Nhân vật số một
trong tương lai của Trung Hoa, Xi Jinping


Nhữ Đình Hùng

Xi Jinping, nhân vật số hai hiện nay của Trung Hoa và sẽ thay thế cho Hu Jintao trong tương lai (Xi jinping sẽ trở thành tổng bí thư đảng vào mùa thu năm nay và trở thành chủ tịch nước vào năm 2013), đã làm một chuyến công du qua các nước lớn kể từ tuần qua.Đây là một chuyến đi nhằm để tự giới thiệu với các nhân vật lãnh đạo các cường quốc,mặt khác, cũng là dịp để có một cái nhìn về tình hình các nước khác.

xijinpingXi Jinping, sinh năm 1953 tại Shaanxi, được coi là một nhân vật trầm tĩnh, có óc thực tiễn và có tinh thần cởi mở ,cải cách. Thân phụ ông, Xi Zhongxun, đã tham gia kháng chiến ở Trung Hoa ngay từ những ngày đầu, là một đồng chí thân cận của Mao Trạch Đông, từng giữ chức phó chủ tịch quốc hội, phó thủ tướng, nhưng đã bị thanh trừng trong cuộc cách mạng văn hoá vì bị ngờ là không trung thành với  Mao Trạch Đông...Xi Jinping đã bị gởi đi lao động cải tạo ở nông thôn trong thời gian đó.

Xi Zhongxun được phục hoạt dưới thời Đặng Tiểu Bình, được đánh giá là một nhà cải cách vì là người đã thành lập vùng kinh tế đặc biệt Shenzen, người thiên về quan niệm "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa" và thiên về thương thuyết thay vì đàn áp ở Tây Tạng. Đau lòng vì những hình ảnh đàn áp ở Thiên An Môn, ông không phát biểu chính thức kể từ 1989. Từ trần vào năm 2002, tiểu sử của Xi Zhongxun khá phổ biến ở Hồng Kông nhưng ngược lại, không phổ biến ở Bắc Kinh.

Thời gian đi lao động cải tạo ở nông thôn, Xi Jinping sống với các nông dân và có những kinh nghiệm về đời sống cùng cực của những người này. Ngay cả ông, trong thời gian lao động đó, đã phải sống trong một hang động. Năm 1975, ông được trở về Bắc Kinh, tiếp tục việc học và đảm trách các chức vụ trong đảng từ bí thư vùng leo dần đến trung ương đảng. Được như thế vì Xi Jinping thuộc về hàng ngũ 'những hoàng tử đỏ' nhưng cũng nhờ quyết tâm tranh đấu của ông. Ông thừa hưởng uy tín của thân phụ ông ,một kháng chiến quân từ buổi đầu, đã thành lập và chỉ huy lực lượng du kích miền Bắc Trung Hoa và hơn thế, một nhà cải cách. Nhưng ông có tham vọng riêng, có thể là để trả đũa lại thời kỳ phải đi cải tạo ở nông thôn. Về Bắc Kinh, ông cố học, cố hoạt động để  'đỏ' hơn các cán bộ ở Bắc Kinh. Nhưng không phải ông có được hậu thuẫn lớn trong đảng, bởi vì các 'hoàng tử đỏ' sau thời gian bị thanh trừng về cách mạng văn hoá đã không có những nỗ lực lớn để tiến thân như ông (Wei Jingsheng cũng là một hoàng tử đỏ, khi còn bé, ông được Giang Thanh bế, điều cho thấy gia đình ông rất thân cận với Mao Trạch Đông, nhưng ông này đã đi theo một con đường khác với Xi Jinping). Các chức sắc trong đảng hiện nay phần lớn đi từ đoàn thanh niên cộng sản mà lên nghĩa là không thuộc thành phần gia đình cách mạng buổi đầu, có thể có dị ứng với thành phần 'hoàng tử đỏ"!

Trong chuyến công du tuần vừa qua tại Hoa Kỳ, Xi Jinping thu hút được tổng thống Obama và phó tổng thống Joe Biden một mặt về cái nhìn của Trung Hoa đối với Hoa Kỳ và mặt khác, bảo đảm với Hoa Kỳ tính cách 'thụ động' của Trung Hoa về mặt quân sự và kinh tế cũng như trên chánh trường quốc tế!

Về phiá Mỹ, cách đón tiếp trọng thể với thảm đỏ dành cho Xi Jinping cho thấy toà Bạch Ốc đánh giá cao Xi Jinping. Hoa Kỳ như muốn 'đầu tư' vào vị phó chủ tịch Nhà Nước kiêm phó chủ tịch Ủy Ban Quân Ủy Trung Ương Đảng, nhằm vào việc cải thiện các liên hệ ngoại giao và thương mãi giữa Trung Hoa và Hoa Kỳ. Nhiều đề tài quan trọng đã được tổng thống Obama đề cập đến như việc tái quân bình cán cân thương mãi giữa hai nước (cán cân thương mãi Hoa Kỳ và Trung Hoa bị mất thăng bằng nghiêm trọng, kết khiếm 295,5 tỉ đô la trong năm 2011 về phía Mỹ), việc tái thẩm định giá trị đồng Yuan (Mỹ yêu cầu Trung Hoa tăng giá đồng Yuan nhằm giảm thiểu sự kết khiếm của Mỹ và giúp dễ xuất cảng hàng sang Trung Hoa), vấn đề nhân quyền và vai trò của Trung Hoa trong việc giải quyết các khủng hoảng quốc tế sau việc Trung Hoa phủ quyết về một quyết nghị về Syrie tại HĐBA vừa qua.

Trong khi đó, Trung Hoa bày tỏ quan ngại về sự yếu kém của đồng dollar đã khiến giá hàng nhập cảng từ Trung Hoa bị tăng lên, làm giảm sự tiêu thụ, gây khó khăn cho việc xuất cảng hàng Trung Hoa sang Mỹ. Tuy nhiên, Trung Hoa và Hoa Kỳ có những ràng buộc chặt chẽ vì...Trung Hoa sở hữu các công trái phiếu của Hoa Kỳ với một tổng trị giá lên đến 1.100 tỉ đô la!

Xi Jinping nói đến một bước tiến lịch sử mới giữa Hoa Kỳ và Trung Hoa trong khi vẫn bảo vệ mạnh mẽ lập trường của Trung Hoa. Xi Jinping nói là cuộc trỗi dậy của Trung Hoa trong ba thập niên vừa qua tạo thành một vận hội chứ không phải là một đe dọa đối với Hoa Kỳ.

Xi jinping cũng kêu gọi Hoa Kỳ chấm dứt mọi hình thức bảo vệ mậu dịch và đáp ứng các quan ngại của Trung Hoa về kinh tế và thương mãi bằng đối thoại và tham khảo. Ông cũng nói đến việc mong muốn là mọi người đều chơi chung một qui luật hiện hành liên can đến hệ thống kinh tế thế giới, có nghĩa là có một luồng trao đổi thuơng mãi quân bình không phải giữa Trung Hoa với Hoa Kỳ mà còn là trên toàn thế giới.

Khác với chủ tịch đương nhiệm Hu Jintao tránh né việc đề cập đến vấn đề nhân quyền, ông Xi Jinping đã đi vào vấn đề, thừa nhận một cách gián tiếp khi thảo luận với nữ ngoại trưởng Hillary Clinton và phó tổng thống Joe Biden rằng Trung Hoa gặp những thách đố lớn lao để cải thiện vấn đề nhân quyền trong một quốc gia có trên 1,3 tỉ dân, nhưng cũng đã nhấn mạnh việc Trung Hoa có những cố gắng để đáp ứng nguyện vọng và yêu cầu của nhân dân trong nước.

Về quan hệ Trung Hoa và Hoa Kỳ, Xi Jinping coi đó là chuyện 'nước chảy xuôi dòng' và nhấn mạnh đến thái độ tự chế của Trung Hoa đối với Mỹ trong các vấn đề gai góc như Tây Tạng, Đài Loan, Nhân Quyền và nhắc rằng trong cuộc khủng hoảng tài chánh và kinh tế từ năm 2008, Trung Hoa đã không ngừng hỗ trợ Hoa Kỳ.

Cách trình bày của Xi Jinping đã khiến phiá Hoa Kỳ tin rằng  với Xi Jinping, Trung Hoa sẽ dễ thảo luận hơn và sẽ chấp nhận cái nhìn của Hoa Kỳ và luật chơi do Mỹ đặt ra!

Chuyến đi của Xi Jinping tại Hoa Kỳ được coi là một thành công lớn xuyên qua cách tiếp đón được dành cho ông như việc được tổng thống Obama tiếp đón, thảo luận tại văn phòng bầu dục, nơi làm việc của tổng thống Mỹ, sau đó có những tiếp xúc quan trọng khác với bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng ngoại giao, phó tổng thống và quan trọng hơn cả, lần đầu tiên một viên chức chánh trị Trung Hoa được mời đi thăm Ngũ Giác Đài.

Những nghi thức danh dự mà Hoa Kỳ dành cho Xi Jinping cũng như vẻ dễ chịu của Xi Jinping không đủ để cải thiện liên hệ giữa hai nước Mỹ và Trung Hoa. Cả hai cần phải có những nhượng bộ lẫn nhau. Nhưng, xem chừng Hoa Kỳ chờ đợi những nhượng bộ của Trung Hoa khi Xi Jinping nắm chánh quyền thì đúng hơn. Nếu như việc thay đổi chánh sách có thể xảy ra vì có việc thay đổi nhân sự ở nhiều nước, điều này không hẳn phải xảy ra ở Trung Hoa vì tại đây, chánh sách do trung ương đảng đề ra. Đối với Xi Jinping, việc thảo luận có thể dễ dàng hơn vì ông này đã từng đi công tác ở Hoa Kỳ năm lần và có con gái học ở Harvard nhưng nhượng bộ lại là việc khác. Trong phát biểu của Xi Jinping, người ta có thể nhận thấy điều đó "Lịch sử chứng minh rằng mỗi khi mỗi bên giữa hai phiá đối xử tương đối tốt trước các vấn đề thuộc về lãnh vực thiết yếu và ưu tiên của phe bên kia, lúc đó bang giao giữa Trung Hoa và Mỹ tương đối yên tĩnh và ổn định; nhưng trong trường hợp ngược lại, sẽ có không ngớt những vấn đề..."

Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp/20.02.2012


Tham khảo:
http://fr.wikipedia.org/wiki/Xi_Jinping
http://www.marianne2.fr/Le-futur-numero-1-chinois-fils-pragmatique-d-un-guerillero-maoiste_a215547.html
http://www.temoignages.re/xi-jinping-en-visite-aux-etats-unis,54787.html
http://tempsreel.nouvelobs.com/monde/20120217.REU9824/la-visite-du-chinois-xi-a-washington-n-efface-pas-les-tensions.html