Những lý do cho việc bế tắc ngoại giao về Syrie.

Nhữ Đình Hùng

Hiện nay,người ta có thể thấy những bế tắc ngoại giao trong việc giải quyết cuộc khủng-hoảng ở Syrie.Lý do viện dẫn là có sự chống đối của Nga và Trung Hoa.Nhưng ngoài việc này ra,người ta cũng có cảm giác là những quốc gia tây phương không thực sự muốn can thiệp vào Syrie vì những lý do nội bộ.Và người ta e ngại việc can thiệp của những nước trong liên đoàn ả rập có nguyên cớ tôn giáo hơn là nhân đạo và đằng sau sự mong muốn can thiệp vào Syrie là nỗ lực be bờ chống lại Iran.Bài viết của ký giả Natalie Nougayrède trên nhật báo Le Monde ngày 14.03 dưới tựa đề "Les raisons de l'impasse diplomatique en Syrie" đã đưa ra những phân tích trong chiều hướng đó.

Theo bài viết trên,sứ mạng của cụu tổng thư ký LHQ Kofi Annan,đặc phái viên của LHQ và của liên-đoàn ả rập nhằm chấm dứt bạo động và khởi sự cho một cuộc thương thuyết chánhtrị ở Syrie đã gặp phải một sự từ chối mạnh mẽ của Bachar al Assad.Ông al-Assad đã trả lời cho ông Kofi Annan trong ngày thứ ba 13.03 và nguồn tin tây phương lượng giá là "hoàn toàn tiêu cực" và cho rằng "đối lập không làm được chi nhiều nếu không phải là quấy rối.Hiểm tai thực sự là tình hình trở thành tồi tệ và các quân đội có thể được Arabie Saoudite và Qatar cung cấp (cho quân nổi dậy).

Khi nhận được trả lời của al Assad,ông Kofi Annan đã liên lạc với ngoại trưởng Nga,cho ông này 24 giờ để thuyết phục ông al Assad làm giảm độ căng thẳng trong các tự vựng của Syrie,nếu không,ông Annan sẽ loan báo trong ngày 14.03 tại Genève việc Syrie hoàn toàn từ chối cộng tác!

Trong khi đó,tin tân hoa xã viện dẫn nguồn tin báo El Watan nói rằng Syrie đã phúc đáp cho ông Kofi Annan trong chiều ngày thứ ba và cả hai phiá đồng ý giữ kín các đề nghị và các phúc đáp ngoài tầm giới truyền thông nhằm tăng cường cơ may thành công cho sứ mạng của ông Kofi Annan.Theo nhật báo này,Syrie bày tỏ sự mong muốn hợp tác với ông Annan.

Ông Annan sẽ tường trình với LHQ từ Genève bằng 'vidéoconférence' về những kết quả đầu tiên về nhiệm vụ điều giải (mission de médiation) tại Syrie.Ông cho biết đã nhận được phúc đáp của ông al Assad nhưng nhiều vấn đề còn tồn tại và ông đã yêu cầu được làm rõÔng không đưa ra các chi tiết về lời phúc đáp của Syrie nhưng nói rằng tình hình  tại chỗ nghiêm trọng và bi thảm,mọi người cần biết là thời gian cấp bách và ông lo ngại Damas đang tính câu giờ!

Về phiá Nga,trong ngày thứ tư 14.03 đã có những chỉ trích đối với al-Assad nhưng về lý do chậm trễ trong việc cải cách sau khi ông al Assad tuyên bố sẽ có bầu cử lập pháp sắp tới.Nhưng Nga không quên hậu thuẫn cho al Assad khi nói vấn đề của Syrie do nhân dân Syrie quyết định và không có việc can thiệp từ bên ngoài.Cũng nhân dịp,ông Lavrov cho biết vũ khí do Nga bán cho Syrie không được dùng tới trong việc đàn áp quân nổi dậy.Một cách nhắc khéo cho các quốc gia tây phương là Nga bán cho Syrie các hoả tiễn phòng không!

Khác với trường hợp Libye trước đây là có sự thừa nhận tức khắc hội đồng quốc gia chuyển tiếp Libye và các nước tây phương cho thấy rõ nỗ lực vận động để lật đổ chế độ của Khadafi,trong lần này,với Syrie,áp lực không mạnh bằng.Theo ký giả Natalie Nougayrède,ngoại trừ lời tuyên bố chung của Barack Obama,David Cameron,Nicolas Sarkozy và Merkel vào tháng 08.2011 kêu gọi al Assad rời chánh quyền,không có vận động nào khác nhằm lật đổ chế độ ở Syrie.Trong cuộc tranh cử ở Pháp,đề tài Syrie không được nhắc đến như trong bài diễn văn ở Villepinte chỉ thấy nhắc đến Âu Châu và Cận Đông..Ngày 02 tháng ba tại Bruxelles,ông Sarkozy đã tuyên bố không có vấn đề tác động,trực tiếp hay gián tiếp,khi mà HĐBA chưa thiết lập sự ổn định pháp lý.

Ngoài ra,trong cuộc gặp gỡ Cameron và Obama  ở Washinton hôm nay 14.03,vấn đề Syrie cũng đã được đặt ra.Thủ tướng Anh e ngại sẽ có nội chiến và cách mạng ở Syrie trong khi "điều mà chúng ta mong mỏi là con đường nhanh nhất để chấm dứt sự giết chóc.Có nghĩa là chuyển tiếp hơn là nội chiến và cách mạng...Chúng ta sẽ phải duy trì áp lực tối đa để chuẩn bị cho sự chuyển tiếp này và làm việc để đạt tới cùng một mục đích,nhất là một quyết nghị mới của HĐBA LHQ .Trong khi đó,ông Barack Obama nói rằng 'ông Bachar al Assad sẽ phải rời bỏ chánh quyền...Vấn đề không phải là để biết ông sẽ rời chánh quyền nhưng mà là khi nào..Và để chuẩn bị cho ngày này,chúng ta sẽ tiếp tục dựa trên các kế hoạch để hỗ trợ các khát vọng chánh đáng của nhân dân Syrie".Phát ngôn viên bộ ngoại giao Hoa Kỳ cũng nói đến việc Nga và Trung Hoa bắt đầu nhích sát lại các cường quốc khác về vấn đề Syrie 'những hố sâu chia rẻ chúng tôi bắt đầu lấp dần" theo lời Victoria Nuland,phát ngôn viên bộ ngoại giao.Được biết trong ngày thứ tư,một đặc phái viên của Trung Hoa,thứ trưởng ngoại giao Zhang Ming đã được các cố vấn của tổng thống Pháp tiếp,trong số có Jean-David Lévitte,trong khuôn khổ tham khảo ngoại giao quốc tế về Syrie

Về phiá Nga,nước này đã có những tiếp xúc với liên đàn ả rập ngày 10.03 vừa qua.Liên đoàn cho biết Nga đã đồng ý với kế hoạch ngày 22 tháng giêng nhằm đặt al Assad  ngoài lề chánh trị nhưng Nga nói không có việc đó.Nga đã  có những vận động về truyền thông để nói họ không ủng hộ chế độ al Assad nhưng ủng hộ công lý.Nhưng xem chừng Nga cũng tìm cách kéo dài thời gian...Nếu như Nga chỉ trích al Assad đã quá chậm trễ trong các cải cách chánh trị,nước này cũng nhắc nhở Damas về hiểm tai có leo thang trong cuộc khủng hoảng nếu như không theo lời khuyên của NGa.Lời khuyên đó là Syrie nên chấp nhận các quan sát viên quốc tế độc lập và việc 'đồng thờĩ ngưng bạo động cả ở hai phía.Nga nhấn mạnh đến việc đặt ngang hàng các bạo động của chế độ Damas và của phe đối lập.Những điều đề nghị của Nga không được tây phương chấp nhận.Trong một cuộc phỏng vấn dành cho báo Le Monde,một nhân viên của tổ chức Y sĩ không biên giới,với tư cách riêng,cũng đưa ra những nhận xét giống như của Nga.Người ta nói đến Nga và Trung Hoa đã cho Syrie 'quyền được giết'.Nhưng việc thông giải quá rộng quyết nghị 1973 cho Libye đi từ bảo vệ thường dân ở Benghazi đến oanh tạc Tripoli và lật đổ chế độ Khadafi đã khiến khó lên án Nga và Trung Hoa.Rony Brauman,y sĩ và người viết tiểu luận,trong một phỏng vấn dành cho Le Monde đã nói đến sự cần thiết phải chấm dứt bạo động chứ không phải lật đổ chế độ và cũng nói đến hậu ý của các nước trong liên đoàn ả rập.Trong lời kêu gọi 'tất cả đoàn kết cho Syrie ' do ông chủ trương,không có chữ ký của...Bernard-henry Levy!

Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp/14.03.2012