Syrie: sự đụng chạm giữa những quân nổi dậy
 

Nhữ Đình Hùng

Hội nghị Genève 2 dự trù được triệu tập vào giữa tháng mười một để giải quyết cuộc khủng hoảng ở Syrie hiện nay, một cuộc khủng hoảng kéo dài trên hai năm rưỡi qua, đã gặp phải một khó khăn mới. Đó là việc Hội Đồng Quốc Gia Syrie (Conseil National Syrien), trong ngày chủ nhật 13.10, cho biết họ sẽ không tham dự hội nghị Genève 2 và đe dọa sẽ rút ra khỏi Liên Hiệp Quốc Gia Syrie (Coalition nationale Syrienne). Cái khó để phân biệt hai tổ chức này là cùng viết tắt như nhau: CNS!
Georges Sabra
Theo giải thích của Georges Sabra, thủ lãnh của Hội Đồng Quốc Gia Syrie, "Hội đồng Quốc Gia Syrie đã lấy quyết định chắc chắn là không đi Genève chiếu theo các tình huống hiện nay". Ông này gợi ra những thống khổ mà nhân dân phải chịu đựng do cuộc chiến của chánh quyền chống lại quân nổi dậy (!) như việc dân chúng ở Moadamiyat al-Cham bị đói, Ghouta bị bao vây và quân chánh phủ ngăn cấm cả việc đưa bánh mì vào vùng này và đặt câu hỏi đây có phải là những điều kiện cho phép đưa tới (...) một sự chuyển tiếp dân chủ ở Syrie?

Hội Đồng Quốc Gia Syrie được coi là thành phần 'diều hâu' trong Liên Hiệp Quốc Gia Syrie, đặt điều kiện cho việc thảo luận về hoà bình ở Syrie là việc ông Bachar al Assad phải ra đi. Hội Đồng Quốc Gia Syrie, chịu ảnh hưởng nặng của nhóm Huynh Đệ Hồi Giáo Syrie, đã là thành phần đối lập chính chống lại chế độ của ông Bachar al Assad, trước khi tổ chức này tham gia với nhiều nhóm khác vào tháng mười một 2012 vào Liên Hiệp Quốc Gia Syrie.

Chiến sĩ Quân Đội Syrie tự do ( ASL)
Cho đến nay, người ta vẫn nghĩ là không phải mọi nhóm trong Liên Hiệp Quốc Gia Syrie đều chấp nhận tham dự hội nghị Genève 2. Hiện trong nhóm có những sự chống đối lẫn nhau, cả bằng vũ trang. Trong cuối tuần qua, từ thứ năm 10.10 đến thứ bảy 12.10, các giao tranh giữa những nhóm nổi dậy khác nhau đã làm thiệt mạng hơn 50 người!
  • Trong hàng ngũ quân vũ trang chống lại chánh quyền của tổng thống Bachar al Assad, người ta có thể phân loại như sau:
Salim Idriss
*Những người quốc gia: phần lớn những người này thuộc lực lượng chánh quyền Damas trước đây, đã đào ngũ, đào nhiệm với mục đích rõ ràng là để xây dựng một chế độ dân chủ bằng cách mạng. Các lực lượng quốc gia phần lớn do các cựu sĩ quan quân lực Syrie lãnh đạo, những vị chỉ huy này là thành viên của Hội Đồng Quân Lực Tối Cao do tướng Salim Idriss làm thủ lãnh. Quân đội Syrie tự do có hai lực lượng vũ trang quốc gia làm xương cốt là Ahfad al-Rassoul  (những cháu của đấng tiên tri) và Jabhat Ahrar Syria (Mặt trận người tự do Syrie). Hai lực lượng này được coi là đối trọng với các lực lượng thánh chiến (djihadistes). Hai lực lượng này nhận tài trợ và quân viện từ Arabie Saoudite và có thể cả từ Mỹ, có địa bàn hoạt động rộng lớn ở Syrie. Ngoài ra, còn một số các binh đoàn (brigade) do những người hồi giáo ôn hoà, những người theo tả phái, có những hoạt động trong một khu vực giới hạn như Liwa Shuhada Douma (Binh đoàn tử đạo ở Douma)

*Những người Hồi giáo: lực lượng quân sự của những người này khá hùng hậu, hoạt động theo từng địa phương, chịu ảnh hưởng nặng của nhóm Huynh Đệ Hồi Giáo Syrie. Trong số này có thể kể: Liwa al Tawhid (binh đoàn thống nhất) ở Alep, Suqqur al Cham( Diều hâu của Syrie) ở Idlib, Liwa al Islam (Binh đoàn Hồi giáo) ở ngoại ô Damas, Katibat Farouk (tiểu đoàn Farouk) ở Rastan... Lúc đầu, các lực lượng hồi giáo chiến đấu dưới hiệu kỳ quân đội Syrie tự do (ASL) nhưng kể từ tháng chín 2012, các lực lượng này gia nhập FILS (Front islamique pour la libérisation de la Syrie : Mặt trận Hồi Giáo giải phóng Syrie). Các lực lượng này nhận viện trợ từ các nguồn tài chánh tư trong vùng vịnh Ba Tư thuộc các nhóm salafiste, nhưng với Fils, họ có được viện trợ từ Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ.

* Nhóm Salafiste : những nhóm này theo giáo luật Hồi giáo chặt chẽ, tập trung trong "Mặt trận Hồi giáo Syrie" (FIS = Front islamique pour la Syrie) được lập ra vào tháng mười hai 2012. Lực lượng nòng cốt của nhóm này có Liwa al Haq (binh đoàn Công Lý) và Ahrar al Cham (người tự do của Cận Đông (levant)).

Nhóm này chủ trương thành lập Nhà Nước Hồi Giáo, chông lại hệ giáo chiite và alouite (alouite là một phân nhánh của chiite và gia đình al Assad theo giáo hệ này; có khoảng 10% dân Syrie theo alouite). Nguồn tài trợ cho nhóm này  đến từ những nguồn tài chánh tư ở Koweit.

Nhóm salafiste không chiụ sự kiểm soát của ASL, kiểm soát vùng bắc Syrie.

* Nhóm thánh chiến Djihadistes: đây là những nhóm có liên hệ tới al-Qaïda, hoạt động trong vùng phiá bắc Syrie, gồm hai lực lượng chính là Jabhat al Nosra (JAN) và Nhà Nước Hồi Giáo ở Irak và Cận Đông (EIIL= État Islamique en Irak et Levant).

Nhóm JAN do các sứ giả của Al Qaïda tạo ra vào đầu năm 2012, với sự tham dự của một số nhỏ djihadistes người Syrie. Nhóm này không đông nhưng kỷ luật, gan dạ trong chiến đấu và hay làm các cuộc khủng bố tự sát. Nhóm này bị liệt vào danh sách khủng bố. Do tiếp cận giữa nhóm salafiste với Jabhat al Nosra, hai lực lượng này thường tiếp tay với nhau.

Nhóm EIIl mới được tạo lập vào đầu năm 2013, do những người li khai của nhóm  JAN, những người này muốn dung nhập vào nhóm al Qaïda ở Irak. Nhóm này gồm nhiều djihadiste ngoại quốc, khuynh hướng Hồi giáo cực đoan,hiếu sát, sẵn sàng loại trừ cả những nhóm nổi dậy bị họ coi là ôn hoà!

*Những người Kurdes : lực lượng nòng cốt là các đơn vị bảo vệ nhân dân, thành phần quân sự của đảng PKK ở Thổ Nhĩ Kỳ, có chi nhánh ở Syrie. Nhóm này hiện diện trong vùng biên giới Thổ, Syrie và Irak. Chánh quyền Syrie dành cho nhóm một sự tự trị rộng rãi từ lâu, do đó nhóm này chống lại quân nổi dậy mà họ coi là tay sai của Thổ Nhĩ Kỳ. Nhóm có nhiều đụng độ với quân nổi dậy, nhất là với các nhóm djihadistes.

Từ ngày thứ năm 10.10 cho tới thứ bảy 12.10, các lực lượng của EIIL và ASL đã giao tranh với nhau trong vùng Alep, bắc Syrie. EIIL là một nhóm nổi dậy liên hệ với Al Qaïda còn ASL là nhóm nổi dậy có khuynh hướng quốc gia được nhiều nước tây phương và khối Ả Rập ủng hộ. Các cuộc giao tranh đã làm thiệt mạng khoảng 50 người ( có ít nhất 30 người thuộc binh đoàn Saraya al-Ababil và 14 thuộc EIIL) nhưng nhóm EIIL xem chừng lấn thế ở Alep. Các giao tranh đã xảy ra trong khu vực bắc và đông của Alep, không nằm trong vùng kiểm soát của quân chính phủ Damas (quân của chế độ Damas kiểm soát vùng tây Alep.). EIIL đã chiếm bản doanh của Saraya al-Ababil và đặt ra ít nhất ba trạm kiểm soát.

Từ nhiều tháng qua, đã có những giao tranh giữa quân EIIL và quân nổi dậy khác. Các quân nổi dậy cáo buộc EIIL đã 'cướp cuộc cách-mạng' và không chịu chống lại chế độ, ngược lại đã lấn chiếm nhiều khu vực của quân nổi dậy.

 Trong ngày thứ bảy 12.10, quân chính quyền Damas đã oanh tạc địa điểm Sfiré nhằm 'làm an toàn khu vực ' trước khi đưa phái đoàn chuyên viên của OIAC đến. Địa điểm này bị ngờ là có chứa vũ khí hoá học, điều cho thấy các hiểm tai có thể gặp phải của OIAC khi đi thanh tra và phá hủy các vũ khí hoá học tại những vùng có giao tranh.

Cũng trong ngày thứ bảy, quân nổi dậy đã bắn súng cối vào thủ đô Damas làm chết 4 người, trong số có một bé gái 8 tuổi. Quân nổi dậy từ nhiều ngày qua đã nã súng cối vào thủ đô Damas từ những vùng phụ cận. Trong ngày thứ tư, hai quả đạn đã rơi vào Ngân Hàng Trung Ương Syrie, trước đó một tuần, đạn đã rơi vào toà đại sứ Irak.
Ewan Watson
Trong ngày chủ nhật 13.10.2013, sáu nhân viên của Hồng thập tự quốc tế (CICR) và một thông dịch viên người Syrie đã bị bắt cóc trong vùng tây bắc Syrie. Theo nguồn tin chính quyền Syrie, những người này đã bị bắt cóc trong vùng Idlib bởi 'một nhóm khủng bố võ trang', cách nói của chế độ Syrie để chỉ quân nổi dậy. Đại diện CICr, Ewan Watson, đã kêu gọi phóng thích tức khắc và không điều kiện những người này vì họ phân phối viện trợ nhân đạo cho những người cần dùng nhất và nói thêm lời kêu gọi này gởi đến mọi bên tham chiến. CICR không cho biết quốc tịch những người bị bắt cóc.

Trước đây, các tổ chức ONG (phi chánh quyền) tố cáo chế độ Damas tàn sát dân chúng nhưng nay đã có sự thay đổi.
Trong một phúc trình ngày thứ sáu 11.10, Human Rights Watch (HRW) nói là quân nổi dậy đã giết ít ra 190 người dân sự và bắt làm con tin 200 người trong cuộc tấn công hồi tháng tám vừa qua ở Lattaquié, vùng sinh sống của những người alouite, hệ giáo của ông Bachar al Assad. HRW nói đây rõ ràng là những cuộc giết người, bắt con tin và những ngược đãi khác có thể được đồng hoá với những tội ác chống nhân loại!
Joe Stork
Theo Joe Stork, thuộc phân bộ Trung Đông của HRW, "các bạo ngược này không phải là hành vi của một vài quân nổi dậy không kiểm soát được... Chiến dịch gồm một cuộc tấn công có kế hoạch và phối hợp chống lại dân chúng dân sự của những làng alouites. "Nhiều nhóm còn khoe việc tham dự các cuộc tấn công này qua các vidéos và các thông cáo và hình như cho thấy chiến dịch xem chừng phần lớn được tài trợ bởi những 'người cho' trong vùng vịnh. Theo HRW, 20 nhóm võ trang khác nhau đã tham dự vào chiến dịch tấn công Lattaquié trong số có JAN, EIIL và Ahrar al Cham
 
Nhữ Đình Hùng tổng hợp/13.10.2013
 
  • Tham khảo:
-http://www.liberation.fr/monde/2013/10/12/syrie-l-armee-tente-de-reprendre-une-ville-pres-d-un-site-chimique presume_939078
-http://www.lepoint.fr/monde/syrie-l-armee-tente-de-reprendre-une-ville-pres-d-un-site-chimique-presume-12-10-2013-1743414_24.php
-http://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2013/10/13/syrie-le-principe-groupe-d-opposition-refuse-de-participer-aux-pourparlers_3494898_3218.html
-http://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2013/09/17/syrie-la-mosaique-rebelle-des-groupes-aux-interets-parfois-opposes_3479061_3218.html
-http://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2013/10/11/syrie-des-islamistes-accuses-de-crimes-de-guerre-par-une-ong_3493933_3218.html