Hội nghị thượng đỉnh G20 St Petersbourg

 

Nhữ Đình Hùng

Hội nghị thượng đỉnh G20 đã được khai mạc ngày thứ năm 05.09 và kéo dài trong hai ngày. Mục tiêu chính là bàn về các vấn đề kinh tế và vấn đề chạy trốn thuế, chuyển tiền ra nước ngoài...Tuy không chính thức ghi vào nghị trình, Syrie vẫn là đề tài chính trong hội nghị G20 lần này tại Saint Pétersbourg.


Hội nghị G20 St Petersbourg Nga 2013
 

Hai biến cố nổi bật là:

-Thứ nhất, việc giáo-hoàng François gửi thư cho Poutine để chuyển cho các nhà lãnh đạo G20 bày tỏ sự chống đối mọi giải pháp quân-sự :
Giáo Hoàng François

"Với các nhà lãnh đạo hiện diện, đối với từng người, tôi đưa ra một lời kêu gọi từ đáy lòng để họ đóng góp vào việc tìm những đường lối nhằm vượt qua các vị thế tranh chấp và từ bỏ việc thao đuổi nông nỗi một giải pháp quân sự...Cần phải có một cam kết được lập lại việc tìm kiếm, với  can đảm và quyết tâm, một giải pháp chánh-trị thông qua việc đối thoại và thương thuyết giữa những thành phần,điều được hỗ trợ một cách đồng nhất bởi cộng đồng quốc tế".

-thứ hai, việc tham dự  hội nghị của đặc sứ LHQ về Syrie, Lakhdar Brahimi.

Lakhdar Brahimi
 
Trong khi đó, tổng thống Mỹ Obama và tổng thống Pháp Hollande cũng đã đến Saint Pétersbourg vào sáng thứ năm, hai ông này sẽ gặp riêng nhau trong ngày thứ sáu, mỗi bên sẽ có những tiếp xúc riêng khác. Nhưng trong buổi cơm tối ngày thứ năm, vấn đề Syrie đương nhiên được đưa ra.
 Ban Ki Moon
 Và trong bữa điểm tâm làm việc giữa các ngoại trưởng, sẽ có sự tham dự của ông Lakhdar Brahimi, đặc sứ của LHQ và đồng thời cũng là đặc sứ của liên-đoàn ả-rập. Ông Brahimi được ngoại trưởng Nga Sergueï Lavrov mời. Điều này cho thấy Nga có nhựng nỗ lực ráo riết để giải quyết cuộc khủng hoảng Syrie, không để cho vấn đề Syrie trở thành một cuộc thảo luận ngoài lề! Điều này được sự hỗ trợ của tổng thư ký LHQ, Ban Ki-moon. Trong một thông cáo, ông này nói 'chúng ta còn phải cần thúc đẩy mạnh hơn nữa cho hội nghị quốc tế về Syrie...Một giải pháp chánh trị là phương tiện duy nhất để tránh một biển cuộc tắm máu ở Syrie'.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết vấn đề Syrie, tổng thống Nga Vladimir Poutine trong ngày thứ tư đã đưa ra các tuyên bố được coi là mềm dẻo về vấn đề Syrie như việc Nga sẽ sẵn sàng hành động một cách quả quyết và nghiêm chỉnh 'nếu những bằng chứng thuyết phục việc Syrie xử dụng vũ khí hoá học được các chuyên viên của LHQ đưa ra'.
Philippe Migault
 Theo Philippe Migault, giám đốc nghiên cứu của Iris đây không phải là điều mới lạ vì ông Poutine luôn luôn đòi hỏi giải quyết khủng hoảng Syrie trong khuôn khổ LHQ.! Theo Dominique Colas, giáo sư danh dự của Sciences Po Paris, các tuyên bố này không phải là dấu hiệu của việc từ bỏ hay thay đổi thái độ và việc tuyên bố xảy ra trước khi họp G20  cốt để chứng minh Poutine có thể nhân nhượng (dĩ nhiên trong chánh trị quốc tế phải có việc 'bánh ít đi, bánh quy lại'.)
 Vẫn theo Philippe Migault, 'Vladimir Poutine điều chỉnh vị thế tuỳ theo các bằng chứng được đưa ra trước LHQ. Và ông ta có thể để thông qua một quyết nghị cho phép một cuộc tấn công giới hạn ".

 Trong cuộc họp thượng đỉnh G20 lần này,  vấn đề Syrie dù không ghi trong nghị trình vẫn là vấn đề được đưa ra bàn cãi. Nếu giải pháp chánh trị được coi là tốt nhất, vấn đề là làm sao đưa các phe tới bàn hội nghị!
 Trong cuộc hội nghị G20 tại Saint Pétersboug, chỉ có Mỹ và Pháp là thiên về giải pháp can thiệp quân sự. Nước Anh, mặc dù chánh quyền Cameron thuận cho giải pháp này, đã bị bó tay vì biểu quyết của quốc hội. Các nước trong cộng đồng Liên Âu, hoặc đồng ý với điều kiện LHQ bật đèn xanh, hoặc chống lại việc can thiệp quân sự vào Syrie. Nga, Trung Hoa và các nước đang trỗi dậy chống việc can thiệp quân sự vào Syrie.
Herman Van Rompuy
 Trước tiên là lập trường của Herman Van Rompuy :" không có giải pháp quân sự cho Syrie...Giải pháp phải là chánh trị" mặc dù Van Rompuy lên án cuộc tấn công bằng vũ khí hoá học là 'tội ác chống nhân loại'.  Lập trường của chủ tịch Liên Âu Van Rompuy được sự hỗ trợ của chủ tịch ủy ban Âu Châu José Manuel Barroso. Và Van Rompuy còn nói thêm là trong giai đoạn này, Pháp là nước duy nhất ở Âu Châu quyết định can thiệp quân sự ở Syrie... Về việc xem đâu sẽ là phản ứng của Âu Châu nếu có một can thiệp quân sự của Pháp, chúng tôi hãy còn chưa biết, chúng tôi sẽ làm việc về điều này' .

Thái độ của Liên Âu xem chừng rập khuôn theo lập trường của Đức. Bà Merkel chủ trương   'một giải pháp chánh trị trong khuôn khổ LHQ'. Trong khi Mỹ còn giải pháp Genève2, Pháp coi như bị lỡ trớn!
 
Trên đường đi phó hội G20, ủy ban ngoại giao thượng viện đã tăng thế cho ông Obama khi biểu quyết thuận một dự luật cho phép Mỹ can thiệp quân-sự vào Syrie giới hạn trong 60 ngày, có thể gia hạn thành 90 và không có quân trên đất liền (với 10 phiếu thuận, 7 phiếu chống) . Dự luật cần phải được Thượng và Hạ viện thông qua. Được hỏi về cơ may dự luật sẽ được thông qua, dân biểu Chris Van Hollen, một dân biểu thân cận với tổng thống nói 'tôi nghĩ là hiện nay không ai biết cả'. Tại Hạ  Viện, theo Washington Post, có 19 dân biểu sẽ biểu quyết thuận, 174 biểu quyết chống, số còn lại chưa cho biết, trên tổng số 435 dân biểu!

 Về phiá Nga, Vladimir Poutine đã coi việc bật đèn xanh của quốc hội Mỹ tương đương  'với một cuộc gây hấn vỉ tất cả những gì làm ngoài HĐBA là một gây hấn '. Nga cũng bày tỏ quan ngại về 'hậu quả khủng khiếp' nếu trong can thiệp quân sự của tây phương, một hoả tiễn đánh vào một lò phản ứng nguyên tử dùng trong nghiên cứu ở gần Damas! Và Vladimir Poutine đã nói Kerry là 'đồ nói dối' khi ông này  chối bỏ việc có quân Al Qaïda trong hàng ngũ quân nổi dậy!

 Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Saint Pétersbourg cũng là dịp để các nước đang trỗi dậy nói lên suy nghĩ của họ về các vấn đề kinh tế, tài chánh nhưng vấn đề Syrie cũng là một đề tài được đề cập đến. Về việc can thiệp quân sự vào Syrie, thái độ chung là nghi ngại hay chống đối.

 Ấn Độ không hỗ trợ cho việc can thiệp quân-sự ở Syrie. Ngày thứ ba, 03.09, Ấn Độ đã nhắc lại vị thế nguyên tắc của họ là 'không có một giải pháp quân sự nào cho cuộc tranh chấp' và kêu gọi một cuộc đối thoại bao gồm phe chánh quyền và phe đối lập. Ấn Độ luôn luôn bảo vệ vai trò 'không tránh né được' của LHQ và 'dị ứng' với mọi hình thức can thiệp quân sự đụng tới chủ quyền các quốc gia!

 Ba Tây cũng không ủng hộ việc can thiệp quân sự vào Syrie. Ngoại trưởng Ba Tây, Luiz Alberto Figueiredo, ngày 28.08 cho biết là nước ông không ủng hộ việc can thiệp quân sự vào Syrie, coi đây là một việc vi phạm công pháp quốc tế và vi phạm hiến chương LHQ.

 Á Căn Đình, nước đang đảm nhiệm trách vụ chủ tịch luân-chuyển HĐBA coi  việc can thiệp quân sự chỉ làm tình hình Syrie nghiêm trọng hơn. Chính quyền  của Cristina Kirchner nói  'Á Căn Đình chẳng bao giờ đề nghị, cũng không hỗ trợ cho việc can thiệp quân sự nước ngoài'.

Mễ Tây Cơ dè dặt trước việc can thiệp quân sự ngoài khuôn khổ LHQ. Ngoại trưởng Mễ Antonio Meade, trong ngày 28.08 đã nói chỉ có LHQ là có thẩm quyền đưa ra các biện pháp tập thể trong trường hợp có đe dọa hoà bình và an ninh quốc tế. Việc tìm kiếm một giải pháp cho cuộc tranh chấp ở Syrie phải gắn chặt vào các nguyên tắc và điều khoản ghi trong hiến chương LHQ nhất là về việc dùng đến bạo lực!

Nam Phi cũng chống lại việc can thiệp quân sự và đòi hỏi một giải pháp chánh trị. Ngày 29.08, tổng thống Jacob Juma đã bày tỏ sự quan ngại trước việc xử dụng các luận điệu mở ngõ cho một hành động quân sự  và cảnh cáo việc vi phạm nghiêm trọng công pháp quốc tế do hành động này gây ra!
Nam Dương tỏ ra thận trọng. Ngoại trưởng Marty Natalegawa lên án việc xử dụng vũ khí hoá học nhưng không trực tiếp cáo buộc Syrie. Nam Dương mong muốn có một quyết nghị giải quyết tranh chấp tại Syrie ở HĐBA LHQ và việc tiếp tục thương thuyết về hoà bình trong hội nghị Genève 2.

Vào ngày thứ sáu 06.09, mười một quốc gia tham dự G20 đã ký một thông cáo chung kêu gọi 'một đáp ứng quốc tế mạnh' sau việc xử dụng vũ khí hoá học ở Syrie ngày 21.08, các nước ký tên coi trách nhiệm của chế độ Bachar al-Assad là rõ ràng. Toà Bạch Ốc đã cho phổ biến thông cáo này. Điều đáng ghi nhớ là trong thông cáo nói đến 'một đáp ứng quốc tế mạnh' thay vì một 'can thiệp quân-sự' tuy rằng đáp ứng này có thể là quân sự. Và chữ 'quốc tế' ở đây cũng không rõ nghĩa: trong khuôn khổ LHQ hay ngoài khuôn khổ LHQ. Có thể đây là một thông cáo hình thức để che  việc chưa có sự đồng thuận trong chánh sách đối với chế độ Damas!

Nếu vấn đề Syrie được là có tình trạng 'duy trì nguyên trạng' giữa Nga, Trung Hoa, các nước đang trỗi dậy và khối tây phương, vấn đề kinh tế đã đạt một sự hợp tác đáng kể trong lãnh vực đào thoát thuế vụ và vấn đề của những nước đang trỗi dậy. Trong cuộc họp G20 lần này., vấn đề dành ưu tiên cho việc tăng trưởng kinh tế được đặt ra bằng cách phê chuẩn một kế hoạch hoạt động nhằm tăng cường việc phục hồi kinh tế. Từ năm 2015 trở đi sẽ có việc tự động trao đổi các dữ liệu thuế vụ để xoá sạch việc gian lận cũng như  việc điều chỉnh khu vực ngân hàng 'trong bóng tối', hay là truy nã các xí nghiệp chạy trốn thuế!

G20 lần này cũng coi việc hồi phục trên thế giới còn yếu và ghi nhận việc 'tăng trưởng chậm trong các nước đang trỗi dậy'. Các ngân hàng trung ương của G20 cũng cam kết việc các thay đổi chánh sách tiền tệ trong tương lai sẽ tiếp tục ấn định một cách thận trọng và công bố rõ ràng.
Các nước đang trỗi dậy cũng hứa hẹn có những biện pháp cần thiết để hỗ trợ sự tăng trưởng và duy trì sự ổn cố.
G20 cũng ghi nhận việc khủng hoảng nghiêm trọng trong khu vực euro đã đi qua và dành ưu tiên cho phát triển.

* * *
Tổng thống Barack Obama đã cho lệnh Ngũ Giác Đải mở rộng các mục tiêu có thể bị tấn công ở Syrie Ngũ giác đài đã trù liệu việc tấn công bằng hoả tiễn và không quân, hoả tiễn sẽ được bắn đi từ các khu trục hạm Mỹ có mặt  ở Địa Trung Hải và không quân sẽ tấn công các mục tiêu còn sót lại!

Trong lúc đó, nhật báo Bild am Sonntag ngày 08.09.2013, căn cứ trên nguồn tin tình báo Đức, nói rằng cuộc tấn công ngày 21.08 gần Damas có thể đã làm mà không có sự phê chuẩn của ông al-Assad.Theo các tin bị tình báo Đức chận nghe, các sĩ quan cao cấp của Syrie đã nhiều lần yêu cầu phủ tổng thống trong bốn tháng qua việc xử dụng vũ khí hoá học nhưng luôn luôn bị từ chối. Như thế, cuộc tấn công ngày 21.08 vừa qua có thể không được Assad phê chuẩn.

Môt nguồn tin đọc được trên Voltairenet.org, dẫn lại nguồn tin AP, nói rằng vụ nổ vũ khí hoá học ngày 21.08 ở gần Damas là do chính quân nổi dậy gây ra, khi vận dụng các võ khí này mà không biết là võ khí hoá học. Quân nổi dậy nói các vũ khí này do Arabie Saoudite cung cấp, nhằm gởi cho Front al-Nosra, môt thành phần thuộc quân nổi dậy được coi là khủng bố có liên hệ với al-Qaïda.

Nhữ Đình Hùng/tổng hợp/08.09.2013

  • Tham khảo:

- http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2013/09/08/97001-20130908FILWWW00069-
 attaque-chimique-pas-d-ordre-d-assad.php

-http://tempsreel.nouvelobs.com/topnews/20130906.AFP4416/un-g20-qui-au-
 moins-avance-sur-les-questions-economiques.html
- http://www.bfmtv.com/international/g20-onze-pays-demandent-une-reponse-
 internationale-forte-contre-syrie-597550.html
 -http://www.lesechos.fr/economie-politique/monde/actu/0202988614016-saint-
petersbourg-recit-d-un-g20-sous-tension-601939.php
 - http://www.liberation.fr/monde/2013/09/05/fabius-veut-une-reunion-des-grands-
 acteurs-sur-la-syrie_929581
 - http://fr.euronews.com/2013/09/07/g20-de-st-petersbourg-la-syrie-divise-la-lutte-
 contre-l-evasion-fiscale-/