Qatar muốn giải hoà với Syrie ?
 
 
Nhữ Đình Hùng

Có những dấu hiệu cho thấy cuộc tranh-chấp vũ trang ở Syrie đang được giải-quyết và một giải-pháp chánh-trị đang ló dạng.Theo như tuyên-bố của Lakhdar Brahimi, đặc sứ quốc-tế về Syrie, tại Amman ngày 22.10.2013, "chỉ có một giải-pháp chánh-trị mới có thể giúp chấm dứt cơn ác-mộng ở Syrie". Ông Brahimi đã đến Jordanie trong khuôn khổ một chuyến công du trong vùng nhằm chuẩn-bị cho một hội-nghị hoà-bình cho Syrie, gọi là Genève 2, có thể được triệu-tập từ nay đến cuối tháng mười một.
Brahimi  - Nasser Jawdeh
Trong cuộc hội-kiến với ngoại-trưởng Nasser Jawdeh của Jordanie, ông Brahimi nói rằng "Cuộc khủng-hoảng Syrie đe dọa Syrie và toàn vùng...Hầu như có một sự đồng-thuận về việc không có một giải-pháp quân-sự cho cuộc khủng-hoàng và một giải-pháp chánh-trị là phương-tiện duy nhứt để chấm dứt cơn ác mộng ở Syrie". Ông Brahimi cũng nói  là ông  "tìm kiếm sự hợp tác rộng lớn nhất với những quốc gia trong vùng để tìm kiếm một giải-pháp chánh-trị cho Syrie".

Đặc-sứ của LHQ và của liên-đoàn ả-rập đã đi qua các nước Ai-Cập, Koweit, Oman, Jordanie, sau đó còn phải đi đến các nước Iran,Qatar, Turquie và Syrie. Ngày thứ hai 21.10.2013, trong chuyến thăm viếng Bagda, ông Brahimi đã kêu gọi các nước lưu tâm về Syrie hay có một ảnh hưởng hãy tham dự hội-nghị hoà-bình.

Cho đến nay, phe liên-hiệp đối-lập còn đang tranh-luận về việc có hay không tham-dự hội-nghị hoà-bình Genève 2, trong khi tổng-thống Bachar al-Assad của Syrie cho rằng chưa có đủ các điều kiện hội-tụ để bảo-đảm sự thành-công của Genève 2.           
       
 Trong khi đó, tổ-chức các nước bạn của Syrie (mười một nước) vẫn chưa thành-công trong việc thuyết-phục phe đối-lập Syrie thoả-thuận với nhau về việc tham-dự hội-nghị hoà-bình cho Syrie (Genève 2). Hội nghị Genève 2 do sáng-kiến của Nga và Mỹ đã bị triển-hạn nhiều lần. Lần này được dự định tổ-chức vào ngày 23.11.2013. Cuộc họp của tổ-chức các nước bạn của Syrie đã họp vào ngày thứ ba 22.10 tại Londres, gồm các nước Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, d'Arabie saoudite, Emirats arabes unis,  Qatar, Egypte và Jordanie.Liên-hiệp đối-lập Syrie do Ahmad Jarba đại diện.


Hội nghị các nước bạn của Syrie tại Londres ngày 22.10.2013
Ahmad Jarba
Sau cuộc họp, các nước bạn của Syrie đã ra một thông-cáo nhấn mạnh 'hội nghị về hoà-bình phải là cơ-hội để thành-lập một chánh-quyền chuyển-tiếp có đầy đủ thẩm quyền hành-pháp, kể cả an-ninh, quốc-phòng và tình-báo'. Các nước bạn của Syrie cũng nói đến mối quan ngại ngày càng lớn đối với việc  tăng tiến của chủ-nghĩa cực-đoan và các nhóm cực-đoan'. Căn cứ trên thông-cáo này, người ta không thấy nói đến việc đòi Bachar al Assad phải ra đi và đã thấp thoáng việc không thừa nhận tính cách đối lập của những nhóm quá-khích. Nhưng, làm thế nào ASL có thể tái hội-nhập vào quân đội chánh-quyền Damas bởi vì nếu ASL có một vùng tự-trị thì đó là sự chia cắt Syrie, điều này không cần-thiết phải có một chánh quyền chuyển-tiếp... Nhưng nếu ASL mà phần lớn là sĩ quan,hạ sĩ quan và binh lính là những người đào nhiệm hay đào ngũ của chế độ Damas, họ phải được bảo đảm không bị trả thù hay sa thải, điều này đòi hỏi một luật ân xá và như thế, ASL phải thừa nhận chính quyền của ông Bachar al-Assad và đồng thời ASL mất đi tính cách đối lập!.

Nếu như bề ngoài, các thương thảo về vấn đề giải-quyết cuộc khủng-hoảng ở Syrie có vẻ gặp nhiều khó khăn, trong hậu-trường, đã có những gặp gỡ nhằm để giải-quyết vấn-đề . Quan-trọng nhất là việc Qatar muốn giải-hoà với Syrie. Sự thay đổi thái độ của Qatar có thể là do có sự rạn nứt trong liên-minh Thổ-Qatar-Arabie Saoudite. Liên minh này có mục đích hổ trợ cho phe đối lập vũ trang chống lại chế độ Damas. Nhưng với kế hoạch của Nga đề-nghị ngày 10.09.2013 về việc kiểm-soát và phá huỷ vũ khí hoá-học, phe đối-lập vũ-trang ở vào thế bị động, mặt khác, việc các nhóm vũ trang Hồi giáo quá-khích và có liên-hệ với al Qaïda ra thông cáo không thừa-nhận tính cách đại diện của liên-hiệp đối-lập Syrie, phe đối lập CNS và ASL trở nên yếu thế. Nếu như Qatar còn chi-viện cho các nhóm hồi giáo quá khích, Qatar cũng thấy các nhóm quá khích này không có được sự đồng tình ủng hộ ngay trong khối hồi giáo. Có thể cũng vì thế mà Qatar muốn nhích lại với Bachar al-Assad kể cả việc nối lại bang giao với Syrie. Và xem chừng Assad không chống lại sự việc này!.
Abbas Zaki
Theo nguồn tin của nhật báo As Safir, một nhật báo độc lập, thiên tả, ủng hộ Hezbollah , trong bản tin ngày 13.10.2013 đã cho biết Qatar tìm cách nhích lại gần với Syrie thông qua một viên chức của Palestine, đó là Abbas Zaki, một thành viên trong ủy ban Trung ương của Fatah. Ông này đã chuyển cho tổng-thống Syrie, Bachar al Assad, một thư riêng của 'Émir' nước Qatar, Tamim Bin Hamad Al-Thani .

Trong thư, Émir của Qatar bày tỏ sự mong muốn cải thiện bang-giao với Syrie. Được biết vào ngày 07.10.2013, Zaki đã có một chuyến viếng thăm Damas, bề ngoài là để nói về đời sống khó khăn của người Palestine tại Syrie cũng như thảo luận về quan-hệ Palestine-Syrie nhưng điều chính là để chuyển thông-điệp của Émir nước Qatar cho tổng thống al-Bassad. Cũng nên ghi nhận cách đó vài tháng, Émir của Qatar đã mời  thủ lãnh Palestine, Mahmoud Abbas sang Doha và ngày 28.08.  Abbas đã được Émir Qatar yêu cầu thông báo cho tổng thống Syrie biết việc Qatar thay đổi chánh-sách với Syrie. Và gần hai tháng sau đó, có việc Abbas Zaki đi Damas!

Một nguồn tin khác từ Site Qods Online của Iran cũng đưa ra một tin tức  tương tự. Một bài bình luận trên site này của Hasan Hanizadeh vào ngày 14.10.2013, dưới tựa đề  'sự tan rã của liên minh chống Syrie' nói rằng việc ông Tamim bin Hamad al Thani mong muốn cải thiện bang giao với Syrie cho thấy liên minh Arabie Saoudite, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm chống Syrie sắp sửa tan rã.
Tamim bin Hamad Al Thani
Theo giới truyền thông quốc tế, Arabie Saoudite và Qatar, vừa là đồng-minh, vừa là đối-thủ, đã cung cấp cho quân nổi dậy nhất là các nhóm salafistes hoạt động ở Syrie một ngân khoản lên đến nhiều tỉ mỹ kim. Nhưng trước việc chánh quyền Damas chiếm lại được phần lớn lãnh thổ,  chánh quyền Qatar bắt đầu thay đổi thái độ,  xa cách dần Arabie Saoudite và Thổ Nhĩ Kỳ, nhất là sau khi Émir Hamad bin Khalifa Al Thani phải rời bỏ  chức vụ, nhường lại cho con trai là Émir Tamim bin Hamad Al Thani. Ông này có một chánh sách khác với cha, đã thay đổi chánh sách đối với Syrie và nhất là khi các quốc gia tây phương và Mỹ cũng thay đổi thái độ với Syrie vì nước Syrie chấp nhận việc để quốc tế thanh tra và phá hủy kho vũ khí hoá học của nước này.

Cho đến nay, Syrie chưa có phản ứng trước đề nghị của Qatar nhưng xem chừng không có chống đối gì quan trọng cho việc bình thường hoá quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Nếu như việc này thực sự xảy ra, lực lượng liên hiệp quốc gia Syrie mất đi một yểm trợ lớn. Mặt khác, trước những khó khăn nội bộ, Thổ Nhĩ Kỳ cũng có thể thay đổi thái độ với Syrie. Như thế, liên minh Arabie Saoudite, Thổ và Qatar sẽ tan rã!

Theo báo Nezavissimaïa gazetta của Nga ngày thứ hai 21.10, chế độ của ông Bachar al Assad đã tỏ ra không vội vã đáp ứng lại đề nghị của Doha đối với Damas về việc tái lập lại quan hệ ngoại giao. Đề nghị của Doha đã được đài Al Mayadeen của Liban loan báo, nói rằng thông-điệp của Doha chuyển cho Damas đã thông qua ngõ Beyrouth. (Trong lúc đó, Qatar làm trung gian cho việc trao trả các con tin Liban bị quân nổi dậy Syrie bắt đổi lại việc phóng thích các quân nhân Thổ bị bắt . Người ta có thể nghĩ thông điệp của Doha đã được chuyển đi để đổi lấy việc phóng thích các con tin Liban.)

Đề nghị của Qatar được coi là một sự bất ngờ.  Vì Qatar và Saoudite là những nước đã tích cực yểm trợ cho quân nổi dậy, từ hai năm qua, Qatar đã có một thái độ cứng rắn,không khoan nhượng đối với chế độ của ông al-Assad. Nhưng, nếu như Arabie Saoudite chỉ ủng hộ các nhóm Hồi giáo salafiste và theo ăl Qaïda, Qatar đã yểm trợ cả cho ASL. Ngoài tài chánh và quân sự, hai nước này còn yểm trợ cả cho quân nổi dậy về mặt truyền thông, Qatar với Al Jazeera và Arabie Saoudite với al-Arabiya.

Ngoài việc tây phương và Mỹ có thay đổi thái độ với Syrie trước việc Syrie chấp nhận việc quốc tế thanh tra và phá hủy kho vũ khí hoá học của Syrie, Qatar có thể đã thay đổi thái độ với Syrie vì quyền lợi của Qatar. Trước viễn ảnh khó lật đổ al-Assad, tại sao không thoả hiệp với ông này để có thể lập một hệ thống dẫn hơi đốt xuyên Syrie?

Nhưng cũng có thể là Qatar đưa ra một 'hư chiêu' nhằm đánh lạc hướng sự quan tâm của chế độ Damas để có thể đưa ra một độc chiêu còn dấu kín?

Theo Robert Fisk, thông tín viên của The Independent, cách đây khoảng ba tháng, đã có những đặc sứ của ASL bí mật gặp gỡ đại diện chánh quyền Syrie để đề nghị có một thảo luận nội bộ giữa ASL và chế độ Damas. Kết quả cuộc gặp gỡ không được công bố nhưng người ta ghi nhận tại những vùng còn do ASL kiểm soát, các người dân sự đã có thể làm việc trở lại cũng như việc mở cửa lại các công sở, trường học... Người ta cũng ghi nhận sau đó có những giao tranh giữa ASL và quân nổi dậy 'khủng bố' theo salafiste hay al-Qaïda...Các nhóm Hồi giáo salafistes và theo al-Qaïda đã không thừa nhận tính cách đại diện của liên hiệp quốc gia Syrie (CNS).

Nhữ Đình Hùng/tổng hợp/27.10.2013
  • Tham khảo: