Khép lại quá khứ ?

Tại New York, ông Tô Lâm kêu gọi người Việt Nam tại Hoa Kỳ “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc.”
Nếu đó thật sự là một lời mời hòa giải quốc gia dựa trên bình đẳng, tự do và tôn trọng khác biệt, thì chẳng có lý do gì để phản đối. Nhưng mà Vấn đề là mấy ông cộng sản Bắc Việt chưa bao giờ làm vậy với Kiểu Bào Hải Ngoại Hết, Thậm chí là đồng bào trong nước.

Khép lại quá khứ bằng cách nào? Và ai khép?
Người Việt hải ngoại phải khép lại ký ức đau thương của mình, còn bộ máy tuyên truyền trong nước có khép lại ngôn ngữ “ngụy quân, ngụy quyền”, “ba que”, “phản động”, “thế lực thù địch” hay không?
Kêu gọi người Việt bên ngoài bỏ lại chia rẽ của chiến tranh, nhưng nhà nước có chấp nhận rằng một người Việt Nam hoàn toàn có quyền yêu quê hương mà không yêu Đảng Cộng sản không?
Có quyền bất đồng với chính quyền mà vẫn là người Việt Nam không? Có quyền nói về Việt Nam Cộng hòa bằng một cách nhìn khác với sách giáo khoa chính thống không? Có quyền đòi đa nguyên, tự do báo chí, tự do lập hội và thay đổi thể chế bằng phương thức hòa bình mà không bị xem là kẻ thù không?

Nếu câu trả lời vẫn là không, thì cái được gọi là “hòa hợp” là bịp. Nghị quyết 36 rồi nâng câp lên 23 để tranh thủ nguồn lực quá lớn thì đúng hơn là các anh muốn hòa giải thực sự.
Ông Tô Lâm nói rất đúng ở câu này: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một.”
Vậy thì xin đi thêm nửa bước nữa: Dân tộc Việt Nam không phải là Đảng Cộng sản Việt Nam.
Một người cộng sản là người Việt Nam. Một người chống cộng cũng là người Việt Nam. Người treo cờ đỏ là người Việt Nam. Người treo lá cờ vàng cũng vẫn là người Việt Nam.
Dân tộc thật sự hòa giải không bắt toàn dân phải có cùng một ký ức lịch sử, cùng một hệ tư tưởng và cùng một quan điểm chính trị.
Nó chỉ đòi hỏi một nguyên tắc tối thiểu: Chúng ta khác nhau, nhưng quyền làm người và quyền làm người Việt Nam của anh không thấp hơn của tôi.

Human Rights Watch trong báo cáo năm 2026 cho biết Việt Nam vẫn hạn chế nghiêm trọng tự do biểu đạt, lập hội, hội họp hòa bình và báo chí độc lập; tổ chức này ghi nhận Việt Nam có hơn 160 tù nhân chính trị trong năm 2025 và ít nhất 40 người khác bị bắt vì chỉ trích chính quyền. HRW cũng ghi nhận việc hạn chế đi lại, quản thúc tại nhà và ngăn một số nhà hoạt động gặp đại diện ngoại giao nước ngoài.

Nếu một dân tộc đã sẵn sàng “khép lại quá khứ”, tại sao bất đồng chính trị trong hiện tại vẫn có thể đưa một con người vào tù?
Chưa hết. “Khép lại quá khứ” được nói ngay trên đất Mỹ với cộng đồng người Việt hải ngoại. Nhưng một tuyên bố chung của nhiều tổ chức nhân quyền công bố tháng 7/2026 lại cáo buộc tình trạng đàn áp xuyên quốc gia đối với những người Việt bất đồng chính kiến ở Thái Lan. Tài liệu nhắc tới những trường hợp như Trương Duy Nhất và Đường Văn Thái, những người biến mất tại Thái Lan rồi xuất hiện trong sự giam giữ của Việt Nam; phía các tổ chức nhân quyền coi đây là những trường hợp có dấu hiệu bắt cóc hoặc cưỡng bức mất tích.
Hòa giải không phải là:
Anh quên những gì đã xảy ra đi, rồi về đây giúp chúng tôi.
Hòa giải phải là:
Anh có quyền nhớ khác tôi. Anh có quyền nghĩ khác tôi. Và nhà nước vẫn bảo vệ quyền của anh như bảo vệ quyền của người đồng ý với nhà nước.
Hai thứ đó khác nhau hoàn toàn.

Chính ông Tô Lâm nói cộng đồng người Việt ở nước ngoài là “nguồn lực chiến lược quan trọng”. Nhà nước muốn trí thức, doanh nhân, nhà khoa học và thế hệ trẻ người Việt tại Mỹ mang kiến thức, công nghệ, mạng lưới và nguồn lực về đóng góp cho Việt Nam.
Nhà nước cần trí tuệ của kiều bào, hay cần cả quyền được suy nghĩ độc lập của họ? Cần tiền đầu tư của họ, hay chấp nhận luôn tiếng nói phản biện của họ?
Cần chuyên gia Silicon Valley mang công nghệ về Việt Nam, nhưng nếu người chuyên gia ấy đứng lên nói Việt Nam cần báo chí độc lập, công đoàn độc lập hay cạnh tranh chính trị thì sao?
Anh ta có còn là “nguồn lực chiến lược của dân tộc”, hay là “đối tượng phản động?" tình dân tộc, nghĩa đồng bào? 

Với Hoa Kỳ, chính ông Tô Lâm nói hai nước đã đi từ khác biệt và đau thương chiến tranh tới xây dựng lòng tin và mở rộng hợp tác. Trong bài phát biểu chính sách tại Hiệp hội Chính sách Đối ngoại Hoa Kỳ, ông tiếp tục đề cao quá trình hàn gắn và hòa giải Việt  - Mỹ thì tại sao giữa người Việt với người Việt, khác biệt chính trị vẫn phải được xử lý bằng tư duy địch - ta?
Bên thắng bảo bên thua hãy quên đi. “Anh cứ về quê hương đầu tư, làm khoa học, gửi tiền, quảng bá hình ảnh đất nước; nhưng xin đừng đụng tới Cộng Sản???
Đó là huy động nguồn lực, muốn người ta quy phục chứ hòa giải con mẹ gì!

Anh có thể chống Đảng Cộng sản mà vẫn yêu Việt Nam - đó chính là hòa giải.
Anh có thể phê phán lãnh đạo mà không trở thành kẻ thù của Tổ quốc - đó mới là hòa giải
Anh có thể có một cách nhìn khác về ngày 30 tháng 4.
Anh có thể tưởng niệm người chết ở cả hai phía.
Anh có thể nói điều nhà nước không muốn nghe mà không phải đánh đổi tự do của mình.
Ngày nào những điều đó trở thành bình thường, ngày đó câu “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai” mới có trọng lượng lịch sử.
Còn bây giờ, tại sao người dân phải khép lại quá khứ, trong khi chính quyền chưa khép lại tư duy phân loại người Việt thành “ta” và “địch”?

Muốn người Việt hải ngoại mở lòng? Đừng bắt đầu bằng việc yêu cầu họ quên lịch sử đau đớn của họ. Hãy bắt đầu bằng việc chứng minh rằng họ có quyền nhớ những nỗi đau đó.
Hãy tạo ra những thể chế khiến người bất đồng không cần phải tin vào lòng tốt của bất kỳ lãnh đạo nào mà quyền của họ vẫn được bảo vệ.
Muốn hòa giải dân tộc?
Hãy để một người Việt Nam có thể đứng giữa Hà Nội hay Sài Gòn, công khai nói: “Tôi không đồng ý với Đảng Cộng sản Việt Nam".
Nói xong, người đó vẫn đi làm. Vẫn về nhà. Vẫn có hộ chiếu. Vẫn được xuất cảnh. Vẫn được pháp luật bảo vệ chứ không phải đi tù. Chỉ cần như vậy thôi thì khỏi cần kêu gọi “khép lại quá khứ”, Người Việt Nam sẽ tự biết cách ngồi lại với nhau đưa đất nước đi lên.
Nhắc nhau nghe rằng: 
Người Việt Thương Người Việt❤️

https://www.facebook.com/bantronchinhtri

"Khép lại quá khứ" không thể chỉ là một câu nói

Trung Điền

Trong cuộc gặp với cộng đồng người Việt tại New York tối ngày 21 tháng 9 vừa qua, ông Tô Lâm lại kêu gọi người Việt ở Hoa Kỳ “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc.” Ở bề mặt, lời kêu gọi này khó có ai phản đối. Nhưng chính vì câu nói nghe quá hợp lý nên nó càng cần được hỏi kỹ hơn: Khép lại quá khứ nào, bằng cách nào, và để cùng xây dựng tương lai cho ai?

Một quá khứ chỉ có thể thực sự khép lại khi những hệ quả của nó không còn tiếp tục chi phối hiện tại. Nếu ký ức vẫn còn gây đau đớn, nếu cách diễn giải lịch sử vẫn chỉ thuộc về một phía, nếu những vết thương cũ chưa được nhìn nhận với sự tôn trọng cần thiết, thì lời kêu gọi “khép lại quá khứ” rất dễ trở thành yêu cầu người khác quên đi phần lịch sử của họ. Bởi vì khép lại quá khứ không có nghĩa là xóa quá khứ.

Cuộc chiến Việt Nam kết thúc đã hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về nó trong cộng đồng người Việt vẫn chưa hoàn toàn trở thành lịch sử thuần túy. Đối với nhà nước Việt Nam, ngày 30/4 được chính thức mô tả là ngày “giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.” Đối với hàng triệu gia đình người Việt ở nước ngoài hay trong nước, cùng ngày ấy gắn với mất nước, tù cải tạo, vượt biên, tài sản bị tịch thu, gia đình ly tán và những năm đầu lưu vong. Hai ký ức đó tồn tại song song.

Hòa giải không đòi hỏi một bên phải chấp nhận hoàn toàn cách gọi của bên kia. Nhưng hòa giải đòi hỏi ít nhất phải thừa nhận rằng nỗi đau của người khác là có thật. Nếu một bên vẫn được quyền độc quyền định nghĩa lịch sử, còn bên kia được mời “khép lại quá khứ,” thì về tâm lý, lời mời ấy dễ được hiểu thành: Hãy quên quá khứ của quý vị để bước vào tương lai do chúng tôi định nghĩa. Đó không phải là nền tảng vững chắc cho hòa giải.

Một nhà nước tự tin không cần phải sợ nhiều ký ức lịch sử cùng tồn tại. Nam Phi không hòa giải bằng cách yêu cầu người da đen quên apartheid. Đức không xây dựng hòa giải hậu chiến bằng cách bảo nạn nhân Quốc xã rằng chiến tranh đã qua rồi. Những kinh nghiệm quốc tế rất khác nhau, nhưng có một điểm chung: Hòa giải thường đòi hỏi sự thật, nhìn nhận trách nhiệm, tôn trọng ký ức và một số thay đổi thể chế, chứ không chỉ là lời kêu gọi tình cảm.

Việt Nam không cần sao chép bất kỳ mô hình nào. Nhưng nguyên tắc ấy vẫn đáng suy nghĩ: Muốn người khác khép lại quá khứ, trước hết phải làm cho quá khứ không còn tiếp tục sống dưới những hình thức gây tổn thương trong hiện tại.

Nhưng vế thứ hai của lời kêu gọi còn quan trọng hơn. Ông Tô Lâm nói về “tương lai dân tộc” và một nước Việt Nam “hùng cường, thịnh vượng.” Ông nêu những việc rất cụ thể nào là kết nối trí thức toàn cầu, doanh nghiệp kiều bào, trao đổi sinh viên và giáo sư, hợp tác khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo. Những mục tiêu đó có giá trị thực tế. Nhưng đối với cộng đồng hải ngoại, câu hỏi tự nhiên là việc “kiến tạo tương lai dân tộc” có đồng nghĩa với việc đóng góp cho một quốc gia rộng hơn nhà nước và rộng hơn một đảng cầm quyền hay không?

Sự phân biệt này rất quan trọng. Nếu “đại đoàn kết” chỉ mở ra cho những người sẵn sàng chấp nhận khuôn khổ chính trị hiện hữu, thì nó chưa phải là hòa giải quốc gia theo nghĩa rộng. Nó chỉ nói lên sự mơ ước mở rộng vòng tròn ủng hộ chế độ. Còn nếu lời kêu gọi thực sự hướng tới dân tộc, thì phải có chỗ cho cả những người: Yêu nước nhưng bất đồng; muốn đóng góp nhưng muốn lên tiếng phê bình; muốn trở về nhưng không muốn phải chứng minh sự trung thành chính trị.
Đó mới là phép thử.

Trong nhiều năm, chính sách đối với người Việt ở nước ngoài thường nhấn mạnh khá nhiều vào “nguồn lực”: Vốn, công nghệ, chất xám, quan hệ quốc tế, doanh nghiệp. Ông Tô Lâm tại New York cũng nhấn mạnh mạng lưới trí thức, doanh nhân, chuyên gia và thế hệ trẻ.  Không có gì sai khi một quốc gia muốn tận dụng nguồn lực của cộng đồng hơn sáu triệu người ở nước ngoài. Nhưng có một khác biệt tinh tế giữa “chúng tôi cần những gì anh có” và “chúng tôi tôn trọng anh là một phần bình đẳng của cộng đồng dân tộc.”

Một người không muốn chỉ được nhìn như một nguồn vốn, một nhà khoa học hay một cầu nối thương mại. Họ còn có ký ức, quan điểm, quyền lợi và phẩm giá chính trị. Muốn xây dựng lòng tin với cộng đồng hải ngoại, ông Tô Lâm không nên hỏi: “Kiều bào có thể đóng góp gì?” mà quan trọng hơn cần hỏi là “nhà nước phải thay đổi gì để kiều bào cảm thấy mình thực sự được tôn trọng?”
Từ nay về sau, đừng nên tiếp tục nói “khép lại quá khứ,” “hướng đến tương lai” vì có nguy cơ trở thành ngôn ngữ nghi lễ.

Một câu nói chỉ có trọng lượng chính trị khi nó đi kèm những hành động khiến người nghe phải suy nghĩ: Có lẽ lần này thực sự khác. Chẳng hạn, một chính sách hòa giải thực chất có thể được nhận diện qua những câu hỏi rất cụ thể: Những cách nhìn khác nhau về lịch sử có được tôn trọng hơn không? Những người từng thuộc phía bên kia có được nhìn như một phần của lịch sử dân tộc, thay vì chỉ qua lăng kính “ngụy” hay “phản động” không? Những người Việt ở nước ngoài có thể trở về, đầu tư, nghiên cứu, giảng dạy và tham gia đời sống xã hội mà không phải chứng minh sự đồng thuận chính trị hay không? Những ý kiến phê bình ôn hòa đối với chính sách nhà nước có được coi là một phần bình thường của đời sống quốc gia hay vẫn bị nhìn chủ yếu như vấn đề an ninh?

Một nhà lãnh đạo muốn tạo hiệu ứng thực sự không nhất thiết phải đưa ra một bài diễn văn dài dòng mang đầy sáo ngữ. Chỉ cần một sự thay đổi ngôn ngữ có tính biểu tượng. Thay vì nói: “Hãy khép lại quá khứ” có thể nói: “Chúng ta phải cùng nhìn nhận những mất mát mà người Việt ở mọi phía đã trải qua.” Thay vì nói: “Kiều bào hãy đóng góp cho đất nước,” có thể nói: “Đất nước cần tạo điều kiện để mọi người Việt, bất kể quá khứ hay quan điểm chính trị, đều có thể đóng góp trong sự tôn trọng.” Khác biệt chỉ vài chữ; nhưng ý nghĩa chính trị hoàn toàn khác.

Vì thế, lời nói hòa giải luôn dễ; nhưng hành động hòa giải thực sự đòi hỏi phía đang nắm quyền phải chấp nhận một điều gì đó: Thay đổi cách kể về lịch sử, mở rộng không gian cho khác biệt, giảm những rào cản chính trị hoặc thừa nhận rằng nhà nước không sở hữu độc quyền lòng yêu nước. Đó là lý do sự chân thành trong chính trị không chỉ đánh giá bằng giọng nói hay thiện ý mà cần được đánh giá bằng một câu hỏi: Người đưa ra lời hòa giải sẵn sàng thay đổi điều gì từ chính phía mình?
Trong nhiều thập niên, hệ thống chính trị Việt Nam đã sử dụng những cụm từ rất lớn: “đại đoàn kết dân tộc,” “hòa hợp dân tộc,” “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai,” “dân giàu, nước mạnh,” “tiến lên chủ nghĩa xã hội.”

Vấn đề không nằm ở những câu chữ này mà chính là khoảng cách giữa câu chữ và trải nghiệm thực tế của con người. Khi khoảng cách quá lớn, ngôn ngữ chính trị mất dần sức mạnh. Những câu từng mang ý nghĩa trở thành nghi thức. Người ta nghe nhưng không còn kỳ vọng gì nữa.
Đó là điều mà ông Tô Lâm và ban tham mưu của ông cần tránh nếu muốn lời kêu gọi tại New York thực sự có tác dụng. “Khép lại quá khứ” chỉ có sức thuyết phục nếu người dân thấy một quá khứ đang thực sự được xử lý.

“Chung tay kiến tạo tương lai” chỉ có ý nghĩa nếu tương lai ấy đủ rộng để những người bất đồng cũng thấy mình có chỗ đứng. Và “đại đoàn kết dân tộc” chỉ thật sự là đại đoàn kết nếu dân tộc lớn hơn đảng phái.

Trung Điền 

https://thekymoi.media/trung-dien-khep-lai-qua-khu-khong.../ 

Toàn cảnh sau Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81.

KIÊN QUYẾT CHỐNG MỸ NHƯNG KHÔNG CHỐNG VISA, ĐÔ-LA VÀ THỊ TRƯỜNG MỸ.

Đế quốc Mỹ vẫn hết sức thâm độc.
Chúng âm mưu chống phá ta bằng một thủ đoạn cực kỳ nguy hiểm: mua hàng Việt Nam.
Chưa dừng lại ở đó, chúng còn dùng đô-la, công nghệ, Boeing, Apple, Google, Facebook, YouTube và hàng loạt tập đoàn tư bản để từng bước làm cho nhân dân ta… quen với chủ nghĩa tư bản.
Đây là âm mưu rất sâu xa, cần hết sức cảnh giác.
Vì vậy, lập trường của chúng ta phải kiên định:
Một tay chống Mỹ.
Một tay xuất hàng qua Mỹ.
Miệng phải thường xuyên nhắc nhân dân rằng đế quốc Mỹ từng xâm lược Việt Nam, nhưng tay thì phải nhanh chóng bắt tay doanh nghiệp Mỹ, bởi lịch sử là lịch sử, còn hợp đồng là hợp đồng.
Đặc biệt, cần phân biệt rõ ràng giữa “Mỹ xấu” và “Mỹ tốt”.
Mỹ xấu là Mỹ trong sách giáo khoa.
Mỹ tốt là Mỹ cấp visa.
Mỹ xấu là đế quốc tư bản bóc lột.
Mỹ tốt là thị trường xuất khẩu.
Mỹ xấu là Hollywood truyền bá văn hóa phương Tây.
Mỹ tốt là nơi con cái có điều kiện thì đi du học.
Mỹ xấu là đô-la đế quốc.
Mỹ tốt là đô-la chuyển về tài khoản.
Mỹ xấu là Facebook, YouTube khi xuất hiện nội dung trái ý.
Nhưng Facebook, YouTube sẽ trở thành thành tựu văn minh nhân loại ngay khi bật được kiếm tiền.
Đặc biệt phải cảnh giác với California.
Đây là nơi thường xuyên bị nhắc đến cùng những từ ngữ hết sức nghiêm trọng như “Cali”, “ba que”, “phản động”.
Do đó, cách tốt nhất để đấu tranh với California là… Qua California sinh sống, mua nhà, cho con đi học và đấu tranh lâu dài từ bên trong.
Đó gọi là chiến lược “định cư trong lòng địch”.
Còn tại Liên Hợp Quốc, chúng ta tiếp tục kiên trì đường lối độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa.
Mỹ nói Cuba thất bại?
Ta kiên quyết phản đối cấm vận Cuba.
Nhưng sau khi phản đối xong, nếu có cuộc gặp với phía Mỹ để bàn thương mại, đầu tư, công nghệ thì vẫn phải gặp.
Bởi chống Mỹ là vấn đề lập trường.
Còn làm ăn với Mỹ là vấn đề thực tiễn.
Hai vấn đề này tuyệt đối không được đánh đồng.
Một cán bộ có thể buổi sáng lên án chủ nghĩa tư bản, buổi trưa tiếp doanh nghiệp tư bản, buổi chiều bàn xuất khẩu sang tư bản, tối về mở iPhone kiểm tra xem con đang học bên tư bản có thiếu tiền không.
Không hề mâu thuẫn.
Đó là vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin trong điều kiện mới.
Marx chưa từng xài iPhone vì thời Marx chưa có iPhone.
Lenin chưa từng xin visa Mỹ vì thời Lenin chưa có nhu cầu.
Cho nên chúng ta phải biết kế thừa có chọn lọc.
Cái gì của tư bản xấu thì phê phán.
Cái gì của tư bản tốt thì… nhập khẩu.
Cái gì của Mỹ nguy hiểm thì cảnh giác.
Cái gì của Mỹ có lợi thì ký biên bản ghi nhớ.
Còn nếu Mỹ giảm thuế cho hàng Việt Nam thì đó không phải là đầu hàng đế quốc.
Đó là "thắng lợi của đường lối đối ngoại sáng suốt".
Nếu Mỹ tăng thuế?
Đó là "bản chất bá quyền của chủ nghĩa đế quốc".
Nếu Mỹ giảm thuế?
Đó là thành quả ngoại giao Việt Nam.
Nếu Mỹ đầu tư?
Ta đã tạo được niềm tin.
Nếu Mỹ không đầu tư?
Mỹ đang chính trị hóa kinh tế ngang ngược.
Nói chung, trong mọi tình huống, lý luận của ta đều có đường thoát.
Đấy mới chính là ưu việt.
Cho nên bà con phải nhớ:
Chống Mỹ nhưng không chống đô-la.
Chống tư bản nhưng phải thu hút tư bản.
Chống văn hóa phương Tây nhưng con cái học phương Tây càng nhiều càng tốt.
Chửi California nhưng nếu California cấp visa thì… lên đường làm nhiệm vụ.
Và quan trọng nhất:
Đừng bao giờ gọi đó là mâu thuẫn.
Hãy gọi đúng thuật ngữ:
“Vận dụng sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn.”
Marx sống lại chắc cũng phải xin… một buổi học nghị quyết để cập nhật lý luận của đảng ta.
Thiếu Tá Hồ Phong - Trân Trọng

https://www.facebook.com/bantronchinhtri?locale=fr_FR

Đăng ngày 26 tháng 09.2026