Miến Điện:đảng của bà Aung San Suu Kyi thắng lớn!




Bầu cử lập-pháp ở Miến-Điện:một bước tiến hướng về thay đổi một cách dân-chủ.

miendienMiến-Điện, danh xưng hiện nay Myanmar, dưới danh xưng chanh-thức Cộng-Hoà Liên-Hiệp Myanmar, tiếng Miến Điện là Pyidaungzu Myanma Naingngandaw, danh xưng cũ là Liên-Hiệp Miến Điện (Union de Birmanie rồi Union Myanmar),là một quốc-gia thuộc Đông-Nam-Á có biên-giới chung với Bangladesh (193 km),Ấn-Độ (1463km),Trung-Hoa (2185 km),Lào (235 km) và Thái-Lan (1800 km),như thế đường biên-giới trên đất liền kéo dài 5876 km.Về phía tây-nam,Miến-Điện tiếp-giáp với vịnh Bengale,phía nam với biển Andaman, có một duyên hải kéo dài khoảng 2000 cây-số.

Miến-Điện là quốc-gia lớn nhất ở Đông-Nam-Á, diện-tích 678.000 cây số vuông với một dân-số ước lương 54 triệu dân. Phần lớn dân chúng sống trong vùng đồng bằng nằm ở giữa nước Miến-Điện,nơi có hai sông Irrawady và Chindwin (vùng Thương Miến Điện) và trong vùng lưu vực sông Irrawady và đồng bằng Sittang (Hạ Miến-Điện)

Nước Miến-Điện được Vương Quốc Anh trao trả độc-lập ngày 04.01.1948 với danh-xưng chánh-thức theo tiếng Anh là Burma hay Union of Burma (Liên-hiệp Miến-Điện).. Danh-xưng  theo tiếng Miến-Điện là Myanmar, Myanmah () hay Bama (), danh-xưng Myanmar có tính-cách văn-chương còn Bamar là cách gọi bình-dân.Danh-xưng Liên-hiệp Miến-Điện cho thấy tính cách đa chủng-tộc của nước này.

Nước này trở thành Cộng-hoà xã-hội chủ-nghĩa liên-hiệp Miến Điện vào 04.01.1974 trước khi trở lại thành Liên-Hiệp Miến-Điện ngày 23.09.1988 và trở thành Liên-Hiệp Myanmar vào ngày 18.06.1989.Sau đó,nhóm quân-phiệt cầm quyền lại đổi thành Cộng-hoà Liên-hiệp Myanmar vào ngày 21.10.2010,cùng lúc vói việc thay đổi quốc-kỳ và quốc-ca.

Nước Miến-Điện sau cuộc đảo chánh 1962 bị đặt dưới chế-độ độc-tài quân-sự Mác-xít đặt dưới quyền lãnh-đạo của Ne Win, ông này nắm các chức thủ tướng, quốc-trưởng, thủ-lãnh đảng duy nhất 'đảng của chương trình xã hội Miến Điện'. Ông Ne Win bị giới quân-sự "Hội đồng Nhà Nước để tái lập luật pháp và trật tự" lật đổ vào năm 1988, và Hội Đồng này vào năm 1997 đổi tên thành "Hội Đồng Quốc Gia vì Hoà Bình và Phát Triển". Dưới sự lãnh-đạo của phe quân-sự, Miến-Điện bị các tổ chức nhân-quyền quốc-tế đánh giá là một trong những nước tồi tệ nhất trong lãnh-vực tự do công-dân như tự-do báo-chí và nhân-quyền hầu như không hiện-diện, quyền tư-pháp không được độc-lập với quyền hành-pháp và các đảng đối-lập bị cấm.

Quân-đội (Tatmadaw),khoảng 400.000 người,có một ngân-sách chiếm 50% PNB,cùng với cảnh-sát, là hai cột trụ của chế-độ. Ngoài nhiệm-vụ bảo-vệ đất nước,quân-đội Miến-Điện hợp tác với cảnh-sát trong việc duy trì trật-tự.

Năm 1990, phe quân-sự để bà Aung San Suu Kyi và liên-đoàn quốc-gia dân-chủ của bà ra tranh cử lập pháp với hi-vọng chính-đáng-hoá việc cầm quyền của họ nhưng đã bị bất ngờ: bà Aung San Suu Kyi và nhóm của bà đã được 80% phiếu bầu. Phe quân sự  đã không thừa nhận kết-quả cuộc bầu cử và đặt bà Aung San Suu Kyi dưới sự quản thúc.

Thái độ của phe quân-sự đối với bà Aung San Suu Kyi rất mập mờ. Uy tín của bà tại Miến Điện khá lớn vì bà là con gái một anh hùng dân-tộc của Miến Điện:tướng Aung San. Hơn thế,năm 1991, bà được giải Nobel về Hoà Bình, điều này cũng giúp cho bà được bảo vệ nhiều hơn. Dưới nhiều cớ khác nhau, bà đã bị đặt dưới sự quản thúc nhiều lần, lần cuối vào ngày 11.08.2009 vì đã chứa chấp một người Mỹ, ông John Yettaw,trong hai ngày (ông này,ngày 04.05.2009 đã bơi qua một hồ nước để đến nhà bà). Ngày 13.11.2010,bà được trả tự do.

Ngày 04.02.2011,Thein Sein được bầu làm tổng-thống. Ông này đã cho tuyển dụng các cố vấn dân-sự và trong số đó có những người hướng về việc tôn trọng nhân quyền. Một số các viện-pháp được đưa ra cho thấy dấu hiệu cởi mở như bãi bỏ phòng kiểm duyệt,cho phép xử dụng ăng-ten 'parabolique' để bắt các đài ngoại-quốc, mở ngỏ internet,phóng-thích một số tù nhân chánh-trị,cho phép đình-công và lập nghiệp-đoàn và nhất là việc ngừng dự án xây đập nước trên sông Irrawaddy do Trung Hoa tài trợ nhưng bị dân chúng phản đối...

Chánh quyền 'dân-sự' này vẫn còn bị phe quân nhân kiểm soát nhưng đã có những bước tiến về dân-chủ như:
-Liên-đoàn quốc-gia dân-chủ của bà Aung San Suu Kyi  trở thành hợp pháp từ ngày 13.12.2011.Bà Aung San Sư Kyi được tự do đi lại để tự do vận-động kể từ khi được trả tự do vào ngày 13.11.201-Kiểm duyệt báo chí và việc vào Internet được thả lỏng.
-quyền đình công và nghiệp đoàn được biểu quyết ngày 13.10.2011
-Một ủy ban quốc gia về nhân-quyền được thành-lập.
-Trong tháng 10.2011,6359 tù nhân được phóng-thích vì lý do nhân đạo,trong số có 220 tù nhân chánh trị (Số tù nhân chánh trị ước lượng khoảng 2000 người),ngày 13 tháng giêng 2012,lại có thêm 651 tù nhân chánh-trị khác được phóng thích.
-18.08,Thein Sein kêu gọi các nhóm sắc tộc nổi dậy thảo luận,ngày 12.01.2012 một thoả hiệp ngưng bắn được ký kết tại Hpa-An,thủ phủ của tỉnh Karen giữa đại diện chánh-quyền và đại diện Liên-hiệp Quốc -Gia Karen.Cuối tháng giêng,một thoả hiệp hoà bình được ký kết tại Taunggyi giữa đại diện chánh quyền và lực lượng quân sự nam Shan.

Trước những dấu hiệu hướng về dân chủ của Miến Điện,ngày 30.11.2011,bà Clinton,ngoại trưởng Mỹ, đã đến thăm Miến Điện, đây là lần đầu tiên một viên chức cao cấp Mỹ đến thăm Miến Điện kể từ 1955. Bà Clinton trong dịp này đã tiếp xúc với Thein Sein và với bà Aung San Suu Kyi.

Nhưng bước tiến hướng về dân chủ quan trọng nhất đối với Miến điện là cuộc bầu cử lập pháp một phần diễn ra vào ngày 01.04.2012. Trong cuộc bầu cử này, đảng của bà Aung San Suu Kyi, Liên Đoàn Quốc Gia Dân Chủ (LND = Ligue Nationale Pour La Démocratie) đã chiếm được từ 40 đến 44 ghế trên tổng số 45 ghế cho cuộc bầu cử một phần này. Số 45 ghế này được phân chia 37 ghế cho Hạ Viện (tổng số 440 ghế),6 cho thượng viện và hai cho vùng.Kết quả chánh thức của năm đơn vị bầu cử còn lại chưa công bố nhưng đảng quốc gia dân chủ Shan nói là họ thắng ở đơn vị Bắc Shan.

Bà Aung San Suu Kyi đã thắng ở đơn vị Kawhmu. Được biết đảng LND của bà Aung San Suu Kyi tranh cử trong 44 đơn vị bầu cử trên tổng số 45. Nhưng dù cho đảng LND toàn thắng, chánh-quyền của ông Thein Sein cũng không có gì phải lo ngại, đảng của chánh quyền,Liên Đới và Phát Triển (USDP) chiếm 80% ghế trong cuộc bầu cử 2010 và theo hiến pháp hiện hành,một phần tư dân biểu là quân nhân hiện dịch được chỉ định§

Với thắng lợi của đảng LND, điều mà có lẽ ngay nhà cầm quyền Miến Điện hiện tại cũng mong muốn, Miến Điện có thể ra khỏi sự 'cấm vận' của những quốc gia tây phương, điều đã làm kinh tế của nước này bị 'nghẹn thở'. Bằng cách hướng về dân chủ một cách không bạo động và được đặt dưới sự kiểm soát của quân-đội, nhóm cầm quyền hiện nay mong muốn đưa bà Aung San Suu Kyi vào bàn cờ chánh-trị. Nhà cầm quyền Miến Điện có lẽ không muốn thấy một cuộc cách mạng 'kiểu ả rập' vì việc đóng chặt biên giới và sống trong chế độ tự túc không bảo vệ được các nhà độc tài. Việc hướng về dân chủ hiện nay ở Miến Điện lo do sự mong muốn và đặt dưới sự kiểm soát của nhà cầm quyền

Đồng ý là dù toàn thắng, đảng LND cũng mới chỉ là một giọt nước trong tiến trình dân chủ (44 đại biểu trên 1158 đại-biểu), nhưng là một thắng lợi lịch sử, một giai đoạn quyết-định, một bước giúp giải toả cấm vận của tây phương và bằng từng bước thảo luận với nhà cầm quyền hiện tại, bà Aung San Suu Kyi đang nối gót Nelson Mandela hay Vacla Havel trong cuộc tranh đấu cho tự do. Nhưng những người tranh đấu cho tự do cũng biết rằng phong trào dân chủ hiện nay cũng còn mong manh khi mà quốc hội vẫn do đa số theo chánh quyền nắm giữ. Cuộc tranh đấu còn dài và cần nhiều sáng suốt. Điều thấy trong lời kêu gọi của bà Aung San Suu Kyi là phải tránh mọi sự quá đà.

Nhữ Đình Hùng/tin tổng hợp.02.04.2012

Tham khảo:
Wikipédia
http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2012/03/24/birmanie-une-ouverture-en-demi-teinte_1674877_3216.html
http://lci.tf1.fr/monde/asie/birmanie-aung-san-suu-kyi-et-maintenant-7105396.html
http://www.lepoint.fr/monde/birmanie-elue-deputee-aung-san-suu-kyi-entre-dans-l-histoire-02-04-2012-1447579_24.php
http://www.atlantico.fr/decryptage/elections-legislatives-birmanie-pas-vers-changement-democratique-francois-robinne-322248.html