Iran: nguy-cơ leo thang về quân-sự


Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp/18-01-2012
Trong ngày thứ năm 12.01.2012,Nicolaï Patrouchev,bí-thư của Hội-Đồng An-Ninh Nga,cho rằng có một 'nguy-cơ leo thang về quân-sự tại Iran' bởi vì Hoa-Kỳ,dưới sự thúc đẩy của Do-Thái,đã nhắm vào việc làm thay đổi chế-độ ở Iran.Theo Patrouchev,Hoa-Kỳ coi Iran là vấn-đề hàng đầu,muốn đẩy Iran từ vai trò kẻ thù sang vai trò đối-tác ngay thẳng và để đạt tới điều này,Hoa-Kỳ bằng đủ mọi cách làm thay đổi chế-độ hiện nay.Dưới lý lẽ Iran có chương-trình nguyên-tử phục-vụ cho quân-sự,Hoa-Kỳ đã cho phong-tỏa kinh-tế đối với Iran và đã viện-trợ ào ạt cho phe đối-lập.(Báo Washington Post ngày 10.01 viện dẫn tin của một viên chức tình-báo Mỹ nói đến việc thay đổi chế-độ qua một cuộc nổi dậy chống lại chánh-quyền.)Theo tuyên bố của Patrouchev trong cuộc phỏng vấn dành cho báo Kommersant "người ta đã nghe từ nhiều năm các xác-nhận theo đó chắc chắn là Iran sẽ có trong "tuần tới" một quả bom nguyên-tử nhưng chẳng ai chứng-tỏ được việc có một 'cửa sổ' quân-sự trong chương-trình nguyên-tử của Iran."

Các trừng phạt đối với Iran và việc khả-dĩ có một chiến-dịch quân-sự chống lại nước này bởi cộng-đồng quốc-tế được coi như một khuynh-hướng nhằm thay đổi chế-độ của nước này.Trong khi đó,Guennadi Gatilov,thứ-trưởng ngoại-giao Nga,trong một phỏng-vấn dành cho thông-tấn-xã Interfax nhận-định rằng các quyết-định của những nước Âu-Châu nhằm trừng phạt Iran vượt khỏi khuôn khổ của Hội-Đồng Bảo-An LHQ sẽ có một ảnh-hưởng tiêu-cực đối với dân chúng và kinh-tế Iran đồng thời làm hỏng nỗ lực của quốc-tế nhắm giải-quyết vấn-đề nguyên-tử của Iran.

Cho đến nay,Iran vẫn thường đe dọa đóng eo biển Ormuz và coi việc xử dụng eo biển Ormuz như một trục chính trong nỗ-lực phát-triển quân-sự của Iran.Đây là một cuộc chiến-tranh tâm-lý và kinh-tế đối với các quốc-gia tây-phương về giá cả của dầu hoả.Tuy nhiên việc 'cái sẩy nẩy cái ung' không phải là điều luôn luôn tránh được,vào năm 2008,xuýt có chạm trán giữa 5 khinh-tốc-đỉnh(vedette) của lực lượng 'Bảo Vệ Cách Mạng của Iran' với ba chiến-hạm của Mỹ.Eo biển Ormuz đã trở thành một thách đố thường-trực ở Trung Đông và là một cuộc chiến tranh lạnh giữa Iran và Mỹ.!

Iran,khi đe dọa đóng cửa eo biển Ormuz,đã tung ra một thách-đố với cộng-đồng quốc-tế.Phản-ứng không phải chờ đợi:Anh cho biết đã gửi một trong những chiến hạm tối tân nhất đến vùng này và Hoa-Kỳ đã gởi đến vùng này hàng-không mẫu-hạm John Stennis và cho biết sẽ đáp-ứng bằng bạo-lực nếu Iran tìm cách đóng eo biển Ormuz.Trong khi đó,Iran vừa mới chấm dứt một cuộc tập trận 10 ngày trong eo biển Ormuz đã loan báo một cuộc tập trận khác sẽ diễn ra từ ngày 21 tháng 01 cho tới 19 tháng hai!

Ha Kỳ đã gửi một văn-thư tới Iran về vấn-đề eo biển Ormuz,theo lời phát-ngôn-viên bộ ngoại giao Iran,Ramin Mehmanparast.Văn-thư này được đại sứ Hoa Kỳ tại LHQ Suzanne Rice trao cho đại-sứ Iran Mohammad Khazaie.Cùng lúc đại sứ Thuỵ Sĩ tại Iran,đại diện quyền lợi cho Hoa Kỳ,cũng đã chuyển văn thư này cho chính quyền Téhéran và tổng thống Irak, Jalal Talabani, cũng đã chuyển thông điệp cho chánh-quyền Iran.

Phát ngôn viên bộ ngoại-giao Iran cho biết "chúng tôi đang xem xét văn thư và nếu cần thiết chúng tôi sẽ trả lời".

Hoa Kỳ,theo báo New York Times,cũng đã dùng một đường giây giữ mật để tiếp xúc với ayatollah Ali Khamenei,người hướng dẫn tối cao của Iran,cảnh cáo là Hoa Kỳ có thể dùng đến bạo lực nếu eo biển Ormuz bị Iran đóng lại.

Có thể nói tình hình eo biển Ormuz thực sự căng thẳng.Tuy nhiên,đối với tây phương,việc đóng cửa eo biển Ormuz sẹ không ảnh hưởng nhiều do việc các nước này có một dự trữ chiến lược về dầu hoả,các nước ả-rập có thể tăng sản xuất đề bù đắp cho sự khan hiếm do việc đóng eo biển Ormuz;,ngược lại,các quốc gia Á Châu bị ảnh hưởng nặng trong số đó có Trung Hoa,Nhật Bản,Đại Hàn! Chính việc 'đạn chệch hướng' này mới quan-trọng!

Việc đóng eo biển Ormuz đã là đề tài được giới quân sự tây phương nghĩ đến từ lâu.Từ lâu,các hải lộ vẫn là đề tài nghiên cứu về chiến thuật và chiến lược như eo biển Malacca,eo biển Dardanelles và Bosphore,eo biển Gilbraltar,eo biển Bab El Mandeb,kênh đào Panama,kênh đào Suez.Eo biển Ormuz là hải lộ chính cho việc chuyển vận dầu hoả trong vùng vịnh Ả Rập - Ba Tư.Việc đóng cửa có thể tạo khan hiếm trong một giai đoạn nhưng về lâu về dài,chính Iran là nước bị thiệt hại do việc không xuất cảng được dầu!
Liệu rằng Iran thực sự có khả năng đóng cửa eo biển Ormuz?Đại tá hải quân (capitaine de vaisseau) Hugues Eudeline thuộc CESM (Centre d'Enseignement Supérieur de la Marine) trong một phúc trình vào năm 2008 đã đưa ra các lượng-định về kinh-tế,quân-sự như thời-gian cần-thiết để các lực-lượng tây-phương tái- lập an-ninh trong vùng viịnh Ba-Tư để bảo đảm sự giao-thông hàng hải trong khu vực eo biển Ormuz...Theo ông,Iran có khả năng làm việc này trong một thời gian nhưng không thể kéo dài được vì khả năng can-thiệp hải-quân của Iran có giới hạn và phần lớn đã cũ kỹ.Nếu Iran chỉ đóng eo biển Ormuz,sẽ không có những hậu quả nghiêm trọng về vấn đề dầu hoả,nhưng nếu Iran mở rộng kiểm soát trong vùng vịnh Ba Tư và Ả Rập và đồng thời tấn công hạ tầng cơ sở sản xuất dầu hoả của những quốc gia trong vùng,điều này sẽ có một hậu quả nghiêm trọng về việc cung cấp dầu hoả khó có thể lượng định Về điều nhận định này,người ta có thể nói thêm là khả năng đe dọa của Iran là quan trọng vì với những hoả tiển 'tàu bắn tàu', 'tàu bắn máy bay',hoả tiển bắn máy bay hoặc chống hoả tiễn,hoả tiễn tầm ngắn,tầm trung và tầm xa,Iran có khả năng phá huỷ các cơ sở sản xuất dầu hoả của các nước Ả Rập vì các hạ tầng cơ sở sản xuất dầu hoả đều được xây dựng dọc theo bờ biển.Các tin tức cũng nói là Iran có khả năng đặt 700 thủy lôi trong vùng eo biển Ormuz và việc tháo gỡ không phải là có thể thực hiện trong một sớm một chiều!

Theo Bernard Hourcade của Trung Tâm Quốc Gia Nghiên Cứu Khoa Học (CNRS),một chuyên gia về Iran, nước này không có một quyền đặc biệt nào đối với eo biển Ormuz và mọi nước đều có quyền thông quá eo biển Ormuz.Sự đe dọa của Iran như thế có tính cách ngoại giao,thuộc về chiến tranh tâm lý!

Chánh quyền của Obama đã đe dọa dùng bạo lực quân sự để chống lại Iran nếu nước này đóng eo biển Ormuz.Để làm áp lực với Iran,Hoa Kỳ đã gởi hàng-không mẫu-hạm USS Carl Vinson đến vùng biển Ả Rập  để phối hợp với hàng không mẫu-hạm USS John Stennis. Hàng-không mẫu-hạm Carl Vinson được một tuần dương hạm và một diệt lôi hạm hộ tống. Hàng-không mẫu-hạm USS Abraham Lincoln đang ghé bến Thái Lan ngày thứ ba 17.01 cũng sẽ lên đường đến vùng này.

Phát-ngôn-viên hải quân Mỹ nói đây là công việc đổi phiên thường lệ vì USS John Stennis sẽ đi về Mỹ.Như thế,Mỹ sẽ duy trì sự hiện diện của hai hàng-không mẫu-hạm trong vùng và trong lúc chờ USS John Stennis về Mỹ, hải quân Hoa Kỳ có tại chỗ ba hàng không mẫu hạm!Trong lúc đó,Hoa Kỳ cũng loan báo việc e ngại về thái độ của Do Thái đối với Iran,một hình thức đe dọa quân sự khác!

Nhưng,cho đến nay,các đe dọa quân sự vẫn chỉ có tính cách 'diệu võ,dương oai',trên thực tế,các trừng phạt kinh tế đã bắt đầu và đây mới thực sự là hành vi cố ý gây hấn:Ngày 31 tháng 12,ông Obama đã đặt bút ký một đạo luật nhằm trừng phạt các công ty ngoại quốc có doanh vụ với ngân hàng trung ương Iran.Các đại diện của Hoa Kỳ đã làm áp lực để các doanh nghiệp,các ngân hàng và chánh quyền ngoại quốc chấp nhận đề nghị của Hoa kỳ. Timothy Geithner đã sang Nhật và Trung Hoa  để vận động với những nước này giảm thiểu nhập cảng dầu của Iran.Theo Financial Times,các xưởng lọc dầu tây phương đã bắt đầu giảm nhập cảng dầu của Iran ở thị trường tự do trong khi vẫn tiếp tục duy trì các khế ước đã có trước đó.Các định chế tài chánh tây phương cũng bắt đầu giảm giao dịch tài chánh với Iran!

Để chứng tỏ sự cương quyết của mình,Hoa Kỳ,Hoa Kỳ đã cho trừng phạt một ba công ty dầu hoả làm việc với Iran là Zhuhai Zhenrong Corporation(công ty của nhà nước Trung Hoa),Kuo Oil Pte Ltd của Singapour và FAL Oil Company Ltd,một công ty tư của Emirats arabes unis,trong số đó Zhuhai Zhenrong là quan trọng nhất vì công ty này nhập cảng dầu thô của Iran và xuất cảng sang Iran dầu lọc vì khả năng lọc dầu của Iran không đủ cung cấp cho nhu cầu trong nước và phải nhập cảng từ 30 đến 40% nhu cầu về dầu xăng.Các công ty này không còn được cấp phép xuất cảng sang Hoa Kỳ,không còn được các ngân hàng xuát nhập cảng Mỹ,các định chế tài chánh Mỹ tài trợ hay cho vay quá mười triệu đô la !Nhưng sự trừng phạt ảnh hưởng nặng nề đến  Zhuhai Zhenrong vì công ty này buôn bán hai chiều với Iran.

Trung Hoa,cũng như Nga,từ chối việc trừng phạt đối với Iran của Hoa Kỳ và việc trừng phạt Zhuhai Zhenrong được coi như là dấu hiệu cảnh cáo của Hoa Kỳ đối với Trung Hoa.Điều này cho thấy chánh sách về chánh trị và kinh tế của Hoa Kỳ là khống chế vùng Trung Đông,kiểm soát các dự trữ năng lượng trong vùng mà những dự trữ này quyết định sự phát triển nếu không muốn nói là sống còn của các đồng minh tây-phương và Á Châu của Mỹ.Nhưng ngoài đồng minh của Mỹ,các nước khác cũng cần phát triển và sống còn như Ấn Độ vừa qua cũng đã từ chối việc trừng phạt Iran.

Hiện đang có việc tìm kiếm các đồng minh trong vùng và Thổ Nhĩ Kỳ là nước được cả Mỹ và Iran vận động.Đằng sau vấn đề Iran,còn thấp thoáng vấn đề Syrie,Palestine và vấn đề an-ninh của Do Thái.Và việc chiến tranh Trung Đông bùng nổ vẫn là mối quan-tâm lớn!

Nhữ Đình Hùng
(cựu SV ĐHSPSG, ban Sử Địa, khóa 1963-1967)