Bo Xilai: chuyện rớt đài của một "hoàng tử đỏ"
 
 
Nhữ đình Hùng    
 
Bo Xi Lai                        Bo YiBo
boxilaiBo Xilai, 64 tuổi,(con của Bo Yibo, một trong 'bát tiên' của đảng csth), cựu viên chức cao cấp của chánh-quyền Trung Hoa (bí thư đảng bộ Liaoning, bộ trưởng thương mại, thị trưởng thành phố Chongqing đã bị chánh thức truy tố về tội tham nhũng và lạm dụng quyền thế.

Giới truyền thông 'chánh-thức' của Trung-Hoa đã cáo buộc Bo Xilai một cách mạnh mẽ, như nhật báo Global Times trong bài xã luận trên ấn bản ngày 25 tháng 07, chỉ khoảng 15 phút sau khi có tin chánh thức Bo Xilai bị truy tố về tham nhũng và lạm dụng quyền thế  :

"Những nhà lãnh đạo đồi trụy như Bo Xilai là những ung thư trong lòng hệ thống chánh trị Trung Hoa và con đường pháp luật là giải pháp hay nhất để giải quyết loại vấn-đề này".

Bo Xilai là một cựu viên chức trách nhiệm của Chongqing ( có 30 triệu dân), đã bị bãi nhiệm hồi đầu năm ngoái và bị điều tra về tội tham nhũng sau khi vợ ông ta bị dính líu trong một vụ án mạng. Theo nguồn tin của Tân Hoa Xãn cáo trạng đã được gởi tới toà án Jian thuộc tỉnh Shandong, Bo Xilai đã bị cáo buộc ' lợi dụng chức vụ để tìm kiếm lợi nhuận  cho các người thân cận' và đã nhận nhiều số tiền 'rất quan-trọng' cũng như các bất động sản; ngoài ra, cũng còn có việc tẩu tán công ngân lớn lao và lạm dụng quyền hành.

Theo luật lệ  Trung Hoa, các tội danh chánh trong một vụ án hình sự phải được thông báo ít nhất 10 ngày trước khi có phiên xử, từ đó, người ta nghĩ rằng vụ án Bo Xilai có thể được đưa ra xét xử vào khoảng giữa tháng tám đến cuối tháng tám. Điều này có vẻ hợp lý vì hội nghị khoáng đại của đảng cộng-sản Trung Hoa sẽ được nhóm vào mùa thu và ban lãnh đạo ĐcsTH không mong muốn còn dính dáng tới vụ Bo Xilai!
Xi Jing Ping
boxilaiViệc Bo Xilai bị 'rớt đài' là một điều bất ngờ.Ông này vốn là một trong số 25 ủy viên của chính trị bộ đscth, một nhân vật được coi là đương lên và là đối thủ của Xi Jinping. Cũng như Xi Jinping, Bo Xilai thuộc hàng ngũ  'thái tử đảng', chữ dùng để gọi con cháu của 'bát tiên', những người thân cận với Mao Trạch Đông (cha của Bo Xilai là người đi theo Mao từ buổi đầu khi thành lập đcsth) và có uy thế lớn trong đcsth. Bo Xilai đã tạo được nhiều uy tín nhờ có những nỗ lực tích-cực trong việc chống lại Pháp-luân-công. Sự nghiệp của ông khởi sắc kể từ 1992 khi ông được bầu làm bí thư đảng bộ và thị trưởng thành phố Dailian, năm 2004 được bổ nhiệm bộ-trưởng thương-mại, sau đó từ 2007 đến 2012 là bí thư Trung ương đảng của Chongqing. Ở đây ông được biết tới nhờ những nỗ lực chống mafia và tên ông được nhắc đến như là một trong số 7 người có thể được bầu vào ủy ban thường vụ chánh trị bộ. Nhưng,ông không đạt được điều mong muốn này vì sự chống đối của Wen Jiabao. Do vụ án của Gu Kailai, ông Bo Xilai bị chấm dứt các nhiệm vụ vào tháng ba 2013, bị loại khỏi Trung ương đảng vào tháng tư và sau cùng bị loại ra khỏi đảng vào tháng mười cùng năm.!

Vào đầu năm 2012, Bo Xilai coi như đã đến rất gần đích nhắm.Trong năm này, ban lãnh đạo đcsth và Nhà Nước sẽ được đổi mới theo như thông lệ ở Trung Hoa. Hu Jintao và Wenjiabao sẽ bàn giao quyền hành trong đảng và chánh quyền cho người kế vị. Người theo tổ chức đưa ra là Xi Jinping sẽ nắm chức tổng bí thư và sau đó sẽ là chủ tịch nước. Cung lúc đó, tên Bo Xilai được nhắc tới như sẽ là một trong số bảy ủy viên của ủy ban thường trực của chánh trị bộ, cơ quan quyền lực cao nhất của đcsth. Có một lúc, Xi Jinping đã vắng mặt trong một thời gian mười lăm ngày, hủy mọi cuộc gặp gỡ dưới lý do bệnh. Có tin nói ông ta bị thất sủng nhưng khi ông ta tái xuất hiện thì Bo Xilai có vấn-đề!

Việc triệt hạ Bo Xilai đã đưa ra ánh sáng những phân hoá nghiêm trọng ở chóp bu nhà nước, điều này đã xảy ra trước khi  Xi Jinping được đề cử vào chức vụ tổng bí thư của đảng csth vào tháng mười một 2012.

 Bo Xilai là một nhân vật có uy tín trong đảng và có được một số hậu thuẫn. Luôn luôn ăn mặc lịch sự, Bo Xilai đã làm sống lại 'văn hoá đỏ' kiểu Mao với các  'bài ca ái quốc'. Bo Xilai đã gây được tiếng vang khi tung ra một chiến dịch mạnh mẽ chống lại giới 'mafia' địa phương. Với các kết quả có được, Bo Xilai đã nghĩ đến việc trở thành uỷ viên của ủy ban thường trực chính trị bộ , kể cả việc có thể trở thành tổng bí thư và chủ tịch nước, nghĩa là trở thành đối thủ nặng ký đối với Xi Jinping. Trước ngày họp của chánh trị bộ để đề cử người vào ủy ban thường trực, tên của Bo Xilai thường được nhắc nhở tới! Sự rớt đài của Bo Xilai như thế không phải chỉ vì tham nhũng và lạm dụng quyền thế mà còn có thể là vì phải loại trừ chướng ngại vật trên 'hoạn lộ' của Xi Jinping!

Cho đến nay, Bo Xilai là nhân vật  cao cấp nhất trong đảng csth bị đưa ra xét xử về tội tham nhũng và lạm dụng quyền thế. Liệu rằng bản án này sẽ rất nặng để làm gương vì từ nhiều tháng qua, đcsth cũng như chánh-quyền Trung Hoa đã có những diễn văn chống lại hiện tượng tham nhũng một cách mạnh mẽ. Người ta cũng chưa được biết cách đưa ra xử (công khai hay kín) và cũng chưa được biết Bo Xilai sẽ được luật sư nào biện hộ. Nhưng quan trọng nhất là bản án dành cho Bo Xilai, điều sẽ phản ảnh được uy thế của Xi Jinping ' và cả của Bo Xilai) trong nội bộ đảng csth!
Chen Ziming
Theo Chen Ziming, một bình luận gia chánh trị ở Bắc Kinh, "Trong một vụ án nhạy cảm như vụ án này trên bình diện chánh trị, ít có cơ may việc xét xử được công bình..Người ta có thể nói là các lệnh từ trên xuống. Bên dưới, toà án chỉ là tuân theo chỉ thị". Nói khác đi, bản án dành cho Bo Xilai cho thấy các tương quan lực lượng trong chánh-trị-bộ.

Bị trục xuất khỏi đảng csth từ hồi mùa thu năm ngoái, Bo Xilai không thấy xuất hiện trước công chúng. Người được coi là có thể leo lên đỉnh cao quyền lực đã bị tụt dốc một cách thảm hại. Lý do tham nhũng và tẩu tán công ngân chỉ là lý do bề ngoài, nguyên do chính sự rơi đài của ông là do bà vợ ông, Gu Kailai, và do  một cộng-sự-viên thân-tín, đắc-lực, Wang Lijun, thủ lãnh cảnh sát của thành phố Chonqing.
Gu Kailai
Gu Kailai, sinh năm 1958, là người vợ kế của Bo Xilai, một phụ nữ duyên dáng được coi là Jacky Kennedy của Tàu. Bà là con gái của tướng Gu Jinsheng, điều này cho thất Bo Xilai cũng có những liên lạc trong giới quân-sự.Gu Kailai là một luật gia, được coi là am tường hệ thống luật pháp của Hoa Kỳ, trong số các sách do bà viết, có quyển 'làm thế nào để thắng một vụ kiện ở Hoa-Kỳ' .Bà bị cáo đã tổ chức ám sát Heywood Neil, một tư vấn viên (consultant) cho các doanh nghiệp Anh ở Trung Hoa; ông này cũng là tham vấn viên cho Gu Kailai và cả của Bo Xilai!

 Ngày 20.08.2012, Gu Kailai bị kết án tử hình 'treo'.

Heywood Neil là một tư vấn viên người Anh, làm việc cho nhiều doanh nghiệp Anh tại Trung Hoa, đặc biệt là ông ta cộng tác với xí nghiệp Hakluyt. Xí nghiệp này bị ngờ là bình phong cho tổ chức tình báo Anh vì do một cựu sĩ quan tình báo Anh thành lập. Heywood Neil làm  tư-vấn cho xí nghiệp này nên bị ngờ là nhân viên tình báo. Điều đáng ngạc nhiên là Neil lại kết hôn với Wang Lulu, con gái một viên chức cao cấp trong quân đội giải phóng csth, có hai con, đồng thời làm tư vấn cho Gu Kailai và Bo Xilai . Chính Neil đã vận động để đưa con trai thứ hai của Bo Xilai là Bo Guagua vào học ở Harrow School (Anh quốc), sau đó vào học ở Oxford và đang giúp đỡ để Bo Guagua vào Harvard . Công việc của Heywood Neil tại Trung Hoa như thế nặng về 'quan-hệ' hơn tư-vấn!
Heywood Neil
Neil được tìm thấy chết trong một khách sạn ở Chonqing.Theo bản tin cảnh sát, Neil chết vì uống 'quá nhiều rượu'. Nhưng Neil được biết đến như là một người không uống rượu. Những tin tức đồn đoán về cái chết của Heywood Neil không ít, nào là ông ta bị Gu Kailai giết vì ghen, nào là ông ta bị giết để cắt đứt đường giây điều tra...Thi hài ông ta đã được hoả táng mà không bị làm phẫu nghiệm trong khi cuộc điều tra đang tiến hành. Người lo việc điều tra vụ Heywood Neil là Wang Lijun, người đã khởi sự sự nghiệp như là cảnh sát lưu thông, đã tiến lên tới chức trưởng cảnh sát ở Chonqing kiêm phó thị trưởng, và với kinh nghiệm trong nghề đã trở thành một chuyên viên về phẫu nghiệm dù không hề học qua pháp y! Nhưng không có gì cấm Wang Lijun  làm một phẫu nghiệm 'kín' và kết quả được cất giấu, cũng như không có gì cấm ông ta ghi những lời khai của Gu kailai để 'làm quà lập công'.
Wang Lijun
Việc rớt đài của Bo Xilai chánh thức là do Wang Lijun, thủ lãnh cảnh sát ở Chonqing, cánh tay mặt của Bo Xilai trong việc càn quét pháp-luân-công cũng như tận diện các băng đảng mafia. Ông này điều tra về cái chết của Heywood Neil. Khó có thể biết ông ta đã tìm ra những gì nhưng ngày 06.02.2012, Wang Lijun xin tị nạn ở lãnh sự quán Mỹ tại Chengdu. Những điều ông đã tiết lộ với đại diện ngoại giao Mỹ ở đây? Không ai rõ. Chỉ biết toà lãnh sự chỉ giữ ông Wang Lijun vài giờ và sau đó trao trả cho chánh quyền Trung Hoa. Có những trao đổi gì về vấn đề an Ninh cho Wang Lijun? Không ai rõ: Ông này được 'nghỉ dưỡng bệnh', một hình thức quản thúc tại gia. Ngày 24.09.2012,ông bị kết án 15 tù về tội đào nhiệm,tham nhũng và lạm dụng quyền hành. Một bản án được coi là 'khoan hồng' khiến người ta nghĩ đến việc ông sẽ được ân giảm hay khoan miễn và cũng có thể tái phục hoạt!

Bo Xilai bị rớt đài vì tham nhũng và lạm dụng quyền thế. Chuyện không phải lạ ở Trung Hoa. Nhưng vụ Bo Xilai, khoác bên ngoài bộ áo 'tin xe cán chó' đã có một tầm vóc chánh trị quan trọng.Bởi vì Bo Xilai có một ảnh hưởng lớn trong đảng csth. Sau ba năm làm bộ trưởng thương mại, Bo Xilai làm bí thư đảng ủy ở Chonqing, đã quét sạch mafia ở đây, đã tân tiến hoá thành phố, đã có những đầu tư rộng lớn, trở thành biểu tượng của cánh tả trong đảng khi cho phục hồi các bài ca cách mạng thời Mao cũng như việc nhắc lại các tư tưởng của Mao. Trong khi đó, Xi Jinping, đã được bầu làm phó chủ tịch nước, cũng đã phải kêu gọi cả nước theo gương Chonqing!
Liu Yuan
Cùng lúc, đcsth tìm ra việc Bo Xilai cho đặt hệ thống nghe lén các nhân vật quan trọng trong nước kể cả Hu Jintao, tìm ra việc Bo Xilai có liên hệ với một chính ủy quân đội, cũng thuộc dòng dõi 'thái tử đảng'. Đó là Liu Yuan, con của cựu chủ tịch nước Liu Shaoqi (Lưu Thiếu Kỳ). Cả hai chủ trương trở lại chủ nghĩa Mao  thời 1949, khi csth mới nắm được chính quyền.

Vụ án Bo Xilai sẽ diễn ra trong những ngày sắp tới sẽ là một vụ án chánh trị nghiêm trọng nhất của Trung Hoa sau vụ tứ nhân bang. Bo Xilai được cánh tả của đảng csth ủng hộ về những điều ông ta nói và làm ở Chonqing. Điều này giải thích việc ông Xi Jinping trong những ngày qua cũng đã có những lời nói theo tả phái hoặc việc nhắc lại một số tư tưởng Mao Trạch Đông! Giới truyền thông cũng nhắc tới những thành quả của Bo Xilai khi ông ta còn đảm trách công tác, đến độ Tân Hoa Xã phải đưa ra bình luận "những thành công là những thành công, nhưng những lỗi vẫn là những lỗi".

Những tin tức gần đây cho biết Bo Xilai chấp nhận việc nhận tội để đổi lại một bản án khoan hồng. Các luật sư Li Guifang và Wang Zhaoteng đã không trả lời điện thoại! Bản án dành cho Bo Xilai quá nặng có thể làm cánh tả trong đảng chống đối. Ngay khi Bo Xilai bị bắt giữ đã có tin quân đội sẽ đảo chánh.Dù điều này không xảy ra, vẫn có nghĩa là có những dư luận ủng hộ Bo Xilai.Có những dấu hiệu cho thấy Xi Jinping muốn lấy lòng cánh tả như trong các phát biểu có trích dẫn các tư tưởng của Mao Trạch Đông. Nhưng ông Xi Jinping cũng phải trấn an cánh hữu. Vì thế, nếu bản án Bo Xilai quá nặng, có thể sẽ có những phản đối của cánh tả, nhưng nếu quá nhẹ, sẽ có những chống đối của cánh hữu. Nhưng Bo Xilai đã từng nghe lén các nhân vật lãnh đạo đảng csth, kể cả chủ tịch Hu Jintao, ông ta đã biết những gì? Và có lưu trữ ở đâu đó không? Ngoài ông ta còn ai biết ? Những điều này  có thể là các thành tố cho việc quyết định bản án của Bo Xilai!

Nhữ Đình Hùng/tổng hợp/04.08.2013

  • Nguồn:
-http://www.courrierinternational.com/revue-de-presse/2013/07/25/vers-un-proces-
rapide-et-clement-pour-bo-xilai
-http://www.slate.fr/story/75862/avant-dernier-acte-de-la-chute-du-prince-rouge-bo-xilai
-http://www.lesechos.fr/economie-politique/monde/actu/reuters-00538186-chine-bo-
xilai-inculpe-pour-corruption-et-abus-de-pouvoir-589649.php
-http://www.lesechos.fr/economie-politique/monde/actu/reuters-00539801-chine-bo-xilai-
compterait-plaider-coupable-lors-de-son-proces-591617.php
-http://www.lesechos.fr/economie-politique/monde/actu/reuters-00539378-un-journal-
chinois-donne-des-precisions-sur-l-affaire-bo-xilai-591120.php
-http://french.peopledaily.com.cn/Chine/8340850.html