ủng hộ  bề ngoài của Qatar đối với CNFOR.

Trong cương vị chủ tịch CNFOR, ông Jarfa đã đề nghị với chế độ của ông Bachar al Assad một cuộc hưu chiến trong tháng 'ramadan'. Điều đề nghị này được coi là một cách 'hoãn binh chi kế' vì quân của chế độ Damas đang tấn công lớn ở Homs và có thể sau đó mở cuộc tấn công tái chiếm Alep. Mặt khác, ông Jarba cũng nói ông chờ đợi tăng viện đến từ nước đồng minh Arabie Saoudite, có thể quân đội Syrie tự do (ASL) sẽ nhận được các vũ khí tối tân hơn để làm thay đổi tương quan lực lượng trên chiến trường.
Ghassa Hitto
     Hai ngày sau khi ông Ahmad Assi Jarba được bầu làm chủ tịch của CNFOR, ông Ghassa Hitto, thủ tướng của quân nổi dậy, đã tuyên bố từ chức ngày 08.07.2013. Trong một thông cáo , ông Hitto cho biết sẽ không tiếp tục trong nhiệm vụ thủ tướng để thành lập một chánh phủ lâm thời nhưng vẫn tiếp tục làm việc trong quyền lợi  của cách mạng để cách mạng đạt đến các  mục tiêu bằng mọi phương tiện khả hữu. Sau đó, Liên hiệp các lực lượng đối lập cho biết đã chấp thuận việc từ nhiệm của ông Hitto và sẽ tiếp xúc với các ứng cử viên vào chức vụ này trong thời hạn mười ngày. Được biết ông Jarba, tân chủ tịch của liên hiệp các lực lượng đối lập và cách mạng đã từng chống đối việc chỉ định ông Hitto làm thủ tướng cách đây bốn tháng! Điều này cho thấy bắt đầu có rạn nứt trong Liên Hiệp Quốc Gia Syrie.

  • *Về phiá chế độ Damas cũng có sự thay đổi nhân sự trong đảng Baas của Bachar al Assad.

 Ngoại trừ ông Bachar al Assad đứng đầu  đảng, toàn bộ thành viên của ban chấp hành được đổi mới. Phó tổng thống Farouk Al Chareh cũng mất chức trong ban lãnh đạo đảng tuy vẫn còn là phó tổng thống (trước đây, Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị ông Al Chareh thay thế ông al Assad để nói chuyện với phe  nổi dậy). Ông Chareh là người thuộc hệ giáo sunnite (cùng hệ giáo với phe nổi dậy) nhưng rất được tôn trọng trong chánh quyền alouite (của ông Bachar al Assad), từng là ngoại trưởng trong suốt 15 năm trước khi trở thành phó chủ tịch đảng vào năm 2006.


Achar al Assad chủ tọa Đại Hội lãnh đạo đảng Bass ( Syrie)


Trong số những người được bầu vào ban lãnh đạo đảng Baas, người ta thấy có thủ tướng Waël Al Halaqi, chủ tịch quốc-hội Jihad Lahham, đại sứ Syrie tại Ai Cập Youssef al-Ahmad, cũng như chủ tịch liên đoàn lao động Mohammad Chaabane Azouz, chủ tịch liên đoàn sinh viên Ammar Saati. Việc cải tổ ban lãnh đạo đảng Baas cho thấy đảng Baas muốn trở thành cơ quan đại diện cho nhân dân (với chủ tịch quốc hội, chủ tịch liên đoàn lao động và chủ tịch liên đoàn sinh viên).

Trong một cuộc nói chuyện trong đảng,ông Bachar al-Assad nói  'ủy ban trung ương đảng phải giám sát công việc của ban lãnh đạo, đánh giá và đòi các nhà lãnh đạo phải giải thích. Điều này đã không xảy ra trong những năm qua...Ngày nay, những người bảo vệ tổ quốc là những công nhân và nông dân, một số trong quân đội, những người khác bảo vệ đất đai của họ.' Trong cuộc nói chuyện này, ông Bachar al Assad cũng chỉ trích nhóm huynh đệ hồi giáo. Ông nói nhóm này 'khai thác tôn-giáo và dùng nó như một mặt nạ...nếu như  quý vị không đồng ý với họ về chánh trị, điều này có nghĩa là quý vị không phải là một người theo Thượng Đế'.  Vẫn theo al Assad, cần phân biệt kẻ dùng tôn giáo cho ích lợi của một vài người và những người dùng tôn giáo để bảo vệ  những lý lẽ công chính.

*Bên cạnh những thay đổi nhân sự chánh trị trong nội bộ đối lập và thay đổi ban lãnh đạo đảng Baas (thuộc chánh quyền Damas), còn có những thay đổi trong du luận công chúng Syrie. Theo báo Orient Le Jour của Liban,dân chúng tại một thành phố ở bắc Syrie đã biểu tình hô các khẩu hiệu đòi  'nhà nước hồi giáo ở Irak và Levant' (EIIL = État Islamiqua en Irak et au Levant) cút xéo. EIIL thuộc về tổ chức djihadhiste có liên-hệ với Al Qaïda, lực lượng chiến đấu của tổ chức này có rất nhiều người nước ngoài!
Kamal Hamimi
Được biết trong ngày 11.07, EIIL đã giết chết một nhân vật trách nhiệm của Quân Đội Syrie Tự Do (ASL), lực lượng võ trang chính của đối lập, đồng thời cũng đe dọa giết các thủ lãnh của ASL. EIIL và Front al-Nosra hiện đang tranh chấp với ASL  các vùng ở ngoài sự kiểm soát của quân chế độ Damas. Nhân vật trách nhiệm của ASL bị EIIL giết là Kamal Hamami, được biết đến dưới ngụy danh Abou Bassel Al Ladkani đã bị quân hồi giáo thuộc EIIL giết vào ngày thứ năm 11.07 tại Lattaquié. Ông này đến họp với EIIL để thảo luận về sơ đồ chiến trận nhưng đã bị bọn này giết, sau đó bọn này đã gọi điện thoại cho phát ngôn viên Kassem Saadeddinecủa ASL thông báo việc đã giết Kamal Hamami và đe dọa giết tất cả các lãnh đạo của ASL.

Theo OSDH ( viện quan sát Syrie về nhân quyền, một tổ chức đặt bản doanh ở Londres), cách đây vài hôm, một thủ lãnh một binh đoàn theo ASL đã bị chặt đầu, người em của ông ta bị cắt cổ trong vùng tĩnh Idleb. Một tư lệnh của ASL cho biết không thể để tình trạng này tiếp tục xảy ra, điều hàm ý đã có chống đối giữa ASL và các lực lượng djihadistes theo Al Qaïda!
Vitali Tchourkine
Trong lúc có chia rẽ trong tổ chức Hội Đồng Quốc Gia Syrie, có đụng độ giữa những phe nổi dậy, một phản công ngoại giao quốc tế vừa được tung ra. Bachard al Assad mời chuyên viên LHQ đến Damas để thảo luận về việc điều tra về việc xử dụng vũ khí hoá học, Nga đã gửi cho LHQ một phúc trình dài 80 trang cáo buộc phe nổi dậy xử dụng vũ khí hoá học (hơi sarin).  Đại sứ Nga tại LHQ, Vitali Tchourkine đã trực tiếp chuyển các kết quả và cho biết 'ngược với những phúc trình khác được chuyển cho văn phòng tổng thư ký, các mẫu của chúng tôi không do đệ tam nhân chuyển mà được các chuyên viên Nga lấy trực tiếp trên diện địa, các quân nổi dậy đã dùng ít nhất một hoả tiễn không hướng dẫn loại Bashair-3 có đầu đạn có chưa hơi sarin, không được chế tạo một cách kỹ nghệ, vào ngày 19.03 vừa qua, nói một cách khác, đầu đạn được chế tạo một cách thủ công nghệ, không thể do quân chánh quyền Damas  bắn đi mà là do quân nổi dậy thực hiện!.
Rosemary Di Carlo
    Mỹ cho rằng các kết luận không có tính cách thuyết phục nhưng phát ngôn viên LHQ Martin Nesirky nói các chuyên viên của LHQ sẽ nghiên cứu các lý giải của Nga, về phiá  bà Rosemary Di Carlo, xử lý thường vụ đại diện Mỹ tại LHQ nói sẽ nghiên cứu phúc trình với sự thận trọng và nhấn mạnh sẽ không đưa ra một kết luận vội vã nào.
Nhữ Đình Hùng/ tổng hợp/12.07.2013

 

  • Nguồn:

-wikipédia
-http://www.rfi.fr/moyen-orient/20130706-syrie-ahmad-assi-jarba-nouveau-president-
coalition-nationale-syrienne
-http://www.liberation.fr/monde/2013/07/11/armes-chimiques-en-syrie-moscou-critique-
les-occidentaux_917671
-http://www.europe1.fr/International/Syrie-les-rebelles-en-guerre-contre-Al-Qaida-1581949/
-http://www.la-croix.com/Actualite/Monde/En-Syrie-la-demission-du-premier-ministre-de-
la-rebellion-illustre-les-divisions-de-l-opposition-2013-07-09-984286
-http://www.liberation.fr/monde/2013/07/11/syrie-les-dirigeants-du-baas-ecartes-
avaient-faute-selon-assad_917568
-http://www.europe1.fr/International/Syrie-un-chef-des-rebelles-tue-par-Al-Qaida-1581441/
-http://www.liberation.fr/monde/2013/07/12/syrie-le-torchon-brule-entre-rebelles-et-
jihadistes_917905