Pháp : Năm học mới khai giảng với nhiều chống đối


Nguyễn thị Cỏ May

Sáng ngày 5 tháng 9, Pháp có 12 triệu học sinh, từ Mẫu giáo tới Trung học, cùng nhau tới trường nhập học dưới sự giảng dạy của 840 000 Giáo chức . Trước ngày khai giảng, dư luận báo chí, nhứt là các báo khuynh tả, lên tiếng công kích chánh sách giáo dục của đương kim Chánh phủ, một cách tổng quát, là thất bại . Bảng tổng kết thành quả Giáo dục 5 năm làm Tổng thống của Ông Sarkozy không thực hiện được đầy đủ chương trình cải tổ về sự phân phối học sinh theo địa phương, đào tạo giáo chức, phấn đấu chống lại học sinh bỏ học, cải thiện tính đa dạng về mặt xã hội của học sinh ở Trung Học Đệ I và Đệ II cấp ... . Chênh lệch về thành quả học hỏi không san bằng được như chủ trương, trái lại có xu hướng thuận lợi cho học sinh gia đình khá giả . Nhìn chung, học sinh ngày nay, phần lớn, có trình độ hiểu biết rất sa sút . Khoảng cách thua kém của 10 % học sinh học dở quá lớn đối với 10 % học sinh học giỏi .

Sự phân hóa học sinh ra làm nhiều thành phần khác nhau do những hiện tượng mang tính liên lập :  trình độ hiểu biết trung bình của học sinh trung học sa sút, khoảng cách quá lớn giữa học sinh giỏi và học sinh kém, và sau cùng, sự thành công của học sinh ngày càng thấy rõ là do hoàn cảnh xã hội, tức của gia đình khá giả và có học .

Nhận xét này vừa được cập nhật hóa cho học sinh Pháp 15 tuổi khi so sánh  với học sinh các quốc gia khác . Đáng quan tâm là các Cô, các Cậu Thạc sĩ (Masters, hiểu theo Việt nam ngày nay) gốc dân các thành phố thuộc diên « vùng giáo dục ưu tiên », tức những thành phố mất an ninh và học sinh gốc phi châu đen và á-rập, phần lớn bỏ học, ngày nay không thể viết đúng chánh tả chẳng hạn như:  a với à, on (đại danh từ) với ont (động từ avoir, ngôi thứ 3 số nhiều ), ou (= hoặc, hay là ) và (=ở đâu hay  hay đại danh từ ), hoặc không phân biệt được état (Nhà nước, Quốc gia) với état ( trạng thái ) hoặc sai văn phạm trong những câu thông thường như «la solidarité social (phải viết: sociale ), à baisser ( phải viết : a baissé ),  les états on réagit (phải viết: les états ont réagi )… ».  Ở những thành phố «nhạy cảm» ngoại ô Paris có tới 85 % thanh thiếu niên 15 tuổi gốc phi châu và á-rập không có bằng cấp, tức không học xong một cấp học phổ thông hay chuyên nghiệp nào hết cả .

Nếu ở Việt nam, người ta sẽ an ủi «Con vua thì lại làm vua . Con sải ở chùa lại quét lá đa ». Nhờ phước đức ông bà để lại, trẻ con gia đình Việt nam phần lớn không thuộc thành phần phá làng phá xóm và đều học «được» và lo làm ăn, lập gia đình.

Nhưng trong mùa khai giảng niên khóa năm nay, nổi cộm hơn hết là những chống đối, giáo chức chống Chánh phủ, lãnh đạo tôn giáo với chương trình giáo dục, …

Đại diện Chánh phủ, Ông Tổng trưởng Giáo dục Luc Chatel tuyên bố trấn an Phụ huynh học sinh « Sáng nay, mỗi con em chúng ta đều có một Thầy hoặc một Cô giáo » .


Vài nét về đặc tính min phí và cưng bách của Giáo dục Pháp

tựu trươngTheo luật của Jules Ferry ngày 28 tháng 03 năm 1882, Giáo dục trở thành cưỡng bách và miễn phí đối với trẻ con 2 giới, tuổi từ 6 tới 13 .

Việc dạy dổ có thể tổ chức tại các trường tiểu và trung học, tại các trường công hoặc tư, hoặc dạy ngay tại tư gia do chính người cha trong gia đình đảm trách, hoặc bởi một người nào khác được người cha chọn lựa.

Đến năm 1936, luật của ông Jean Zay nâng lên 14 tuổi là lớp tuổi trẻ con bị cưỡng bách giáo dục.

Luật Jean Zay còn nhằm mở mang trường học, mở rộng Cấp Trung học. Và cũng từ đây, Chánh phủ  mở rộng Trường Trung Học (Le Collège) Cấp phổ thông .

Năm 1959, nền Đệ V Công Hòa ra đời, TT de Gaulle ban hành luật qui định Giáo dục cưởng bách và miển phí cho trẻ con tới 16 tuổi . Luật còn qui định phạt những gia đình nào không tuân thủ như không cho con đi học, sẽ bị cắt mọi trợ cấp cho gia đình.


Luân lý và Giới tính đưa vào chương trình học

tưu truơngMôn Luân lý đưa vào chương trình dạy cho trẻ con Tiểu học bị nhiều người chỉ trích. Kẻ cho rằng vô bổ, lỗi thời, đưa học đường trở lại thế kỷ XIX xa xưa trong lúc chúng ta đang ở vào thế kỷ XXI . Có người châm biếm rằng đó đâu phải là điều mới lạ vì chỉ lập lại điều đã ghi vào chương trình từ năm 2008, nay chỉ được sơn lại một lớp nước sơn mới vì môn Luân lý đã có trong chương trình nhưng « thầy không thèm dạy, trò cũng không muốn học » . Nhưng Ông Tổng trưởng Giáo dục Luc Chatel thuyết phục về  việc dạy môn Luân lý « Phương pháp sư phạm không quan trọng miễn Thầy Cô truyền đạt cho trẻ con được một số giá trị đạo đức . Như trong lớp, gợi ý cho học sinh thảo luận để phân biệt được điều tốt với điều xấu, biết tự trọng và kính trọng kẻ khác... » .

Nhưng nhiều người vẫn đặt câu hỏi lớn là dạy môn Luân lý (hay Đạo đức) mà là thứ Luân lý nào đây ?

Năm 2005, Ông François Fillon làm Tổng trưởng Giáo dục đã đưa Quốc ca và chào cờ vào học đường . Hai năm sau, Ông Sarkozy, trước khi làm Tổng thống, cũng đã tâm đắc vấn đề Luân lý phải được giảng dạy trong nhà trường . Ông tuyên bố «việc làm trước nhứt của ông là chỉ thị cho Tổng trưởng Giáo dục đưa môn Luân lý vào học đường » . Nên năm 2008, Tổng trưởng Giáo dục Xavier Darcos đã đưa môn Luân lý vào chương trình học cho dạy những câu như « Tiên học lễ, hậu học văn ; Thương người như thể thương thân ; Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng,… » .

Sử gia Jacques Gimard phê phán "Dạy luân lý cho trẻ con là điều tốt, nhưng không thật sự hay..."  Tại sao xã hội không có thái độ xử lý nghiêm chỉnh tư cách của người lớn, nhứt là tư cách của một số lớn chánh khách ? Như vụ DSK làm tổn thương người phụ nữ ? Vụ Bernard Tapie, Cựu Bộ trưởng Thành phô của Chánh phủ Mitterrand, qua cú téléphone của vị lãnh đạo, được mượn ngân hàng hàng tỉ bạc để kinh doanh, rồi bị điều tra, tịch thu tài sản, và sau cùng được đền thiệt hại hằng nửa triệu euros, khỏi chờ phán quyết của Tòa án thẩm quyền. Hay như một chánh khách tả phái giải thích tình trạng bạo loạn tại các thành phố ngoại ô Paris có đông dân phi châu cư ngụ « Bạo loạn là nơi ẩn trú cuối cùng của những người bất lực » .

Năm 2001, trong trận banh giữa Algérie-Pháp, có TT Chirac và Thủ tướng xã hội Jospin tham dự, lúc vừa trổi quốc thiều và cầu thủ Pháp vừa cất tiếng hát Quốc ca thì khán giả người Algérie, dân cư ngụ ở Pháp hay công dân Pháp từ lâu, kẻ hét, người huýt sáo miệng, la ó phản đối. Hai vị lãnh đạo quốc gia không có một phản ứng thích hợp .

Về thay đổi nội dung, chương trình ở Cấp Trung học Đệ I cấp qui định phải lượng giá học sinh lớp 5ème ( như Đệ VI hay Lớp 7 trước 75 ở Sài gòn) về Pháp văn và Toán . Năm tới việc kiểm soát trình độ lớp 5ème sẽ trở thành phổ quát . Điểm này làm cho Nghiệp đoàn Giáo chức lên tiếng lo ngại vì cho rằng Chánh phủ muốn gạn lọc để chuyển hướng trẻ con sớm thay vì để cho tất cả học hết năm cuối Trung Học Đệ I cấp rồi mới chuyển hướng .

Ngoài ra, chương trình giáo dục năm nay còn có vài chi tiết mới nhưng hoàn toàn không làm thay đổi về căn bản, như ở lớp 1ère, thi môn Pháp văn, thi thêm môn Sử Địa hay Ngoại ngữ cho Ban Sinh ngữ . Qua năm sau mới thi các môn khác để có Văn Bằng Tú Tài .

Những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt sẽ được một giáo chức kèm sát để nâng đỡ, mỗi tuần 2 giờ .

Và điểm mới sau cùng là môn Triết đem dạy từ lớp 2nd (Đệ Tam hay Lớp 10 ở Việt nam trước 75) .Trước đây, Triết chỉ dạy ở Lớp Cuối chương trình Trung học (Đệ I hay Lớp 12 ở Việt nam trước 75) . Có một số trường từ năm nay học buổi sáng, buổi chiều thể dục / thể thao .

Tiếp theo môn Luân lý đưa vào nhà trường, năm nay môn Giới tính cũng được đưa vào giảng dạy trong chuơng trình Lớp 1ère S của Ban Khoa học, đó là môn « Khoa học và đời sống Quả Địa cầu » . Vatican phản ứng trong cuộc thảo luận về chương trình môn Giới tính . Trong môn này, có phần lý thuyết « Trở thành Nam hay Nữ », phân biệt « Bản sắc giới tính và vai trò của giới tính trong sự chuyển hướng sinh lý » trở thành đề tài nhiều phê phán .

Theo Vatican, việc giảng dạy môn giới tính sẽ mặc nhiên đưa lý thuyết giới tính vào đầu óc non nớt của thiếu niên .

tựu trườngHội Gia đình Công giáo và 80 Dân biểu của Đảng cầm quyền UMP kêu gọi ký tên phản đối vì trong mục này, có những câu gây tranh cãi như « Theo sinh học, chúng ta được nhận diện Nam / Nữ nhưng  không phải vì vậy mà chúng ta có thể tự nhìn nhận mình thật sự là Nam hay Nữ » . Lý thuyết này nhắc lại tư tưởng về giới tính theo ảnh hưởng xã hội của Simone de Beauvoir « Người ta sanh ra không phải tự nhiên là phụ nữ, mà xã hội làm cho con người ta trở thành phụ nữ » .

Những người phản đối cho rằng lý thuyết về giới tính đưa vào chương trình học gây tranh cãi hiện nay là do sự vận động gây áp lực của những người đồng tính vì lực lượng này rất mạnh và hơn nữa trong giới xuất bản chắc chắn không thiếu thành phần bất thường này .

Nhưng cũng có một số đông đảo giáo chức lên tiếng tranh đấu bảo vệ Chương Giới tính trong chương trình khoa học phải được áp dụng ngay trong niên khóa này .

Về môn Sử không có thêm bớt gì mới . Chỉ có tiếng « Shoah » không ghi ngay ở tít của Chương sách bị nhà văn Do thái Claude Lanzmann lớn tiếng công kích là lịch sử Pháp đã bỏ thảm trạng Do thái bị Đức quốc xã tàn sát . Theo ông, thảm trạng Do thái là điều không bao giờ được tách rời khỏi lương tâm của người Pháp !


Thầy Cô biểu tình và đình công

Ông De Gaulle nói một câu trở thành thời danh « Pháp có hơn 300 thứ phó-mát (fromage) nên cai trị nước Pháp là một điều khó khăn » . Nên nói thêm « không biểu tình, đình công, không phải là người Pháp » . Chỉ có xứ Pháp là nơi duy nhứt ở Âu châu công chức biểu tình, đình công. Cả Cảnh sát, San-đầm cũng biểu tình, đình công đòi được an ninh khi hành nghề !

Giáo chức biểu tình là chuyện bình thường . Giáo chức biểu tình còn kéo thêm học trò và phụ huynh biểu tình ủng hộ . Và nay, giáo chức biểu tình dưới một hình thức « ngoạn mục » hơn, đáng nhắc lại câu hỏi «  Dạy luân lý nhưng thứ luân lý nào đây ? » .

Chuẩn bị khai giảng năm học mới, giáo chức biểu tình phản đối có 80 000 giáo chức đi hưu trí và không được thay thế từ năm 2007 tới năm 2012 . Biểu tình đòi cải thiện đời sống, phản đối chánh sách mới tuyển dụng giáo chức với bằng cấp cở Masters mà không được đào tạo ở Trường Sư phạm như trước giờ, phản đối trường sở xuống cấp do ngân sách bị thu hẹp .

Hôm cuối tháng 9, các nghiệp đoàn giáo chức công lập và tư thục kết hợp cùng nhau xuống đường đông cả 110 000 người . Theo nghiệp đoàn thì con số này phải lên tới 170 000 người . Đây là lần đầu tiên các nghiệp đoàn cùng biểu tình chung và cùng đòi hỏi những mục tiêu chung . Riêng ở Paris, có 45 000 người biểu tình .

Nhưng Ông Tổng trưởng giáo dục Luc Chatel nhận xét cuộc biểu tình và đình công này không có chánh nghĩa vì có 3 người trên 4 làm việc bình thường. Trong lúc đó, ông Bernard Thibault, Tổng thư ký Tổng Liên đoàn Lao động, tuyên bố « Giáo chức tư thục tham gia biểu tình và đình công nói lên ý nghĩa sâu sắc tình hình đang khủng hoảng » .

Thêm một hình thức biểu tình vô cùng độc đáo của giáo chức . Biểu tình thụ động mà có khả năng cao lưu ý giới chức thẩm quyền . Họ lập ra trang Web riêng cho kế hoạch biểu tình . Với chủ đề « Những người bị lột sạch », họ tổ chức quyển lịch với hình ảnh giáo chức hoàn toàn thoát y 100 %, tay giữ một dụng cụ dạy học để đủ che bớt chổ nhạy cảm . Trên bảng đen, người biểu tình viết khẩu hiệu, như « Nhiệm vụ giáo dục xuống cấp », …

tưu truờngTrong phong trào biểu tình và đình công của Giáo chức phản đối Chánh phủ chủ trương giảm nhơn viên giảng huấn , số học sinh trong lớp tăng, trường sở xuống cấp, …còn thêm một hình thức phụ huynh phản kháng Chánh phủ thiếu lớp học cho trẻ con rất bất ngờ . Đúng hôm khai trường trên toàn quốc, ở xã Montaud, cách Thành phố Montpellier 30 km, phụ huynh dẫn một đàn cừu lối hơn bốn mươi con tiến vào lớp học để nhập học . Một phụ huynh giải thích « Bộ Giáo dục cho rằng con em chúng tôi là loài cừu ; vậy chúng tôi hôm nay dẫn cừu đi nhập học » .

Trường Tiểu học Montaud có 5 lớp, nay đóng cửa hết 1 lớp trong lúc đó, số trẻ con đi học năm nay tăng lên 110 em . Dân số năm trước có 600, nay cũng tăng lên được 800, tức xã đang trên đà phát triển . Hơn nữa, nhiều nơi đã có tổ chức 1 lớp với 2 trình độ . Tại sao ở đây với tình hình dân số tăng lại không tổ chức được lớp học cho trẻ em trong làng, lại đóng cửa bớt lớp học ?



Hiện tình giáo dục Pháp theo OCDE

Theo báo cáo của Tổ Chức Thương mại và Phát triển kinh tế (OCDE) ở Paris phổ biến hôm 13/9, tức sau ngày khai trường năm nay, thì về mặt giáo dục, Pháp bị trể hơn nhiều nước Âu châu . Trong những năm sau này, từ 1995, trình độ của học sinh sa sút nhiều, đồng thời Chánh phủ đầu tư vào giáo dục cũng giảm đáng quan ngại .

Chánh phủ Trung ương và địa phưong thảo luận và chọn ưu tiên cho thị trường và phát triển kinh tế trước tương lai của tuổi trẻ . Trường sở ngày càng thiếu phương tiện, xuống cấp, đãi ngộ giáo chức ngày càng kém trong lúc đó lại gia tăng chi phí hành chánh quá vô ích . Bản báo cáo nhấn mạnh vài điểm đáng lo ngại : Chánh quyền có xu hướng chăm lo một số trường dành riêng cho con em của họ học, bỏ rơi trường công .

Thân phận người có sứ mạng đào tạo tương lai đất nước lại bị coi nhẹ, có khi gần như bị bỏ quên .

Ở Việt nam xã hội chủ nghĩa, nhỏ không đi học lớn lên làm Thủ tướng, Chủ tịch nước là bình thường vì đó là « tất yếu lịch sử xã hội chủ nghĩa » .

Giám mục Hoàng Đức Oanh, Giám mục Giáo phận Kontum, phải chăng vì lo sợ thanh niên ngày mai  sẽ trở thành lãnh đạo đất nước như những nhà lãnh đạo Việt nam từ « Cách mạng tháng 8 » đến nay mà ân cần nhắn nhủ học sinh, sinh viên của Giáo phận Kontum nhân ngày khai trường năm nay về luân lý :

« Quanh các con không biết bao nhiêu thứ vây bủa và tấn công khối óc, con tim và cả ngày sống! Những căn bệnh gian dối, lừa đảo, ích kỷ, hưởng thụ… không để các con được an bình lành lặn! Cái nạn “thành tích, gian dối”, cái dịch “học thêm, kèm thêm”, đang bào mòn óc thông minh, trí sáng tạo và sức lực của các con! Những thứ đó đã và đang sản sinh những lớp người “giả” cho thế hệ ngày mai. Chúng đã và đang len lỏi vào tận trong cùng lòng thâm sâu của các con và ngay cả trong gia đình các con. Có khi cả trong các cơ sở đào tạo của các tôn giáo nữa! Rất quỷ quyệt! Quá tinh vi! Thật khôn lường ! ”

Nguyễn thị Cỏ May