Tình hình căng thng trong eo biển Ormuz

 

Nhữ Đình Hùng - Tin tổng hợp - 09.01.2012

Tình hình trong vùng eo biển Ormuz càng lúc càng trở nên căng thẳng.Trong cuộc thao diễn hải quân của Iran tại eo biển Ormuz khởi diễn từ ngày 24.12.2011,hải quân nước này đã ghi nhận sự hiện diện của một hàng không mẫu hạm Hoa Kỳ trong vùng biển Oman.Hải quân Iran đã lên tiếng cảnh cáo Hoa Kỳ không nên gởi  tàu chiến này đến khu vực đang có cuộc thao diễn.Liệu rằng cái sẩy có nẩy cái ung?

Sự căng thẳng giữa Iran và tây phương,nhất là Hoa Kỳ không phải là chuyện mới xảy ra.Tình hình căng thẳng này đã kéo dài từ 8 năm qua kể từ khi 'cục năng lượng nguyên tử quốc-tế'(AIEA) ngờ vực việc Iran có những chương trình phát triển nguyên tử phục vụ quân sự và Iran luôn luôn nói các chương trình nguyển tử của nước này chỉ có ích lợi dân sự.Trong ngày 8 tháng 11 vừa qua,AIEA đã cho ấn hành một báo cáo trong đó có một bản danh-mục các yếu tố 'đáng tin' cho thấy Iran đã làm việc nhằm đạt tới việc có vũ khí nguyên-tử.Téhéran đã lập tức bác bỏ coi đó là những cáo buộc sai lầm của một nhóm nhỏ các quốc gia trong số có Hoa Kỳ.

Sau bản báo cáo của AIEA,đã có những yêu cầu cần có những trừng phạt mới đối với Iran mặc dù nước này đã bị Liên Hiệp Quốc trừng phạt qua sáu quyết nghị trong đó có bốn quyết-nghị có trừng phạt kinh-tế và tài-chánh do việc Iran có những chương trình nguyên tử bị coi là có lợi ích quân sự,trong số đó có việc làm phong-phú-hoá chất uranium.Nước Pháp đã có một thái-độ nghiêm-khắc đối với Iran.Vào tháng mười một 2011,ngoại trưởng Pháp Alain Juppé đã tuyên bố trên đài truyền thanh RFI là "cần phải có những trừng phạt cứng rắn để ngăn cản Iran tiếp tục có được những tài nguyên cho phép tiếp tục những hoạt động của nó bằng cách vi phạm các qui tắc quốc tế".

Cũng trong tháng mười một,căn cứ vào bản phúc trình này,hội đồng quản trị của AIEA đã biểu quyết một quyết-nghị bầy tỏ 'sự quan ngại sâu xa và gia tăng' về chương-trình nguyên-tử của Iran.Ngày 22/12,đại sứ Iran cạnh AIEA cho biết Iran sẵn sàng tiếp đón các chuyên viên của AIEA ngay khi có thể nhưng không nói rõ khi nào!Các cuộc thương thuyết về chương trình nguyên tử của Iran với sự tham dự của các thành viên thường trực của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc công với nước Đức trước đây đã là một thất bại!

Về việc Iran dọa đóng eo biển Ormuz,Bernard Valero,phát ngôn viên bộ ngoại giao cho biết "cần tôn trọng luật lệ quốc tế và đặc biệt việc lưu thông trong vùng biển quốc tế và các eo biển..Ormuz là một eo biển quốc-tế.Bởi thế,các tàu,dù dưới kỳ hiệu nào,hưởng được quyền thông quá.Về phiá Mỹ,phát ngôn viên của Ngũ Giác Đài mạnh miệng hơn:"không một rối loạn nào trong việc lưu thông hàng hải được khoan nhượng".Thái độ mạnh mẽ của Hoa Kỳ cũng dễ hiểu,nước này có đệ ngũ hạm đội đặt căn cứ tại Bahrein,một quốc gia trong vùng biển Oman.Sau phúc trình của AIEA,Liên Âu nghĩ tới việc ngưng nhập cảng dầu hoả của Iran,điều này đang được Hoa Kỳ thực hiện.Nhưng tại Bruxelles,các thảo luận cho thấy điều này ảnh hưởng mạnh đến các nước Âu Châu nhiều hơn là Cộng Hoà Hồi Giáo Iran.Iran xuất cảng 18% dầu hoả sang Âu Châu và thu về 15% ngoại tệ của nước nàyTổng trưởng Dầu Hoả của Iran,Rostam Qasemi,trong một phỏng vấn dành cho báo Aseman nói rằng "giá dầu thô sẽ tăng một cách ngoạn mục,diều này không có gì để ngờ vực, nếu như có những trừng phạt đối với dầu hoả của chúng tôi..Giá dầu sẽ đạt tới ít ra 200 đô-la một thùng".

Trong lúc tình hình còn đang gay go,Iran đã tiến thêm một bước mới khi vào ngày thứ hai 02.01.2012,nước này đã cho bắn thử hai hoả tiễn tầm trung bình và một hoả tiễn tầm ngắn trong khu vực eo biển Ormuz và hơn thế,còn cho biết đã thử một thỏi nhiên liệu nguyên tử ngay ngày hôm sau việc Hoa Kỳ loan báo các biện pháp trừng phạt mới.Theo nguồn tin Iran,'thỏi nguyên liệu này đã được đưa vào trung tâm lò phản ứng để kiểm soát xem có điều hành tốt hay không! Các quốc gia tây phương đang làm áp lực với Iran về việc nước này đang tìm cách chế tạo bom nguyên tử  qua chương trình nguyên tử dân sự.

Sáng ngày thứ hai 02.01.2012 Iran đã cho bắn thử hoả tiễn tầm trung bình địa không trong cuộc tập trận tại eo biển Ormuz,nơi có khoảng 40% lưu hành hàng hải của thế giới.Theo nguồn tin của hãng thông tấn chánh thức Irna,dẫn lời của đô đốc Mahmoud Moussavi,hoả tiễn này hoàn toàn do Iran thực hiện,có khả năng chống các mục tiêu 'tàng hình' (furtive) và các hệ thống tinh vi nhắm làm lệch hướng của hoả tiễn.Theo lời đô đốc Mahmoud Moussavi,Iran đã "lần đầu tiên bắn thử hoả tiễn địa đối hải tầm xa Ghader,một hoả tiễn tầm ngắn Nasr và một hoả tiển hải đối hải Nour...Ghader là một hệ thống hoả tiễn cực kỳ tối tân có gắn radar cực kỳ chính xác,có tầm bắn và hệ thống tinh khôn chống dò tìm, được cải thiện so với những thế hệ trước đó".Với tầm bắn 200 cây số,Ghader được coi thuộc loại hoả tiễn di hành. Nour là hoả tiễn hải đối hải,đi từ hoả tiễn C-803 của Trung Hoa mà ra,được trang bị các kỹ thuật mới nhất để chống dò tìm,chống hệ thống làm lệch hướng và có khả năng  chống các mục tiêu 'tàng hình'.Vẫn theo đô đốc Moussavi,kể từ sáng thứ ba,hải quân Iran trên biển,tàu ngầm và không-lực hải quân  được đặt trong đội hình chiến thuật cho phép ngăn trở hoàn toàn mọi di chuyển hàng hải trong eo biển Iran nếu nước này muốn!

Bình luận về tình hình căng thảng ở eo biển Ormuz,Mohamed Reza Djalili,Giáo Sư Học Viện Cao Đẳng Quốc Tế ở Genève nói rằng 'đừng quên là Iran đã đưa ra yêu cầu tái lập các cuộc thương thuyết với Bruxelles để tìm cách có một lối thoát cho cuộc khủng hoảng về chương trình nguyên tử của Iran,ít ra là bước đầu.Các tuyên bố cứng rắn của Iran có thể hiểu như là để chuẩn bị cho  điều này,để đôi bên có thể trao đổi,thảo luận để đạt tới sự  thoả thuận.Các tuyên bố cứng rắn của Iran chỉ được đưa ra sau khi Hoa Kỳ đưa ra những trừng phạt về tài chánh.Được biết Iran là nước xuất cảng dầu đứng hành thứ hai trong OPEP,80% ngoại tệ của Iran là do dầu hoả.Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad nói rằng Ngân Hàng Trung Ương Iran sẽ phản ứng 'mạnh' với trừng phạt của Hoa Kỳ,trong khi đó,tướng Hossein Salami nói rằng 'nếu những quyền lợi sống còn của Iran bị kẻ thù đe dọa,chúng tôi sẽ trả lời các đe dọa bằng những đe dọa trên nhiều chiến tuyến'.Trong khi đó,chủ tịch phòng thương mãi Iran,Mohammad Nahavandian cho ràng các biện pháp trừng phạt đối với Iran là không căn cứ và chưa từng thấy sẽ đưa tới các tổn hại hỗ tương!

Một viên chức quân sự cao cấp của Iran,tướng Attaollah Salehi đã cảnh cáo Hoa Kỳ là không nên gởi hàng không mẫu hạm trở lại trong vùng Vịnh,nơi Iran đang biểu dương lực lượng."Chúng tôi khuyên hàng không mẫu hạm đã vượt qua eo biển Ormuz để sang biển Oman đừng quay trở lại vùng vịng Ba Tư...Cộng Hoà Hồi Giáo Iran không có ý địnhlập lại lời cảnh cáo".Được biết trong tuần qua hàng không mẫu hạm Mỹ John C.Stennis đã đi qua eo Ormuz để sang biển Oman giựa lúc Iran đang mở cuộc thao diễn hải quân ở đây.Trong khi đó,tổng trưởng quốc phòng Iran,tướng Ahmad Vahidi nói rằng "Chúng tôi luôn luôn nói sự hiện diện của các lực lượng không phải trong vùng ở tại vịnh Ba Tư là điều không tốt và chỉ tạo ra các hỗn loạn.Và vì thế chúng tôi luôn luôn yêu cầu là những lực lượng đó không nên hiện diện trên dòng nước này...Iran sẽ làm mọi việc để bảo đảm an ninh của nó trong vùng eo biển Ormuz.

Về việc các quốc gia tây phương dự định phong toả việc xuất cảng dầu của Iran,phát ngôn viên bộ ngoại giao của Iran,Ramin Mehmanparast,nói rằng 'tây phương không có khả năng loại trừ Iran khỏi việc trao đổi năng lượng trên thế giới..Tình hình năng lượng trên thế giới không phải ở thế mà người ta có thể loại một nước như Iran đứng hàng thứ tư về trữ lượng dầu hoả và đứng hàng thứ nhì về trữ lượng hơi đốt...Chúng tôi xuất cảng dầu hoả và hơi đốt thấp nhất hiện nay cho các nước tây phương'.

Giữa lúc tình hình eo biển Ormuz đang gay cấn,hãi quân Mỹ đã làm một cử chỉ đẹp khi vào ngày thứ năm 05.01.2012,lực lượng này giải phóng 13 thủy thủ người Iran bị hải tặc Somalie bắt làm con tin,tuy vậy trong ngày chủ nhật 08.01, Iran, mặc dù ca ngợi 'cử chỉ nhân đạo tích cực' của Mỹ, vẫn tiếp tục xác nhận sự chống đối việc hiện diện của hải quân Mỹ trong vùng vịnh.Theo tổng trưởng quốc phòng Iran Ahmad Vahidi "chúng tôi không chối bỏ  hành động của hải quân Mỹ là tốt nhưng điều này không biện minh cho sự hiện diện của các lực lượng tây phương trong vùng vịnh Ba Tư".Đáp lại,bộ trưởng quốc phòng Mỹ lập lại việc Hoa Kỳ sẽ không khoan nhượng với việc Iran sẽ đóng eo biển Ormuz và coi đó là một đường giới tuyến đỏ đối với Hoa Kỳ và Hoa Kỳ sẽ đáp ứng.

Học được bài học từ cuộc chiến Lybie,tổng thống Iran không muốn nước ông bị cô đơn trong cuộc chiến chống lại áp lực tây phương.Ông đã mở một cuộc công du qua các nước Vénézuéla,Nicaragua,Cuba và Équateur trong năm ngày,cùng đi với ông là các tổng trương ngoại giao Salehi,tổng trưởng kinh tế Hosseini,tổng trưởng kỹ nghệ,thương mãi và quặng mỏ Ghazanfaei,tổng trưởng năng lượng Namjou.Mục tiêu chuính thức của cuộc viếng thăm là để tăng cường quan hệ của Iran với những nước này,nhưng nếu nhìn kỹ,những nước này đã mạnh mẽ chống đối tây phương trong cuộc chiến ở Libye.Điều này gây e ngại sẽ có những cuộc tranh chấp mới có thể diễn ra ở châu Mỹ la tinh.Trong ngày thứ hai,tổng thống Iran Ahmadinejad đã được đón tiếp trọng thể tại Caracas vớ lễ nghi quân cách.Trước đó,trong ngày chủ nhật,tổng thốn Chavez của Vénézuéla trong một cuộc phỏng vấn truyền hình đã bác bỏ các cáo buộc của Hoa Kỳ về việc các nước Iran,Vénézuéla,Nicaragua,Cuba và Equateur có âm mưu khủng bố ở Hoa Kỳ và coi đó là điều bịa đặt.

Theo nguồn tin của thông tấn xã Fars của Iran,một người Mỹ gốc Iran đã bị kết án tử hình về tội 'cộng tác với chính quyền thù nghịch Hoa Kỳ,thuộc về CIA'.Trong phiên toà,Hekmati,một thủy quân lục chiến Mỹ,thừa nhận việc anh ta tìm cách len lỏi vào sở tình báo Iran nhằm giúp CIA.Trước đây vào ngày 17 tháng 12.2011,cơ quan tình báo Iran cho biết bắt được một gián điệp Mỹ ở Iran,nhân viên này là một chuyên gia phân tích và có nhiệm vụ len lỏi vào sở tình báo Iran.Ngày 20.12,chánh quyền Hoa Kỳ bác bỏ việc cáo buộc người này là một gián điệp.Việc kết án tử hình này có thể là một leo thang trong căng thẳng Iran và Hoa Kỳ,nhưng cũng có thể là cớ để hai bên tiếp xúc nhau.

*Theo Riad Kahwaji,một chuyên gia về các vấn đề quân sự tại Dubai,các quốc gia trong vùng vịnh đang chuẩn bị chiến tranh,mặc dù không một nước nào mong muốn.Riad Kahwaji,người điều khiển học viện phân tích quân sự Cận Đông và vùng Vịnh (Inegma=Institute for Near East and Gulf Military Analysis) các nước

ả rập trong vùng vịnh e ngại việc bị lôi kéo vào cuộc chiến nếu như Iran và Mỹ đụng độ nhau.Theo phân tích gia Sami al Faraj có thể có việc Mỹ hay Do Thái tấn công Iran.Vẫn theo Riad Kahwaji và Sami al Farjac,sự yếu kém của các quốc gia ả rập trong vùng vịnh do việc các cơ xưởng kỹ nghệ và khai thác dầu hoả được đặt dọc theo bờ biển,tất cả nằm trong tầm hoả tiễn  của Iran.Vì thế,trong những ngày vừa qua,đã có việc nhộn nhịp mua sắm vũ khí như Emirats Arabes Unis vào ngày 30.12 đã mua hệ thống chống hoả tiễn của Hoa Kỳ do Lockheed Martin chế tạo (gồm hai hệ thống Thaad có radars,hoả tiển chống hoả tiễn và dàn phóng tất cả trị giá 1,96 tỉ đô la) hay Arabie Saoudite mua khu trục oanh tạc cơ F-15..(Mỹ loan báo ngày 29.12 bán 84 phi cơ F-15 cho Arabie Saoudite và tân trang cho nước này 70 phi cơ khác với trị giá tổng cộng 29,4 tỉ đô la).

Nhữ Đình Hùng
(cựu SV ĐHSPSG, ban Sử Địa, khóa 1963-1967)

Tham khảo:

http://www.libe.ma/Tension-au-Golfe-entre-les-Etats-Unis-et-l-Iran-Personne-ne-veut-la-guerre-mais-chacun s-y-prepare_a24166.html
http://mondialisation.ca/index.php?context=va&aid=28548
http://www.lesechos.fr/opinions/chroniques/0201829236330-iran-une-tres-menacante-faiblesse-272567.php
http://www.marianne2.fr/USA-Iran-les-missiles-de-croisiere-s-amusent-_a214079.html
http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5i7tFjA9-OlqrtEIQ5z2-Q_ZFSqXA?docId=CNG.7042aaa11bbef29dbbed08f6d9430e9f.9d1
http://lignesdedefense.blogs.ouest-france.fr/files/d%C3%A9ni%201.pdf