TỪ NỌC NẠN (BẠC LIÊU) ĐẾN TIÊN LÃNG (HẢI PHÒNG)
Lê Quang Huy
Đầu năm 2012, dân Việt xôn xao với vụ việc xung đột vũ trang giữa người dân và lực lượng vũ trang trong một vụ cưỡng chế đất sai luật tại Tiên Lãng (Hải Phòng). Vụ cưỡng chế này đã để lại nhiều hậu quả xấu cùng những tai tiếng đối với chính quyền huyện Tiên Lãng về việc làm sai luật, sử dụng lực lượng vũ trang quá mức cần thiết và những khuất tất trong việc thu hồi đất.
Vụ việc ở Tiên Lãng làm tôi liên tưởng đến vụ án Nọc Nạn. Đó là vụ án lớn về tranh chấp đất đai xảy ra năm 1928 tại làng Phong Thạnh, quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu giữa một bên là gia đình anh em nông dân Biện Toại, Mười Chức và bên kia là giới địa chủ và quan chức chính quyền thực dân Pháp. Vụ án là một ví dụ điển hình của chính sách phân chia và quản lý ruộng đất bất công tại Nam Kỳ dưới thời Việt Nam thuộc Pháp. Sau này, vụ án được chính quyền CHXHCN Việt Nam coi như một biểu hiện của sự đấu tranh và phản kháng của người nông dân với chính quyền thực dân Pháp.
Trước kia, gia đình Biện Toại, Mười Chức là những người dân nô lệ sống trong chế độ thuộc địa. Còn nay, người dân Tiên Lãng (mà cụ thể là gia đình ông Đoàn Văn Vươn, những người chống lại lệnh cưỡng chế) lại là những công dân sống trong một quốc gia độc lập, một xã hội “dân chủ, công bằng, văn minh”. Thế thì vì lẽ gì họ phải chịu cảnh ngộ tương tự như anh em Biện Toại, Mười Chức ? Phải chăng đây là “một ví dụ điển hình của chính sách phân chia và quản lý ruộng đất bất công tại Việt Nam ngày nay” và là “một biểu hiện của sự đấu tranh và phản kháng của người nông dân với chính quyền CHXHCN Việt Nam” ???
Việc thi hành lệnh cưỡng chế sai luật của chính quyền huyện Tiên Lãng đã quá rõ ràng và đã bị nhiều người lên tiếng phản đối. Thậm chí GS Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ tài nguyên và môi trường, đã vạch rõ những sai trái, tùy tiện trong việc áp dụng Luật đất đai của chính quyền Tiên Lãng và sẵn sàng lên tiếng đối chất với họ. Ông cho rằng chính quyền huyện Tiên Lãng đã hoàn toàn sai trong vụ việc này và ông còn nói : “Thừa nhận mình sai là cách duy nhất huyện Tiên Lãng làm … đúng”
Điểm lại những bài báo tường thuật vụ việc này, mọi người đều thấy việc cưỡng chế sai luật này đã thể hiện rõ những sai trái (hay “bản chất” ?) của những người lãnh đạo huyện Tiên Lãng : cố tình vi phạm pháp luật, tráo trở và tàn ác với dân, khuất tất trong việc sử dụng và phân phối đất đai.
Là những người hành pháp mà họ giải thích quanh co về thời hạn giao đất và thu hồi đất theo luật cũ (Luật đất đai năm 1987) mà phớt lờ luật hiện hành (Luật đất đai 1993). Theo họ, đất được giao cho ông Vươn để nuôi trong thủy sản vào ngày 04.10.1993, còn Luật đất đai 1993 chỉ có hiệu lực từ ngày 15.10.1993, vì thế quyết định giao đất cho ông Vươn phải được điều chỉnh theo Luật đất đai cũ của năm 1987 (!?!). Họ không biết rằng luật mới có hiệu lực thay thế luật cũ và rằng luật phải được áp dụng như thế nào để có lợi nhất cho những đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của luật ? Ngoài ra, họ còn không đưa ra được bất kỳ căn cứ nào để giải thích cho việc thu hồi đất của họ. Họ thật sự không rành luật hay cố tình không rành luật ? Thật là một trò đùa dai lố bịch.
Khi bị dân kiện, họ hứa với dân nếu dân chịu rút đơn kiện thì họ sẽ tiếp tục cho thuê đất nhưng khi dân rút đơn họ lại giở trò tráo trở, quay ngoắt 180o tiếp tục đòi đất và cưỡng chế đòi đất. Khi tiến hành cưỡng chế, họ sử dụng cả một lực lượng công an hùng hậu được vũ trang đầy đủ chẳng khác nào đi trấn áp tội phạm. Có cần thiết phải “sắt máu”, phải “chuyên chính” như thế không ? Đây đúng là một điển hình của việc “chuyên chính với kẻ thù” : đối với bất cứ “kẻ thù” nào của “chế độ”, cứ đưa công an vào cuộc trấn áp là xong tất.
Khi được báo chí đề nghị trả lời đất này sẽ dung làm gì, phân cho ai sau khi được thu hồi thì họ lại trả lời gọn lỏn “Vấn đề này không thể công khai được !?!”. Tại sao chính quyền lại không thể công khai chuyện sử dụng và phân phối đất ? Đất đai thuộc sở hữu toàn dân mà người dân lại không được biết kế hoạch sử dụng đất à ? Có Trời mới biết !
Ngày xưa, vụ án Nọc Nạn được đưa ra xét xử tại Tòa Đại hình Cần Thơ và phần thắng cuối cùng đã thuộc về gia đình Biện Toại, dù một số người thân của ông đã bị thiệt mạng trong cuộc xung đột. Còn ngày nay, không biết số phận gia đình ông Đoàn Văn Vươn thì sao ? Chống lại người thi hành công vụ là cái sai rất rõ ràng của gia đình ông Vươn và hy vọng luật pháp sẽ có những phán quyết công bằng và hợp lý cho hành động này. Nhưng còn những quyết định sai trái về pháp luật và đạo lý của chính quyền Tiên Lãng dồn người dân đến bước đường cùng, buộc họ phải đứng lên làm “Jacquou, người nông dân nổi dậy” thì sao ?
Lê Quang Huy (14.01.2012)
(Cựu SV ĐHSPSG, ban Pháp văn, khóa 1982-1986)